Drie acteurs reciteren een bizar bouwsel van taal

'Elke keer als ik de voordeur achter mij dicht trek, weet ik zeker dat alle opdringerige gedachten die ik die dag gedacht heb, hermetisch afgesloten zijn.'..

Hein Janssen

Dat is een mooie zin die Lili, een van de drie personages in Wanda Reisels nieuwe toneelstuk De Zindering, aan het begin van het stuk uitspreekt. Een hoopvol begin, want Lili wordt gespeeld door Marlies Heuer en naast haar staan Ria Eimers (Vik) en Dic van Duin (Martin) op toneel.

Vrij snel wordt ook duidelijk met wie we hier te maken hebben: drie vertegenwoordigers van de zwarte brigade, obers, serveersters, garderobedames. Terwijl zich boven hun hoofden een grote partij afspeelt, dolen zij in dit ondergrondse rond, vastgezet in een web van gedachten, oprispingen, uitbarstingen en confidenties.

Het is duidelijk: De Zindering is een portret van drie mensen aan wie het grote avontuur van het leven voorbij is gegaan. Een mooi uitgangspunt, maar na tien minuten gaat het mis. Reisel schrijft de ene merkwaardige dialoog na de andere, stapelt de ene absurde monoloog op de andere. Aldus ontstaat een bizar bouwsel van taal, dat nauwelijks nog iets met een toneelstuk van doen heeft, behalve dan dat drie acteurs die taal uit hun hoofd hebben geleerd.

'Vik, Lili en Martin: ze zijn verliezers, maar ze blijven vitaal. Ze weten wat melancholie is, maar ze zullen de moed niet gauw opgeven. Hun lied staat op de B-kant van een levenssingeltje, maar wie weet draait iemand de plaat nog om en dan liggen zij boven'. Dat staat betekenisvol op de achterflap van het tekstboekje, maar wie dat levenssingeltje ook omdraait, Wanda Reisel voorlopig niet.

De Zindering is een verzameling zinnetjes en taalspelletjes, waaraan uiteindelijk geen touw valt vast te knopen. Kennelijk moeten wij stukje bij beetje begrijpen wie deze mensen zijn en wat ze bindt. Of misschien hoeft dat juist niet, en moeten we louter genieten van al deze associaties. Misschien zijn onze personages gewoon verzonnen, getooid met vleugels en aureooltjes als ze zijn.

Hoe dan ook, Ria Eimers spreekt een monoloog waarin zij plastisch verslag doet van een seksueel avontuur met een herdershond. Heuer vertelt een verhaal over een treinreis van Kyoto naar Yokohama, waarin zij zo moest plassen dat ze bijna uit elkaar klapte. Van Duin moet ons doen geloven dat hij ooit een bokser was in Haiti. In hun fantasie reizen ze de hele wereld over en hebben ze tal van vermeldenswaardige ontmoetingen, maar in praktijk zijn ze opgesloten in een mislukt toneelstuk.

In een toneelstuk moeten de zinnen namelijk door een dramatische structuur, een plot en een opbouw aan elkaar worden gelast, zodat de toeschouwer er gretig kennis van kan nemen. Nu is het een kwestie van kijken naar die paar momenten waarop Marlies Heuer weer eens een prachtvoorbeeld geeft van mimisch toneelspelen, Ria Eimers' droogkomische kant veel te weinig wordt gebruikt en Dic van Duin zich met zijn prettige nonchalance door de tekst heen spoedt. Verder is De Zindering een kwestie van uitzitten en wegwezen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden