Drenthe, provincie zonder pretenties

De twaalf provincies hebben ieder hun eigen profiel. Waar ligt de kracht en waar de zwakte? In de aanloop naar de statenverkiezingen van 3 maart een serie korte portretten van de provinciesn....

EEN boerenjongetje weigert te bidden voor bruine bonen en Drenthe richt er een standbeeld voor op. Wat zegt het beeld van Bartje, de onsterfelijke creatie van Anne de Vries achter het Drents Museum in Assen, over Drenthe en de Drenten?

De schrijver Lévi Weemoedt, die zeven jaar geleden van Vlaardingen naar Assen verhuisde, prijst zijn woonplaats als een van de weinige steden die een standbeeld hebben opgericht voor een romanfiguur. 'Dat getuigt toch van eerbied voor de verbeelding, liefde voor de letteren.'

Maar er zijn ook randstedelingen die met het dédain van de 'regio-racist' het beeldje van Bartje in verband brengen met de kneuterigheid van een hele regio. Weemoedt ergert zich aan een ANWB-brochure over Rome waarin 'Henk en Alie uit Assen' zich verbazen over het drukke verkeer in de Italiaanse hoofdstad. 'Ze symboliseren de achterlijkheid terwijl het toch op de TT drukker is dan op de Via Appia.'

Weer anderen zullen Bartje bewieroken als het symbool van de Drentse idylle. De idylle van een mooie, rustige provincie, bewoond door - in de woorden van de uit Coevorden afkomstige commissaris der koningin Relus ter Beek - 'vriendelijke, zelfbewuste en oprechte mensen'. De idylle van de provincie als één grote streekroman.

Vorig jaar ontspon zich onder de titel 'Drenthe: Florida van Nederland?' een debat onder auspiciën van De Balie over de toekomst van de provincie die Vincent van Gogh in 1883 als 'zóó mooi, onbeschrijflijk schoon' omschreef en die sindsdien nauwelijks lijkt te zijn veranderd. Centrale stelling was dat er in Drenthe een kentering heeft plaatsgehad van economische stagnatie, door de neergang van de landbouw, het wegtrekken van het bedrijfsleven en de economische globalisering, naar economische opbloei.

Die bloei zou met name te danken zijn aan de groeiende populariteit als vakantie- en woongebied dankzij het toenemend milieubewustijn, en het gebrek aan rust en stilte in andere delen van het land. Nog steeds volgens die stelling zijn het vooral de welgestelde, oudere randstedelingen die zich aangetrokken voelen tot de bossen, heidevelden en weilanden, de historische trekpleisters, de frisse lucht en ruimte. In het voetspoor van deze kapitaalkrachtige import krijgt ook het bedrijfsleven nieuwe interesse en trekt de werkgelegenheid aan.

Kortom, Drenthe is aantrekkelijk om te 'drentenieren' en 'floridariseert' daardoor. Mooi natuurlijk, doch de gevaren van vergrijzing en van een te snelle afname van de beroepsbevolking liggen op de loer. Maar is dat wel zo? Floridariseert Drenthe zo snel, dat de provincie één groot openluchtmuseum dreigt te worden? Voelen de echte Drenten, volgens de aloude metafoor gewrocht uit jenever, turf en achterdocht, zich verdrongen door de import die hier slechts komt wonen en recreëren?

Anloo is een van de mooiste dorpjes van Drenthe. Maar historisch geograaf Hans Elerie, die er woont, kent er slechts één drentenier op 350 inwoners. 'Drentenieren stelt kwantitatief niets voor', aldus Elerie. 'Waar het om gaat is een categorie mensen die terugkeert naar Drenthe na een carrière in het westen. Die mensen komen hier oorspronkelijk vandaan en willen hier een rustige oude dag.'

Volgens Elerie, die veel over Drenthe publiceert en als medewerker is verbonden aan de Brede Overleggroep Kleine Dorpen in Assen, is het beeld van Drenthe als het Nederlandse model voor Gemeinschaft door de Drenten zelf geconstrueerd en gecultiveerd en daarom 'zo lek als een mandje'. De Drent is juist niets menselijks vreemd. Hij is zakelijk en individualistisch, en het veelgeprezen landschap is voor hem gewoon een productiefactor.

Het kenmerk van Drenthe is volgens Elerie nu juist dat in 'stedenland Nederland' dit de enige stedenloze provincie is. Drenthe is eigenlijk altijd het vrije boerenrepubliekje uit de Middeleeuwen gebleven, waarin geen adel werd geduld. Daaraan dankt het zijn fraaie natuur en zijn onwrikbare geloof in het gelijkheidsbeginsel.

Elerie: 'Drenten hebben geen pretenties, je moet je hier niet te veel verbeelden. Er is geen burgerlijke cultuur, dat is het leuke aan Drenthe.'

Weemoedt waarschuwt voor de gevaren van een al te opportunistisch zelfbeeld van de Drenten. 'Natuurmonu-Drenthe geeft mij een beklemmend gevoel. Levende boeren is wat deze museale provincie nodig heeft. De koeien verdwijnen, overal worden bosschages aangeplant. Dit wordt de zuurstoftank van Nederland. Straks komt iedereen hier effe inhaleren.'

Wio Joustra Kerngegevens Drenthe: Aantal inwoners: 466.886 Oppervlakte: 265.500 hectare samenstelling provinciale staten (51 zetels): PvdA 14 zetels VVD 13 zetels CDA 11 zetels D66 5 zetels GroenLinks 2 zetels AOV/Ouderenunie 2 zetels OPD (Onafhankelijke Partij Drenthe) 2 zetels GPV 1 zetel RPF 1 zetel Gemiddeld bruto-jaarinkomen per inwoner: 31.000 gulden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden