Drie alternatieven voor opties

1. AANDELEN IN HET EIGEN BEDRIJF: DE RIJKEN KOPEN EEN PLUKJE

Je kunt zeggen van de familie Heineken wat je wilt, maar niet dat hun betrokkenheid bij het bedrijf uit louter mooie woorden bestaat. Charlene de Carvalho-Heineken lag onlangs onder vuur omdat ze de aankoop van aandelen Heineken Holding - ter waarde van 50 miljoen euro - niet tijdig had gemeld bij toezichthouder AFM. Zo'n investering van een bestuurder - in dit geval de dochter van wijlen Freddy - moet direct openbaar worden gemaakt, omdat het belangrijke informatie kan zijn voor een belegger. In de schaduw van het relletje rond zijn vrouw blijkt ook Michel de Carvalho, commissaris bij Heineken, een duit in het zakje te hebben gedaan, blijkt uit een inventarisatie door de Volkskrant van de transacties. De Britse Citibank-voorzitter kocht vorig jaar voor 5,5 miljoen euro 100 duizend aandelen Heineken, en voor 4,8 miljoen euro eenzelfde aantal aandelen Heineken Holding.


Beleggers zien - mits tijdig gemeld natuurlijk - graag dat bestuurders aandelen kopen in het eigen bedrijf. Het is niet alleen een teken van vertrouwen in de toekomst van het bedrijf, dat de mensen in de top van het bedrijf er zelf risicodragend geld in steken. Doordat ze zelf ook aandeelhouder zijn geworden in 'hun' bedrijf, lopen de belangen van de bestuurders parallel met die van andere beleggers. De idee is dat bestuurders daardoor de positie van de aandeelhouders goed in het oog houden, en geen dingen doen die slecht zijn voor beleggers.


In dat licht moet de 60 miljoen euro van het echtpaar De Carvalho door Heineken-beleggers zijn verwelkomd.


Ook Reed Elsevier-aandeelhouders kunnen gerust zijn. Topman Erik Engstrom verzilverde vorig jaar weliswaar voor 3,16 miljoen euro aandelen - naast het cashen van ruim een miljoen euro aan opties, maar hij kocht ook weer voor 3,25 miljoen euro aandelen bij. Financieel directeur Duncan Palmer sloeg voor een miljoen euro stukken Reed Elsevier in.


Gerard Sanderink kocht voor ruim 7 miljoen euro aan aandelen Oranjewoud bij, waardoor hij meer dan 95 procent bezit van het ingenieursbedrijf, dat sinds dit jaar als Antea door het leven gaat.


Dat is nog niks vergeleken met de 53 miljoen euro die Nassef Sawiris stak in zijn eigen OCI. De meststofpoot van dit Egyptische bouwconglomeraat is genoteerd in de Amsterdamse Midkap-index. Het lijkt een investering van belang, maar Sawiris staat met 6,9 miljard dollar (5,1 miljard euro) op nummer 189 in de Forbes-lijst. Charlene de Carvalho-Heineken is met 7,2 miljard euro de aanvoerder van de Quote 500. Dat zet de investeringen in het eigen bedrijf in een ander licht: 50 miljoen is voor de erfgename van Freddy Heineken een schijntje.


2. VERKOCHTE AANDELEN: FEEST BIJ ZIGGO

Het was een mooi beursjaar, 2013, helemaal voor de bestuurders van Ziggo. Zij mochten de aandelen verzilveren die ze kregen bij de beursgang van de kabelaar in het voorjaar van 2012. Dat deden ze, commercieel directeur Marcel Nijhoff voorop. Hij verkocht voor net iets meer dan 10 miljoen euro aan aandelen Ziggo, die hij na de beursgang een jaar lang had moeten vasthouden. En het einde is nog niet in zicht. Nijhoff heeft nog 116 duizend aandelen op de plank liggen, tegen de huidige koers van ruim 33 euro goed voor nog eens 3,9 miljoen euro.


Ook andere Ziggo-bestuurders verzilverden een deel van hun belang. President-commissaris Andy Sukawaty cashte 5,4 miljoen euro, zo werd vorig jaar al bekend, financieel bestuurder Bert Groenewegen 3,4 miljoen euro. Topman Bernard Dijkhuizen van Ziggo - door private equity samengesmeed uit regionale kabelbedrijven - verkocht voor 6,75 miljoen euro. Door de waarde van het aandelenpakket dat hij kreeg bij de beursgang, kwam de totale beloning van de Ziggo-baas over 2012 uit op 15,7 miljoen euro. Dat bedrag - midden in de crisis - leidde vorig jaar tot ophef, maar niet bij beleggers. Zij zagen hun eigen aandelen Ziggo namelijk ook veel meer waard worden, en wezen op de succesvolle beursgang van het bedrijf, tegen een koers van 18,50 euro.


Binnenkort volgt volgens de geruchten een nieuwe klapper, als het Amerikaanse Liberty Global voor misschien wel 37 euro per aandeel de Nederlandse kabelaar overneemt.


USG People-oprichter Alex Mulder verkocht vorig jaar een plukje ter waarde van 2 miljoen euro in zijn uitzendbureau. Veel geld voor de meesten, maar Mulder had volgens Quote door succesvol verzilveren in de voorbije gloriejaren al 450 miljoen euro op zijn rekening staan.


3. PRESTATIEAANDELEN: ASML CASHT

Nog sneller dan het cashen van opties terugloopt, groeit het verzilveren van eerder verkregen prestatieaandelen. Bestuurders zetten daarvan vorig jaar in totaal voor 33 miljoen euro om in contanten of in echte aandelen, ruim de helft meer dan een jaar eerder. Vooral de ASML-top was actief. De nieuwe bestuursvoorzitter Peter Wennink verzilverde voor 2,3 miljoen euro aan prestatieaandelen. Chief technology officer Martin van den Brink van de Brabantse chipmachinefabrikant zag zo bijna 2,5 miljoen euro binnenkomen, chief marketing officer Frits van Hout bijna 1,4 miljoen en chief operating officer Frederic Schneider-Maunoury bijna 1 miljoen euro.


Grote institutionele beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars zijn voorstanders van prestatieaandelen, het liefst in combinatie met een verplichte opbouw van een pakket aandelen in het eigen bedrijf. Zo lopen de belangen van bestuurders meer parallel met die van de aandeelhouders, meldt Eumedion, dat namens de grote beleggers waakt over goed bestuur bij bedrijven. Prestatieaandelen bieden bovendien de mogelijkheid prioriteiten aan te brengen in het werk van de bedrijfstop. Ze mogen pas worden omgezet in cash of aandelen als bepaalde doelen zijn bereikt. Dat kunnen financiële of strategische doelen zijn, maar ook - heel modern - prestaties op het gebied van duurzaamheid of klanttevredenheid.


Tot tevredenheid van Eumedion kiezen ook steeds meer bedrijven voor dat belonen in prestatieaandelen - in plaats van in opties -, met daarbij een richtlijn hoeveel aandelen een bestuurder in het bedrijf zou moeten aanhouden. Onder meer Ahold, AkzoNobel, ASML, KPN, Philips en Unilever hebben die overgang gemaakt. Dat is ook terug te zien in de lijst.


Zo werden de Unilever-bestuurders Paul Polman en Jean-Marc Huët respectievelijk 1,9 en 1,8 miljoen euro rijker door het verzilveren van prestatieaandelen. Ahold-topman Dick Boer zette 1,1 miljoen euro om in cash en aandelen. Philips-topman Frans van Houten deed het met vier ton wat rustiger aan.


De absolute koploper was Olivier Piou. De baas van Gemalto, het Franse digitale beveiligingsbedrijf dat sinds vorig jaar in Amsterdam is genoteerd, kreeg voor maar liefst 16,6 miljoen euro prestatieaandelen in bezit. Zulke bedragen doen denken aan de gloriejaren van de opties, maar zijn bij prestatieaandelen een uitzondering. Blijkbaar moet het Franse bedrijf nog even wennen aan de Hollandse mores.


Verantwoording van het onderzoek

Het onderzoek naar de aandelen en opties van bestuurders van bedrijven is gebaseerd op de 749 meldingen bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Opties en prestatieaandelen tellen pas mee als een bestuurder deze beloning definitief in handen heeft. Bij de waarde van prestatieaandelen is uitgegaan van de beurskoers van 31 december 2013. De Volkskrant voert dit onderzoek uit sinds in 2003 de meldingen verplicht werden. Voor 2003 ontbreken volledige cijfers over optiewinsten. Het onderzoek is uitgevoerd door Marlies de Brouwer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden