Drie nieuwe hypotheses

ELLEN DE VISSER

X- of O-benen, naar binnen gedraaide voeten, slappe bovenbeenspieren of gewrichten die ver doorstrekken: van iedere deelnemer aan het Rotterdamse knieonderzoek wordt de kwaliteit van het onderstel uitgebreid bestudeerd en vastgelegd.

Tot nu toe was het meeste onderzoek naar het patellofemorale pijnsyndroom (theaterknie) gericht op dat soort biomechanische oorzaken: volgens internationale wetenschappers zou de onverklaarde pijn rondom of achter de knieschijf (de patella) weleens te maken kunnen hebben met stand, kracht en houding. Maar de oorzaak van de pijn kan er niet volledig mee worden verklaard. Fysiotherapeuten proberen patiënten met bijvoorbeeld krachttraining van de pijn af te helpen, maar dat lukt lang niet altijd. Alleen al in Nederland komen er jaarlijks 70 duizend patiënten bij en een groot deel van hen houdt klachten.

Daarom toetst arts-onderzoeker Rianne van der Heijden drie tamelijk nieuwe hypotheses: zacht kraakbeen, slechte doorbloeding van het kniegewricht of beschadigingen op die plek. Maar de mechanische kant van het verhaal kan niet helemaal worden uitgesloten en daarom doet ze bij alle deelnemers tóch een uitgebreid lichamelijk onderzoek. In de kamer naast de MRI-ruimte van het Erasmus MC staat deze ochtend een twintiger die al tijden last heeft van beide knieën.

Samen met stagiaire Tessa Vollebregt, student geneeskunde, doorloopt Van der Heijden een serie testen. Ze zet een plakkertje op de knieschijf en het heupbot en maakt een foto. Straks zal ze de foto op de computer zetten en lijnen trekken tussen de twee markeringspunten om de Q-hoek te bepalen, die de stand van de knie meet ten opzichte van de heup. Die hoek zou bij patiënten anders zijn dan bij de controledeelnemers. Van der Heijden betwijfelt of het een rol speelt maar wil dat wel zeker weten.

Daarna voelt ze aan beide enkels en kijkt ze naar de hielen. Staan de voeten naar binnen gedraaid? Heeft de jonge vrouw X-benen of O-benen? Kan ze zonder haar knieën te buigen haar handen plat op de vloer zetten of haar elleboog overstrekken? Dat kan een aanwijzing zijn voor hypermobiliteit, overbeweeglijke gewrichten. Steeds weer kan ze 'nee' aankruisen.

De meeste tijd gaat zitten in het vaststellen van de spierkracht. Internationale deskundigen vermoeden dat de quadriceps, de grote spier die de voorkant en de zijkant van het bovenbeen omvat, bij patiënten minder sterk is en dat daardoor hun kniepijn ontstaat. Om de kracht te toetsen gebruikt Van der Heijden een dynamometer, een elektronische krachtmeter. 'Duw zo hard als je kunt', zegt ze tegen haar patiënt. De twee hoogste waarden van de metingen noteert ze op haar formulier.

Misschien dat bij een kleine groep patiënten die spierkracht tóch een rol speelt, zegt ze. De vraag is dan alleen wel: wat was er eerder? Is de spier minder sterk en ontstaat daardoor de pijn? Of hebben patiënten al pijn, gebruiken ze daardoor hun bovenbeen minder en wordt zo de spier krachteloos?

www.volkskrant.nl/warewetenschap

Hoe komen ontdekkingen tot stand? In Ware Wetenschap kijkt de Volkskrant een jaar lang mee in de praktijk van 12 onderzoeksteams. Vandaag: Artsen onderzoeken onverklaarde pijn in de knieën.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden