Drie Afghaanse zusjes en hun richtingloos verlangen

Drie zusjes. Maedeh Rahimi (21) heeft het meeste zelfvertrouwen, want zij stond als Afghaanse topstudent al paginagroot in de Leeuwarder Courant. Kosar Rahimi (12) zit in groep acht en lijkt net een Nederlands kind. Sogand Rahimi (17) is in alle staten van richtingloos verlangen. Haar mentor op school vroeg, niet helemaal doordacht, wat haar 'plannen voor de toekomst' zijn: 'Ik zei: dat is in handen van de IND.'

We hebben het over onderwijs voor meisjes. Omdat in Afghanistan zeker tweederde van de meisjes niet naar school gaat, zoals Human Rights Watch vorige week bekendmaakte. En dat komt niet alleen door weerstand bij de Taliban, die weer 40 procent van het land in handen heeft. Of door de bijbehorende onveiligheid. Het ligt ook aan discriminatie door het Afghaanse ministerie van Onderwijs. Veel Afghanen vinden dat wel best, meldt Human Rights Watch: die spreken er nog steeds schande van als een meisje naar school gaat.

Tekst gaat verder onder foto.

V.l.n.r.: Maedeh, Kosar en Sogand

Iets van deze onvrijheid is voelbaar als ik de zussen uiteindelijk vraag gewoon zonder hoofddoek op de foto te gaan, en ze toch even twijfelen. Zij willen wel, ze deden het hele gesprek niet anders, maar ze zijn beducht voor de reacties van Afghanen. Die ze hier in Burgum hoe dan ook liever uit de weg gaan, want iedereen praat alleen maar over asielprocedures.

We zitten aan een kleine tafel in de gezinslocatie van het azc in het dorp, voor asielzoekersgezinnen die min of meer zijn uitgeprocedeerd. Toen we van de portiersloge naar hun onderkomen liepen vroeg ik Maedeh (spreek uit als 'Mayday') of ze, zo midden in een saaie herfstvakantie, misschien zin hadden om even naar een leukere plaats te rijden. Een lunchroom, of zo. Dit had ze met opgeheven hoofd geweigerd. Alles stond al klaar. De thee. Het chocoladecakeje, in fijne plakjes op een schaal.

Zes jaar geleden vluchtten ze met hun ouders en broer naar Nederland - die luisteren trots mee. Daar, in Herat, zaten ze altijd thuis, naar school gaan was niet veilig, lezen en schrijven leerden ze van hun moeder. Ook broer Meesan (15) ging niet, de angst te groot dat hij als enige zoon zou worden ontvoerd. Taliban wilden hun vader rekruteren, zegt Kosar. En Taliban duwden haar hard aan de kant, en daarbij sneuvelden haar melktanden. Haar volwassen gebit is inderdaad schots en scheef opgekomen. Kwaad: 'En ik had hartstikke mooie tanden!'

Maar fast forward. Maedehs eerste schooldag in Nederland. 'Internationale schakelklas Drachten, 9 januari 2012', zegt ze plechtig. 'Ik had er zo'n zin in!'

Vanaf dat moment leerde Maedeh alles in de helft van de tijd die ervoor stond. Al zat ze door gedwongen verhuizingen tussen azc's opnieuw een half jaar gefrustreerd thuis, nu in Nederland. Al werd hun asielprocedure afgewezen, want Afghanistan heette voortaan veilig. En moesten ze naar Burgum.

'Het woord gezinslocatie alleen al', snuift Sogand. De zussen hebben hier nu drie keer meegemaakt hoe Afghaanse gezinnen werden opgehaald om te worden teruggestuurd. Ze komen heel vroeg, tussen 6 en 7 uur, en daar wordt altijd in hevig verzet bij geschreeuwd. Gezinslocatie! Huh!

Sogand Rahimi

Sogand kreeg een havo-advies, maar werd moedeloos in Burgum. Zakte naar vmbo TL. Dat ging goed. Tot de dag voor haar eindexamen, toen ook hun beroep op het kinderpardon werd geweigerd. Omdat haar ouders onvoldoende hadden meegewerkt aan hun uitzetting - hét nieuwe argument om bijna alles af te wijzen, zegt hun advocaat Jan Willem de Haan later aan de telefoon. Natuurlijk hebben ze bezwaar aangetekend. Dat nog loopt, maar kansloos lijkt. Afghanistan heet veilig en straks zitten alle Afghaanse meisjes hier.

Gezinnen hebben geen vanzelfsprekend recht een bezwaar in Nederland af te wachten. Over twee weken doet de rechter daar weer uitspraak over. Is het negatief, dan kan het busje komen.

Maedah Rahimi

Onder deze omstandigheden, júíst onder deze omstandigheden, gooit Maedeh Rahimi als student financieel administratief medewerker nu hoge ogen in de top-10 van de landelijke verkiezing tot 'mbo-ambassadeur van het jaar'. Een afgewezen asielzoekster die 18 wordt krijgt in Nederland geen identiteitskaart meer, kan nergens stage lopen, krijgt geen vergoeding van schoolkosten, zoals boeken. Maedeh zocht het maar uit. En dat heeft ze met hulp van ROC Friese Poort gedaan. Nu slaat ze - páts - op de Leeuwarder Courant en briest: 'Als ik zóveel succes heb hier. Dan moeten de regels veranderen.'

Daar denkt de kiezer anders over. De kiezer die het dan weer wel heel erg vindt wat de islam met vrouwen en kinderen doet in enge moslimlanden. Erg hè, dat rapport van Human Rights Watch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden