Dreumes Moceanu gevormd door 'beest' Karolyi

Dominique Moceanu werd vorig jaar met haar dertien jaar de jongste kampioene uit de geschiedenis van het Amerikaanse turnen. Een jaar later is ze waarschijnlijk ook de jongste die een autobiografie op haar naam heeft....

HANS VAN WISSEN

HET IS EEN sprankelend kind, dynamisch, koket, dartel en grappig. Ze had ook slaafs, volgzaam en somber kunnen zijn, zoals Nadia Comaneci dat in de beginfase van haar carrière was. Want ook Dominique Moceanu, hoewel Amerikaanse, komt min of meer uit de Roemeense school. Bovendien is ze de dochter van een gefrustreerde Roemeense gymnast die al voor haar geboorte besloot dat zij zou turnen en daarin de kansen moest krijgen die hemzelf werden onthouden.

Dimitri Moceanu maakte als jonge gymnast deel uit van de Roemeense juniorenploeg, toen zijn moeder door een leraar werd gebeld met het dringende advies om zoonlief weg te houden van de sport. Zijn resultaten op school zouden er te zeer onder leiden. Moceanu keek nog jaren later in wrok om naar het moment waarop hem het bevel werd gegeven het turnpak uit te trekken. Voor hij huwde met Camelia maakte hij duidelijk dat hij een 'heilige verplichting' op zich had genomen: zijn eerste kind zou turnen.

Dimitri Moceanu besloot in 1980 uit Roemenië te vluchten. Hij had weliswaar een uitstekende baan als manager van de Roemeense valuta-winkels maar voelde zich onder het bewind van Ceausescu toch te geketend. Uit hoofde van zijn functie kon hij een toeristenvisum voor Oostenrijk krijgen uit welk land hij niet terugkeerde. Acht maanden later wist Camelia naar Griekenland uit te wijken. Daar vonden de hereniging, het huwelijk en de conceptie van Dominique plaats.

Het echtpaar verscheepte zich korte tijd later naar Amerika, waar het aan een lange zwerftocht begon. Waar Dimitri ook een baantje kreeg aangeboden, hij pakte meteen zijn spullen en verhuisde. Toen het kind van Camelia, die zelf ook had geturnd, zij het op heel laag niveau, drie en een half was, besloot Dimitri om Bela Karolyi te bellen. Tegen zijn vrouw zei hij: 'Hij zal veel geld vragen om Dominique te trainen, dan drinken we maar water en eten we brood.'

Karolyi was destijds al en niet alleen onder gevluchte Roemenenen, een beroemdheid. Hij was de coach geweest van Nadia Comeneci, het Olympische sterretje van 1976 dat in Montreal als eerste gymnaste in de geschiedenis jury-tienen had gekregen. Karolyi was evenals zijn vrouw Martha opgeleid aan de Universiteit van Boekarest en tewerkgesteld in de turnschool van Deva, die het op zich had genomen de competitie aan te gaan met het Russische turnen. Het werd een kweekvijver met allure, maar ook een keihard instituut met meedogenloze methodes. Karolyi, die na de Spelen van Moskou in 1980 achterbleef bij wedstrijden om de America Cup, wordt door collega-trainers in de Verenigde Staten 'het beest' genoemd.

Toen hij door vader Moceanu werd gebeld, begon Karolyi te lachen. 'Breng je dochter maar als ze negen of tien is,' was zijn reactie. Dimitri nam er genoegen mee, bleef hangen in Chicago en stuurde Dominique naar een plaatselijke turnclub.

Hij wachten tot de tiende verjaardag van zijn dochter en reed zijn gezin prompt naar Houston, waar Karolyi in 1994 een eigen turninstituut had kunnen beginnen omdat inmiddels een tweede pupil, Mary Lou Retton, door hem Olymische en Amerikaanse onsterfelijkheid had gekregen.

De matador onder de turntrainers had zijn bedenkingen, toen hem Dominique Moceanu werd gepresenteerd: 'Ze is niet iemand om als trainer een luchtsprong te maken', deelde hij vader Moceanu mee. Maar dat veranderde snel. Het gezin Moceanu werd gevraagd naar Houston te verkassen en deed dat, ondanks het feit dat Dimitri elke week naar Florida moest waar hij een autokerkhof beheerde. Toen hij na lang zoeken een baan in Houston vond, stelde hij aan Karolyi slechts één voorwaarde: hij wilde alle wedstrijden van zijn dochter zien.

Dominique wende intussen aan Karolyi's strakke regiem. Hij liet haar meetrainen met de Amerikaanse Olympische ploeg van 1992 waarin zich onder meer de wereldkampioene Kim Zmeskal bevond. De aanpassing verliep niet eenvoudig, Dominique Moceanu had vooral concentratieproblemen.

'Ik begreep nog niet precies wat toewijding was,' zou ze later schrijven in de 'autobiografie' die dit jaar verscheen, de autobiografie dus van een veertienjarige. De benaming is natuurlijk absurd en de verschijning van het boekje geeft al evenzeer aan hoe het kind de hemel in wordt gekatapulteerd.

Toch maakt Moceanu zeker niet de indruk het slachtoffer te zijn van manipulatie, gedwongen om eerst te voldoen aan de verwachtingen van haar vader, toen van Karolyi en sinds 1994 ook van het Amerikaanse (turn)publiek. In dat jaar veroverde ze de nationale titel in de meerkamp. Waarna ze tot verrassing van de buitenwacht de evenwichtsbalk haar favoriete toestel noemde. Voor de meeste turnsters is de balk een gruwel, voor Moceanu is het een uitdaging om op dat tien centimeter brede stuk hout in evenwicht te blijven. Bij haar WK-debuut vorig jaar in Japan haalde haar eerste internationale medaille (brons) op de evenwichtsbalk.

Dat de dreumes van 1.40 niet 'misvormd' is, heeft ze hoe vreemd het mag klinken, ook in sterke mate aan haar vader en Karolyi te danken. Dimitri was ondanks zijn eigen frustraties het tegendeel van een dwingeland en Karolyi moest Moceanu vervolgens eerder afremmen dan opjagen. Het kind zit zelf barstensvol ambitie.

Anderhalve maand geleden brak dat haar bijna op. Zo intensief bereidde ze zich op Atlanta voor dat ze een scheenblessure opliep. Ook Shannon Miller, haar grote concurrente, raakte geblesseerd en de Amerikaanse ploeg was in last.

De trials werd de twee bespaard, een voorrecht dat nog nooit werd verleend. Gisternacht bleek de juistheid van de beslissing. Zonder Dominique Moceanu zou de VS-equipe niet tussen Rusland en . . . Roemenië een voorlopig tweede plaats hebben bereikt in het landenklassement.

Hans van Wissen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden