Drie omroepen in een 'soort paarse coalitie'

Netwerk verdwijnt, Uitgesproken komt. Vanaf maandag presenteren de VARA, de EO en WNL hun opinies in een nieuw, dagelijks actualiteitenprogramma....

Uitgesproken met een rode, groene en blauwe kleur
Vijf dagen, vier presentatoren, drie omroepen en twee studio’s: het nieuwe actualiteiten- en opinieprogramma Uitgesproken zet hoog in.

Uitgesproken neemt in het nieuwe uitzendschema van de publieke omroep de plaats in van Netwerk dat na 14 jaar stopt en vrijdag voor de laatste maal te zien zal zijn. De opvolger wordt gemaakt en gekleurd door de VARA (maandag en vrijdag), de EO (dinsdag en donderdag) en WNL (woensdag).

Zoals in de periode van de verzuiling, met omroepen die op basis van maatschappelijke of religieuze beginselen een eigen achterban bedienden, staan in Uitgesproken duiding en opinies centraal. In het Hilversumse verlangen naar meer pluriformiteit speelt het programma een belangrijke rol.

De eerste uitzending, maandag, wordt gemaakt door de VARA en heet Uitgesproken VARA. Ook de EO en WNL WNL koppelen hun namen aan het programma op Nederland 2. Op VARA-avonden is de sfeerverlichting rood. De EO koos voor groen, WNL voor blauw.

VARA zou met kernenergie groots kunnen uitpakken
De VARA bijt de spits af en zal op maandag- en vrijdagavond gestalte geven aan Uitgesproken.

Volgens Altan Erdogan, hoofd informatieve programma’s bij de VARA, wordt het een geprofileerd actualiteitenprogramma. ‘Het is een misverstand dat we vanuit meningen redeneren, en niet vanuit de feiten. Maar je maakt natuurlijk wel een selectie uit de feiten.’

Het wordt alleen geen nieuwsprogramma, zegt Erdogan. ‘We maken geen journaal en doen ook niet de achtergrond bij het nieuws. Wij kiezen voor thema’s die al langer spelen.’ Thema’s zoals integratie en milieu. ‘Met kernenergie zouden wij groots kunnen uitpakken.’

Uitgesproken VARA mag van Erdogan best links genoemd worden, ‘als je het maar niet verwart met oude dogma’s uit het verleden. Links en rechts betekenen voor jongeren vandaag de dag iets heel anders.’

Er wordt niet alleen gemikt op traditionele VARA-kijkers, want dat ‘is preken voor je eigen parochie’. Volgens Erdogan is het uitgangspunt om ‘de gedachten van kijkers vanuit drie invalshoeken aan te scherpen’.

Erdogan is niet bang dat kijkers geen verschil zien tussen de inhoudelijke invulling die de EO, WNL en VARA aan Uitgesproken geven. ‘Als je Andries Knevel op tv ziet, weet je heus wel dat je niet bij de VARA zit.’

Volkskrant-journalist en oud-VARA gediende Jan Tromp zal Uitgesproken VARA presenteren. Erdogan, die met Tromp bij Volkskrant magazine werkte, is daar blij mee. ‘Hij is inhoudelijk sterk en weet de discussie te sturen.’

Tromp (61) is volgens Erdogan niet te oud om het VARA-gevoel van nu over te brengen. ‘Bovendien denk ik dat het goed is dat hij een tijd is weggeweest, hij denkt niet in dogma’s.’

Tijdens de seizoenspresentatie van de VARA hoopte Tromp dat critici het programma niet te snel neersabelen. Erdogan deelt die hoop. ‘Er zal kritiek komen, en die accepteren we. Maar geef het programma wel even de tijd die het nodig heeft.’

Twee vertrouwde EO-gezichten met een missie
Uitgesproken EO wordt heel erg EO, zegt Andries Knevel. ‘Dat is de opdracht, dus dat mag ik wel hopen, ja.’

Knevel presenteert elke dinsdag, Tijs van den Brink elke donderdag. Vertrouwde EO-gezichten, in groen licht, want dat is de kleur van de Evangelische Omroep.

Uitgesproken EO zal zich onderscheiden door de onderwerpkeuze. Veel religie dus. Knevel: ‘Wat is de rol van religie in het publieke debat? Die vraag is met de discussie over de islam heel actueel. Maar we zullen ook aandacht besteden aan christelijke hulpverlening en medische ethiek. Kan alles wat mag? Dat soort vragen.’

Volgens Bertus Tichelaar, manager informatieve programma’s bij de EO, wil de omroep ‘journalistiek bedrijven vanuit een missie’. En die missie is niet zieltjes winnen, maar duidelijk maken ‘dat het geloof ertoe doet in het leven’, zegt Tichelaar. ‘We zullen ook kritisch berichten over de kerk. We zijn geen applausmachine. Het blijft een journalistiek programma voor de maatschappelijk betrokken kijker. Maar als je aan het eind niet doorhebt dat je naar de EO hebt gekeken, hebben we iets heel erg fout gedaan.’

Iedere aflevering wordt geopend met een persoonlijk openingsstatement door een van de twee presentatoren, ‘waarin hij iets van zichzelf laat zien’, vertelt Tichelaar. ‘De anchors moeten een brug slaan naar de kijker.’ Het programma wordt afgesloten met een gesproken column van ‘iemand in het nieuws’.

Knevel en Van den Brink presenteren diverse andere EO-programma’s, maar andere presentatoren kwamen niet ter sprake, zegt Tichelaar. ‘Als je beschikt over deze twee mannen, ben je wel heel suf als je ze niet gebruikt.’

WNL neemt het op voor de belasting- betaler
De nieuwe omroep WNL is blauw en dat is dus ook de kleur van Uitgesproken WNL. Blauw staat voor conservatief-liberaal, verduidelijkt Michiel Bicker Caarten, de hoofdredacteur van de omroep die het programma op woensdag gaat presenteren.

Ook Bicker Caarten is een veteraan in de journalistiek. Hij werkte voor NRC Handelsblad, richtte radiozender BNR op en deed tv-ervaring op bij RTL Nieuws. Uitgesproken is een experiment, zegt hij. ‘Dit is in de hele wereld nog nooit vertoond. Het is een soort paarse coalitie avant la lettre.’

Hij waagt zich niet aan een voorspelling. ‘De kijker moet beoordelen of het goed is. Dat klinkt flauw, maar zo is het nu eenmaal. We zetten in op echt goede, verrassende journalistiek. En we nemen duidelijke standpunten in over maatschappelijke verschijnselen.’

Typisch WNL is volgens Bicker Caarten bijvoorbeeld de kritische blik op alle vormen van belastingheffing. ‘Wij worden gestuurd door de overtuiging dat geld eerst moet worden verdiend voordat het wordt uitgegeven. Dat betekent dat belastingheffing niet vanzelfsprekend is. Degene die de belasting int, de overheid, moet daarvoor verantwoording afleggen. En dat betekent ook dat de belastingbetaler veel meer aandacht moet krijgen.’

Ander aandachtspunt van WNL: ‘We zijn er ook niet van overtuigd dat de zorg in Nederland optimaal is georganiseerd.’ Ook een potentieel thema: de mobiliteit in Nederland.

Richt WNL zich wellicht op de ontevreden, klagende Nederlander? ‘Nee, nee, nee. Die conclusie werp ik verre van me. We richten ons juist op de tevreden Nederlander. De trotse Nederlander die uitleg en opheldering wil krijgen van de overheid.’

Dit is het laatste deel van een serie over de nieuwe actualiteitenrubrieken. Eerdere afleveringen verschenen op 20/8 (Brandpunt), 21/8 (PowNews), 24/8 (Nieuwsuur) en 26/8 (Altijd Wat).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden