Drie vrouwen maken nieuwe staatsieportretten koning

Rineke Dijkstra (54) , Iris van Dongen (38) en Femmy Otten (32) mogen een nieuwe staatsieportret maken van koning Willem-Alexander. Zij werden vandaag verkozen uit twaalf kunstenaars die ieder een schetsontwerp hadden gemaakt van hoe zij de vorst zouden willen portretteren. Alle kunstwerken zijn vanaf vandaag te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam.

'Schetsen' van de winnende kunstenaars. Van links naar rechts: Rineke Dijkstra (gebruikte een stand-in), Femmy Otten en Iris van Dongen. Beeld -

De fotografe Dijkstra is onder meer bekend van haar strandfoto's van puberende meisjes. Ze heeft Willem-Alexander al een keer geportretteerd, vorig jaar na diens troonsbestijging. Dat was voor de nieuwe postzegels die twee maanden geleden zijn uitgebracht.
Iris van Dongen woont en werkt in Berlijn en maakt onder meer gothicachtige pasteltekeningen. Femmy Otten was vorig jaar de winnaar van de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs, een oeuvreprijs voor kunstenaars tot 35 jaar.

Voor het maken van het staatsieportret krijgen ze ieder 75.000 euro. Dat bedrag is zo hoog omdat de auteursrechten moeten worden afgekocht, zodat de beeltenissen door de Rijksvoorlichtingsdienst kunnen worden gereproduceerd. Het staatsieportret komt te hangen in rechtszalen, ambassades en tal van andere overheidsgebouwen. Het kan ook door particulieren worden besteld. Doordat er drie worden gemaakt, kunnen afnemers kiezen.

Het voorstel waarmee Femmy Otten won. Beeld Femmy Otten

Niet ieder portret is staatsieportret
Niet ieder portret van een koning of koningin is een staatsieportret. Het is er pas een als die speciaal voor dit doel is gemaakt in opdracht van de Rijksvoorlichtingsdienst. Van Beatrix zijn tijdens haar 33-jarige koningschap negen staatsieportretten en zes staatsiefoto's gemaakt.

Door de troonswisseling moeten er nieuwe staatsieportretten komen. Willem-Alexander heeft daarbij voor een andere opzet gekozen. Ditmaal heeft de Rijksvoorlichtingsdienst niet de kunstenaars uitgezocht, maar is die taak in handen gelegd van het Mondriaan Fonds. Dit fonds verdeelt jaarlijks 26 miljoen euro aan subsidies en heeft dus ervaring met het beoordelen van kunstenaars.

Het winnende voorstel van Iris van Dongen. Beeld Iris van Dongen

Het Mondriaan Fonds wees, om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden, vier 'scouts' aan die lijst moesten maken van tien geschikte kunstenaars. Uit deze groslijst werden twaalf kunstenaars gekozen door drie experts: Luc Tuymans, de Belgische schilder die in 2012 een veelbesproken portret van Beatrix maakte, Wilma Sütö, curator moderne en hedendaagse kunst van het Stedelijk Museum Schiedam en Taco Dibbits, directeur collecties van het Rijksmuseum.

De twaalf kregen acht weken de tijd om een schetsontwerp te maken. Aan de hand van dat werk kozen de experts vanavond de drie winnaars.

Morgen in de Volkskrant: een reconstructie van de worsteling van de twaalf kunstenaars. En: een analyse van de veranderingen die het staatsieportret heeft ondergaan.

De 'schets' waarmee Rineke Dijkstra won. De fotografe gebruikte een stand-in. Beeld Rineke Dijkstra
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.