Nieuws

Draghi komt met ‘bazooka’: rente nog verder omlaag

Nog één keer doet Mario Draghi vriend en vijand versteld staan door de geldkraan wijdopen te draaien. De president van de Europese Centrale Bank, die eind volgende maand afscheid neemt, kondigde donderdag niet alleen de langverwachte renteverlaging aan, maar ook een nieuwe ronde schuldaankopen.

Mario Draghi tijdens de persconferentie. Beeld Foto Getty

Analisten spreken van Draghi’s ‘big bang’ en ‘bazooka’. Die bestaat uit drie onderdelen. Allereerst de rente. De Nederlandse banken betalen al ruim een half miljard euro per jaar om hun overtollige spaargeld bij de ECB te parkeren. Het tarief van die depositorente gaat nog verder omlaag: van -0,4 naar -0,5 procent. Daarmee groeit ook de vrees onder spaarders voor een negatieve rente.

Wel belooft de ECB een pleister op de wonde in de vorm van een vrijstelling. Tot die grens hoeven banken geen boeterente te betalen. Bovendien kunnen zij onder nóg gunstigere voorwaarden miljarden lenen bij de ECB in het kader van een ander steunprogramma, genaamd TLTRO. Dat is het tweede stuk van de bazooka.

De meeste vraagtekens waren er van tevoren over de derde maatregel die de ECB heeft bekendgemaakt. Die hervat haar omstreden beleid van ‘monetaire verruiming’. De afgelopen jaren kochten de centrale bankiers voor 2.648 miljard euro aan obligaties van overheden en multinationals. Die gigantische schuldenberg zal vanaf november verder aanzwellen met nog eens 20 miljard euro per maand. Daarbij wordt het een uitdaging om genoeg obligaties te vinden. Tot nu toe hield de ECB zich aan de regel dat zij niet meer dan eenderde van de staatsschuld in handen mag krijgen. Het loslaten van die limiet kan op bezwaren stuiten van het Duitse constitutionele hof.

Groeiende weerstand

Aan het besluit lijkt een voor centrale bankiers ongewoon stevige discussie te zijn voorafgegaan. De afgelopen weken nam de weerstand in met name de noordelijke eurolanden zienderogen toe. DNB-president Klaas Knot sprak zich uit tegen een herstart van de obligatie-aankopen. De Tweede Kamer stuurde Frankfurt woensdag een boze brief. 

Met name voor de pensioenfondsen is het goedkope geld een ramp. Volgend jaar al dreigen de pensioenaanspraken van miljoenen Nederlanders gekort te worden als gevolg van de lage rente. Bovendien vrezen economen voor financiële zeepbellen, bijvoorbeeld op de woningmarkt. In 2012, toen Draghi beloofde ‘alles te doen wat nodig is’ om de euro te redden, stond de economie aan de rand van de afgrond. Maar nu?

Tijdens zijn persconferentie gaf Draghi aan dat zijn ECB niet gesproken heeft over de pensioenen. ‘Maar ik begrijp dat de Nederlandse overheid een plan heeft om 50 miljard euro te investeren’, reageerde hij. ‘Dit is een goed moment om dat te activeren.’ 

De ECB ziet zich gedwongen drastische stappen te nemen omdat de wereldeconomie vaart mindert. Draghi wees op de onzekerheden door de Brexit, Trumps ‘escalerende’ handelsoorlogen en een mogelijke Duitse recessie. Daardoor dreigt de missie van de ECB, een inflatie van tegen de 2 procent, uit zicht te raken. De vraag is of dat een monetaire bazooka rechtvaardigt – en hoe effectief die is. In een peiling van persbureau Reuters toonde vorige week meer dan 80 procent van de bevraagde economen zich sceptisch over een nieuwe ronde monetaire doping.

Overheid aan zet

Helemaal doof voor de kritiek is Draghi niet. In opvallende harde bewoordingen stelde hij het getreuzel van overheden aan de kaak. Landen als Italië moeten volgens hem hervormen. Maar ook succesvolle lidstaten als Nederland gaan niet vrijuit. ‘Gezien de verslechterende economische vooruitzichten, moeten overheden met ruimte op de begroting nu effectief en snel handelen’, aldus de Italiaan. Meer geld uitgeven dus. En ja, kon Draghi bevestigen: dáárover heerste donderdag wel consensus onder de gouverneurs van de centrale banken.

Wat zijn de gevolgen van de lage rente voor u?

Verwarde economen, nieuwe kloven en een schatrijke overheid: dit is wat al dat gratis geld doet met onze wereld.

Moet ik straks betalen om geld opzij te mogen zetten bij mijn bank? 10 vragen over negatieve spaarrentes. Ook handig: 5 alternatieven voor sparen.

DNB-president Klaas Knot over het waarom van de lage rente, de pensioenen en de lonen: ‘Er zijn risico’s aan de horizon.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden