Drie kolencentrales dicht, nog acht te gaan

De oudste Nederlandse kolencentrales moeten per 1 januari 2016 gesloten zijn. Dus hebben de centrales in Nijmegen, Geertruidenberg en Borssele deze maand hun laatste adem uitgeblazen.

De kolencentrale in Nijmegen, de Gelderland 13, staat er sinds enkele dagen werkeloos bij.Beeld Freek van den Bergh

Zijn de eerste kolencentrales nu al dicht?

Ja, de sluiting van de verouderde kolencentrales uit de jaren tachtig, die was afgesproken in het Nederlandse Energieakkoord uit 2013, is netjes op tijd gehaald. De centrale van Borssele stopte in november vervroegd met stoken na drie ernstige ongevallen, waarvan één dodelijk. Vlak voor Kerst werden ook de Gelderland 13 in Nijmegen en de Amer 8 in Geertruidenberg stilgelegd. De twee centrales uit de jaren negentig op de Maasvlakte moeten volgens het Energieakkoord in de zomer van 2017 sluiten.

Als wisselgeld voor de energiemaatschappijen heft de Nederlandse staat de kolenbelasting op. Dat levert ze jaarlijks een gezamenlijk belasting-voordeel op van 150 miljoen euro. Dat komt ten gunste van de energiebedrijven die dan nog kolencentrales hebben: Essent/RWE (drie), Nuon (een), E.ON (een) en GDF Suez (een).

Hoeveel CO2 scheelt dat?

De totale jaarlijkse brutobesparing van CO2-uitstoot bedraagt voor de drie oudste centrales bij elkaar bijna 7,7 megaton CO2. Nederland stoot alles bij elkaar jaarlijks 200 megaton CO2 uit - dat is 200 miljoen keer 1.000 kilo CO2. Doelstelling van het Energieakkoord is die uitstoot tot 2020 met een kwart te verminderen. Zouden de energiecentrales worden vervangen door windmolens of andere duurzame energiebronnen, dan kunnen de nu gesloten centrales jaarlijks ruim 15 procent van die vermindering voor hun rekening nemen.

Wat draagt de sluiting écht bij aan de energiedoelstellingen?

Hoeveel uitstootreductie de sluiting daadwerkelijk teweegbrengt, is afhankelijk van welke energiebron de kolen vervangt. Vermindering van het verbruik zou natuurlijk het mooist zijn, maar de beste vervanging is duurzame energie. Volgens de planning van het Energieakkoord ligt het aandeel duurzame energie in 2023 echter maar 2 procent hoger dan nu, met 16 procent. Wordt de stroom in de toekomst afgenomen bij moderne kolencentrales, dan scheelt dat een kwart uitstoot, maximaal 250 gram CO2 per kilowattuur. Bovendien zetten die moderne varianten 45 procent van de verbrandingswarmte om in energie, 8 procent meer dan hun oudere broertjes.

Gascentrales doen het nog beter, aldus Tjerk Wagenaar, directeur van Natuur & Milieu. Die stoten maximaal 400 gram CO2 uit per opgewekt kilowattuur. Voor een huishouden zou dat op jaarbasis zomaar 2.000 kilo CO2-uitstoot schelen.

Maar dan moeten de gascentrales niet stilstaan, zoals afgelopen zomer. Want vervuilend of niet, kolen waren spotgoedkoop. Dat leidde dit jaar tot het hoogst gemeten kolengebruik ooit in Nederland. Tot ergernis van Wagenaar: 'Het kan niet zo zijn dat zuinige gascentrales stilstaan, omdat kolen toevallig goedkoop zijn.'

Worden de oude centrales niet verscheept naar bijvoorbeeld China om daar opnieuw de lucht te vervuilen?

Vooralsnog niet. Energiebedrijf GDF Suez gooit het zelfs over de duurzame boeg. Zeker 4.000 zonnepanelen heeft het bedrijf sinds deze zomer aangelegd op het terrein van de Gelderland 13 in Nijmegen. Samen voorzien die panelen zo'n 250 huishoudens van elektriciteit. Op den duur mikt GDF Suez op een duurzaam energiepark met onder meer een biomassacentrale, vier windturbines en een tankstation voor vloeibaar aardgas (lng). De centrale wordt de komende twee jaar gesloopt, en een deel van de onderdelen kan worden hergebruikt voor bijvoorbeeld het stoken van biomassa in de Rotterdamse centrale. Die van Borssele wordt ook ontmanteld en afgebroken. Wat er met het terrein gaat gebeuren, is volgens een woordvoerder nog niet bekend. De kolencentrale van Essent in Geertruidenberg blijft voorlopig staan, 'want slopen is te duur'.

Gaan er nu banen verloren?

Bij de drie centrales werkten op het moment van sluiten bijna driehonderd mensen. Enkele tientallen van hen zijn nog op zoek naar werk. De rest heeft ander werk gevonden, al dan niet binnen het eigen bedrijf, of is met pensioen gegaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden