Dreigende leegloop bij 'belangrijkste commissie' Financiën baart zorgen

 

De vraag is of de genante vertoning met de commissie zorg, die zoals vorige week bleek de zeggenschap over de besteding van 2.1 miljard euro zorggeld uit handen had gegeven, zich kan herhalen. Was dit een incident of kunnen we de komende tijd meer onoplettendheid verwachten? Zou de Kamer haar controlerend vermogen aan het verliezen zijn, zodat handige ambtenaren met miljoenen kunnen schuiven?

Terwijl ik daarover piekerde, liep ik Martin van Rooijen tegen het lange lijf. Van Rooijen, Kamerlid voor 50Plus, is nieuwkomer en routinier tegelijk. Was staatssecretaris van Financiën - toen nog namens de KVP - onder Joop den Uyl, daarna een paar jaar Kamerlid. En keerde in maart na een afwezigheid van 37 jaar terug in diezelfde Kamer. Hij is 74 jaar en loopt over van de dadendrang. Op zijn werkkamer hangen de foto's van de reünies van vele generaties staatssecretarissen van Financiën. Dat is de traditie waarin Van Rooijen zich ziet.

Van Rooijen zegt zich zorgen te maken om de vaste commissie Financiën. Omdat veel ervaren commissieleden opstapten of tot het hogere dreigen te worden geroepen, lopen continuïteit en kennisniveau gevaar. Ik ga met hem het lijstje mogelijke vertrekkers langs. Carola Schouten (2.326 dagen in de Kamer, CU) en Wouter Koolmees (2.661 dagen, D66) worden wellicht bewindspersoon. Pieter Omtzigt (5.101 dagen, CDA) misschien ook. Zelfs Mark Harbers (2.856 dagen, VVD) wordt wel eens als vertrekker genoemd. Van Rooijen (1.214 dagen) beperkt zich bij die namenlijst tot tactisch gebrom. 'Heb ik ook in de krant gelezen', zegt hij dan.

Martin van Rooijen (50Plus): 'Zorgen om commissie Financiën.'

Voeg daarbij dat zowel commissievoorzitter Pieter Duisenberg als de vaste griffier onlangs vertrokken en dat SP en GroenLinks een nieuwe woordvoerder Financiën aanstelden, dan wordt de omvang van de kaalslag zichtbaar. Alleen SGP, PVV en PvdA brengen langjarige ervaring in.

Het gaat me niet om de namen, zegt Van Rooijen. Er komen heus bekwame nieuwe woordvoerders. En het vak is te leren. Kijk naar Renske Leijten (3.844 dagen): nam een half jaar geleden de portefeuille financiën over bij de SP, maar is nu al iemand om rekening mee te houden. 'Het gaat me om de kwaliteit.'

Financiën is niet zomaar een commissie, al zeggen ze zoiets in Den Haag niet graag hardop. Omdat bijna alle beleidsmaatregelen financiële consequenties hebben, is het de spilcommissie van het hele circuit. Jaarlijks ziet de commissie 200 miljard euro aan uitgaven en inkomsten passeren.

'Veruit de belangrijkste commissie', vindt Van Rooijen. Hier wordt gekeken of afspraken haalbaar zijn. Hier worden compromissen doorgerekend, hier werd tijdens Rutte II onderhandeld met de drie gedoogpartijen. Hebben de regeringspartijen geen commissielid dat weet hoe het werkt, zegt Van Rooijen, dan kan het misgaan. Dat zag je bij Lubbers II: VVD en PvdA dienden amendementen in, waarmee coalitiepartner CDA werd gepasseerd en CDA-minister Ruding voor joker stond. 'Met vier partijen is de kans op dergelijke manoeuvres nog groter.'

Met die zorgen ga ik naar Henk Nijboer (1.835 dagen), woordvoerder Financiën maar nu ook manusje-van-alles bij de gedecimeerde PvdA. De link tussen de leegloop van de commissie Financiën en de flater bij zorg wil hij niet leggen. 'In de commissie zorg zitten heel ervaren Kamerleden'. Maar de mogelijke leegloop bij Financiën vindt ook hij zorgelijk. Het is de commissie waar handreikingen worden gedaan, zegt hij. 'Straks komt er een regeerakkoord dat gestold wantrouwen is. Een ervaren Kamerlid kan in Financiën uitzoeken waar de zwaktes zitten.'

Henk Nijboer: 'Uitzoeken waar de zwakte zit.'

Belangrijker nog dan financiële kennis noemt Nijboer Kamerervaring. En, typisch Haags argument: 'Je moet een beetje met elkaar kunnen opschieten.' Die gemeenschappelijkheid benadrukt ook Elbert Dijkgraaf (2.660 dagen), namens de SGP trouw lid van Financiën. 'Je hebt als Kamerleden een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Juist in de commissie Financiën moet dat gevoel heel sterk zijn. Daarom mensen, wees alert: dit is een stevig lijstje van vertrekkers.'

Voor Dijkgraaf maakt het deel uit van een groter probleem: 73 Kamerleden zijn nieuw. Tel daarbij de Kamerleden op die straks naar een nieuw kabinet overstappen en meer dan de helft van het parlement is onervaren. 'Ik zou niet weten waar dat goed voor is.'

Maar wacht eens: Jeroen Dijsselbloem is straks gewoon Kamerlid. Zet hem in de commissie en het kennisniveau is meteen op orde. Een ex-minister die zijn opvolger gaat controleren? Het is een suggestie waar de specialisten om moeten lachen. Zoiets is in het keurige Den Haag not done.

Reageren? a.korteweg@ volkskrant.nl

Elbert Dijkgraaf (SGP): 'Mensen, wees alert.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden