Drie opties voor de patstelling tussen Nederland en Sint Maarten

Twee maanden nadat orkaan Irma over Sint Maarten raasde, is nog altijd onduidelijk hoe Nederland het zwaar getroffen eiland financieel gaat bijstaan. Het kabinet heeft een hulpfonds van enkele honderden miljoenen euro's gereserveerd, maar wil zeker weten dat het geld goed terecht komt. De vraag is alleen: wie op het eiland gaat die garantie geven?

Op Sint Maarten wordt een begin gemaakt met het opruimen enkele weken nadat de orkanen Irma en Maria over het eiland trokken Foto anp

De aanvankelijke eis van Nederland was tweeërlei. Eerst zou de al twee jaar geleden met Sint Maarten afgesproken 'integriteitskamer' moeten functioneren. Dit nieuwe adviesorgaan moet toezicht houden op deugdelijk bestuur, maar is nog altijd niet operationeel. Voorts zou de grensbewaking moeten worden versterkt, om het grote aantal illegalen tegen te gaan.

De regering onder leiding van premier William Marlin wilde eerst niet, en later alleen halfhartig op deze voorwaarden ingaan. Door zijn talmen verloor Marlin vorige week het vertrouwen in de Staten, het 15 zetels tellende parlement van Sint Maarten. Hij reageerde daarop door nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Maar dinsdag liet het hoofd van het centraal stembureau op Sint Maarten weten dat het op dit moment technisch onmogelijk is verkiezingen te organiseren. Daarmee is de patstelling compleet.

Het woord is nu weer aan het Nederlandse kabinet. Vanavond (Woensdagavond) zal Raymond Knops (CDA), de nieuwe staatssecretaris van Koninkrijksrelaties, meer duidelijkheid geven. Hij beantwoordt dan alle vragen die dinsdag bij de behandeling van zijn begroting door de Kamer zijn gesteld. Grofweg zijn er drie mogelijkheden.

Verkiezingen in januari

De verkiezingen zouden volgens het besluit van Marlin plaatsvinden op 8 januari. Daarna kan, hopelijk, een nieuw kabinet worden gevormd, dat volmondig instemt met de Nederlandse voorwaarden. Tegen die tijd is het februari, waardoor de bevolking van Sint Maarten voorlopig zonder hulpgeld zit. Want met het demissionaire kabinet-Marlin wil Nederland geen zaken doen. Dat terwijl de fase van noodhulp goeddeels voorbij is.

Sint Maarten is een autonoom land binnen het koninkrijk en beslist zelf wanneer het verkiezingen houdt. GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren zei dinsdag in de Kamer dat Nederland dat uitgangspunt 'serieus' moet nemen en alle denkbare hulp moet geven om de verkiezingen mogelijk te maken.

Een jaar uitstel

VVD-Kamerlid André Bosman is een fel pleitbezorger van uitstel met een jaar. Verkiezingen nu, in de chaotische situatie waarin het eiland verkeert, noemt hij 'onvoorstelbaar'. Bosman: 'Het pand van het kiescollege is kapot, de huizen van kiezers zijn verwoest, waardoor ze op andere adressen wonen, en de post kan geen stembiljetten bezorgen. De bevolking wil hulp, geen verkiezingen.'

Volgens Bosman kan er, op basis van dezelfde meerderheid in het parlement die Marlin heeft laten vallen, snel een interim-regering worden gevormd. Die stemt dan in met de garanties aan Nederland, kan tot januari 2019 werken aan wederopbouw en bereidt geleidelijk nieuwe verkiezingen voor.

In het debat dinsdag werd niet duidelijk of de coalitie dit voorstel steunt. De ChristenUnie was afwezig, D66 en CDA stelden zich aarzelend op. 'Wij willen een missionaire regering om geld aan te geven', zei CDA-Kamerlid Joba van den Berg. SP-Kamerlid Ronald van Raak steunt Bosman wel. 'Met zijn handelwijze heeft Marlin een streek geleverd.'

Ingrijpen door Nederland

Vrijdag vergadert de Rijksministerraad. Dat is het Nederlandse kabinet plus de gevolmachtigde ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Zij kan, eventueel op voordracht van de gouverneur van Sint Maarten, het verkiezingsbesluit van Marlin nietig verklaren.

Een andere mogelijkheid, door Van Raak geformuleerd, is dat Nederland 'een aantal taken naar zich toetrekt'. Zo'n interventie ligt gevoelig, maar is mogelijk op basis van het Statuut van het Koninkrijk. Dat bepaalt dat Nederland een waarborgfunctie heeft voor goed bestuur in de autonome Caribische landen. Nederland zou dan buiten politieke bemoeienis om zaken moeten doen met bedrijven ten behoeve van de wederopbouw.


Lees hier hoe het vertrouwen in premier Marlin verdween

Regering van Sint Maarten gevallen: meerderheid parlement zegt vertrouwen in premier Marlin op
Op Sint Maarten is de regering van premier William Marlin ten val gebracht. Een meerderheid van acht leden in het parlement van het eiland heeft donderdag het vertrouwen opgezegd. Het achttal politici wil, in tegenstelling tot Marlin, volledig akkoord gaan met de Nederlandse eisen voor hulp bij de wederopbouw.

Sint Maarten toch akkoord met hulpvoorwaarden Nederland
De regering van Sint Maarten heeft op de valreep ingestemd met de voorwaarden die Nederland stelt aan de financiering voor de wederopbouw van het eiland.

'Nederland chanteert Sint Maarten, in een bepaalde zin'
De spanning tussen Nederland en Sint Maarten over de voorwaarden van financiële steun loopt op. Premier Rutte stelt zijn bezoek aan het door de orkaan Irma verwoeste eiland nu uit. Een logisch besluit?

De afgezette premier van Sint-Maarten: William Marlin Foto anp
Meer over