AnalyseCoronacijfers

Drie redenen voor grote zorgen over de tweede golf (en nog een reden om hoop te houden)

Een verpleegkundige tijdens de eerste golf in het Amphia ziekenhuis in Breda.Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

Nederland heeft inmiddels bijna evenveel mensen op de intensive care liggen als op 14 maart, de dag dat Nederland vanwege de corona-uitbraak op slot ging.

Op 14 maart lagen er 95 mensen op de intensive care vanwege het virus en waren er 15 meldingen van besmettingen. Nu liggen er 101 verdachte of bewezen covidgevallen op de intensive care en de laatste dagen worden er zo’n 2.000 besmettingen per dag gemeld. Zijn we terug bij af?

1) Het aantal besmettingen is al erg groot

Het aantal besmettingen dat per dag gemeld wordt, zegt niet veel in vergelijking tot maart. Destijds werd er bijna niemand getest. Het aantal positieve testresultaten van inmiddels 2.250 per dag ligt dan ook al aanzienlijk hoger dan in maart en april. Daarom is het beter om te kijken naar de berekeningen van het RIVM over hoeveel Nederlanders naar schatting op dit moment besmettelijk zijn. Eind maart waren er volgens het RIVM naar schatting 270 duizend Nederlanders besmettelijk voor anderen. Dat aantal ligt momenteel lager, rond de 100 duizend. Niettemin zijn dit al erg hoge cijfers. Op 14 maart waren er rond de 180 duizend mensen die het virus bij zich droegen. Dat is niet heel veel meer dan nu.

De laatste maand raken vooral twintigers besmet, waardoor de problemen in het ziekenhuis nog meevallen. Jongeren worden in de regel minder ziek van covid-19. Maar ook in andere leeftijdsgroepen neemt het aantal besmettingen snel toe. Waar er in heel augustus slechts 4.270 personen ouder dan 50 positief testten, ligt dat aantal voor september nu al op 6.415. En de maand is nog niet om.

2) De signaalwaarden zijn in zicht, het virus verspreidt zich snel

Bijna alle stoplichten op het dashboard van de rijksoverheid zijn inmiddels op rood gesprongen. Het aantal positieve testen ligt al ruim boven de maximaal gewenste 7 per 100 duizend. Dinsdag lag dat aantal op zo’n 13 per 100 duizend. Het reproductiegetal R bevindt zich nu al weken boven de maximaal geaccepteerde 1. Hierboven verspreidt het virus zich snel. Dinsdag meldde het RIVM dat de R op 4 september 1,33 was, iets lager dan de week daarvoor, maar veel hoger dan op 14 maart. De opnamen in het ziekenhuis en die op de intensive care naderen de signaalwaarden met rasse schreden. Daar komt bij dat de cijfers over ziekenhuisopnamen van het RIVM vaak achterlopen op de werkelijkheid. Als je de cijfers van de ziekenhuizen zelf bestudeert, blijkt dat het aantal opnamen al enkele dagen meer dan 40 personen per dag is.

3) Het aantal patiënten in het ziekenhuis neemt snel toe

Bij de coronacrisis vertonen de cijfers soms een akelige precisie. Als de besmettingen onder ouderen eenmaal oplopen, gaan ook de opnamen in de ziekenhuizen omhoog. Vooral de laatste twee weken is sprake van een forse stijging. Volgens de Stichting Nice liggen er nu 103 personen op de ic, een verdubbeling in anderhalve week. Op de verpleegafdeling van het ziekenhuis is het groeitempo nog hoger. Casper Albers, hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen: ‘Het aantal patiënten in het ziekenhuis verdubbelt nu elke paar dagen. Nu, met kleine aantallen, lijkt dat niet zo erg, maar het kan snel uit de hand lopen. We zitten nu toch al wel op een kritiek punt of zijn er misschien overheen.’

Jaap van Dissel van het RIVM verwacht volgende maand 250 ic-patiënten. Dat is misschien nog optimistisch, als het net zo hard gaat als de laatste dagen komt voor november de grens van de ic-capaciteit weer in zicht. Dat zich in de ziekenhuizen al problemen aandienen, blijkt wel uit het feit dat ziekenhuizen onderling al weer patiënten verplaatsen en dat enkele ziekenhuizen reguliere zorg al weer aan het afbellen zijn.

4) Het tempo van de uitbraak is (nog) iets lager

Een strohalm in de strijd tegen de nieuwe uitbraak van corona: het gaat minder snel dan in maart. Albers: ‘De stijging is vervelend. Maar dat het net iets langzamer groeit, geeft ons net iets meer tijd om in te grijpen. Gezien de cijfers moeten we daar niet al te lang mee wachten.’ Waar in het voorjaar de ziekenhuizen binnen twee weken volledig overstroomden, zullen we nu meer tijd hebben. Dat geeft enige ruimte om nog in te grijpen zonder al te rigoureuze maatregelen. Ook een kleine meevaller zijn de succesjes die medici in het ziekenhuis boeken, waardoor patiënten iets sneller herstellen en minder lang in het ziekenhuis liggen. Albers: ‘We hebben nu nog wel kans om de tweede golf minder erg te laten zijn dan eerste. Het is nog niet te laat, maar de tijd begint te dringen.’ Maar uiteindelijk biedt een trager groeitempo slechts uitstel. Als het virus niet wordt ingedamd, zullen de ziekenhuizen uiteindelijk de grenzen van hun capaciteit bereiken. Aangezien een deel van het zorgpersoneel nog moet bijkomen van de piek in het voorjaar, wordt deze grens wellicht al sneller bereikt. Vandaar ook dat Jaap van Dissel van het RIVM dinsdag in de Tweede Kamer ook waarschuwde voor de tweede golf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden