Drie militairen verlaten leger na misdragingen bij ontgroeningsritueel

Drie Nederlandse soldaten hebben hun eenheid in Schaarsbergen in 2014 verlaten wegens onder meer pesterijen, mishandelingen, aanrandingen en een verkrachting. De daders zouden sergeanten en korporaals uit dezelfde eenheid zijn.

Militairen van de luchtmobiele brigade. Foto anp

Dat zeggen de drie soldaten in gesprekken met de Volkskrant. Hun verhaal wordt ondersteund door onderzoek. Defensie heeft naar aanleiding van de incidenten vier militairen gestraft.

Sommige misdragingen behoorden tot ontgroeningsrituelen voor nieuwkomers. Deze rituelen zijn bij de krijgsmacht al langer een bron van zorg. De gestrafte militairen zijn ontheven uit hun functie, overgeplaatst en hebben een negatief ambtsbericht gekregen. Daarnaast is dagelijks toezicht op de slaapkamers van de militairen buiten diensturen ingevoerd en is een integriteitsmonitor aangesteld, een permanente werkgroep onder leiding van de bataljonsadjudant die deze thema's onderzocht en bespreekbaar maakt.

Psychische schade

Alle drie de getroffen soldaten zijn of worden behandeld voor de psychische schade die ze hebben opgelopen. Een van hen deed een zelfmoordpoging. Twee weken geleden heeft deze soldaat aangifte gedaan bij de marechaussee. Daarin spreekt hij over aanranding, mishandeling, afpersing, drugsgebruik en drugshandel, diefstal van munitie en verboden wapenbezit van militairen op de kazerne. De marechaussee heeft een strafrechtelijk onderzoek ingesteld.

Het ministerie erkende onlangs dat er sinds 2013 tientallen meldingen van seksueel misbruik zijn gedaan. In september vertelde oud-militair Ronald Vreeburg in de Volkskrant over een misbruikzaak uit 1982 en hoe die in de doofpot was gestopt. Naar aanleiding van zijn verhaal begon de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) een onderzoek naar het incident en de manier waarop leidinggevenden met zijn melding zijn omgegaan.

Afgescheept

Ook de drie soldaten uit Schaarsbergen werden naar eigen zeggen meermaals afgescheept door hun leidinggevenden. Uiteindelijk zou er bemiddeling van een geestelijk verzorger voor nodig zijn geweest om defensie in 2013 aan te zetten tot een onderzoek. De mortiergroep waarin de soldaten zaten, is toen tijdelijk op non-actief gesteld.

Een Commissie van Huishoudelijk Onderzoek (CvHO) onderzocht de klachten van de soldaten. Verschillende daarvan, zoals het stelselmatig urineren van leidinggevenden over een van de soldaten, werden door de commissie als 'niet aannemelijk' bestempeld. 'De verklaringen van de soldaten (...) staan lijnrecht tegenover de verklaringen van de overige groepsleden', aldus de commissie destijds.

'Groepsbinding'

De commissie achtte een ander voorval, door defensie zelf als het 'vinger in de kont'-incident betiteld, wel bewezen. Twee soldaten moesten tijdens een oefening op de hei bij 't Harde hun broek naar beneden doen terwijl een andere militair met een latex handschoen een vinger bij hen naar binnen zou brengen.

Een filmpje van dit incident was in het bezit van de commissie. In haar verslag schrijft de commissie: 'Op de achtergrond is korporaal (..) te horen terwijl hij zegt dat in het kader van groepsbinding, doorzettingsvermogen, mannelijkheid en vormingsdoelen de soldaten (...) dit moeten ondergaan.'

'De incidenten die zijn onderzocht door de CvHO druisen in tegen de gedragscode en zijn niet acceptabel', aldus defensie in een reactie. 'Bovendien was er in twee gevallen sprake van mogelijk strafbaar gedrag waarvan aangifte is gedaan.'

Een van die gevallen betrof het zogenoemde 'drie man tillen', waarbij de soldaten op de grond werden vastgehouden terwijl iemand in zijn blote kont op hun hoofd heen en weer bewoog. Dat ritueel is eerder door rechters gekwalificeerd als aanranding.

Geen onderzoek

Ondanks de aangifte van defensie besloot het Openbaar Ministerie (OM) geen strafrechtelijk onderzoek naar de misdragingen te doen. 'De betrokken militairen wilden alle drie zelf geen aangifte doen, maar ook geen enkele verklaring afleggen', aldus het OM. Volgens de militairen mochten ze van defensie niet met 'derden' over de zaak spreken en was aangifte dus onmogelijk.

Volgens Ruth Jager, advocaat van een van de soldaten, had het OM op eigen initiatief onderzoek moeten doen. 'Bij zedenzaken moet het OM slachtoffers begeleiden. Als de slachtoffers zich in een afhankelijke positie bevinden, zoals de werknemers van defensie, moet je als OM meer initiatief nemen. Anders is het moeilijk om die negatieve groepscultuur te doorbreken.'


Lees hier het verhaal van soldaat Allan

Allan droomt ervan om als commando Nederland te dienen, maar hij belandt in een hel. In de kazerne in Schaarsbergen wordt hij stelselmatig slachtoffer van vernedering, aanranding, mishandeling en bedreiging. En hij is niet de enige.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.