Dotteren bij ms heeft geen zin

Een Canadese studie ontmaskert een omstreden theorie. Ms wordt niet veroorzaakt door vaatvernauwing.

AMSTERDAM - Een omstreden maar populaire dotterbehandeling bij ms is definitief ontmaskerd. Wereldwijd hebben duizenden ms-patiënten, tegen forse betaling, hun halsaders laten oprekken omdat vernauwingen de oorzaak van hun ziekte zouden zijn. Canadese onderzoekers rekenen in The Lancet af met die theorie.


De behandeling is bedacht door de Italiaanse vaatchirurg Paolo Zamboni. Hij beweert dat ms niet wordt veroorzaakt door een aanval van het immuunsysteem maar door vernauwde halsaders (door hemzelf CCSVI gedoopt). Daardoor stroomt het bloed trager terug uit het hoofd en zouden ijzerafzettingen in de hersenen ontstaan. Tientallen internationale onderzoeken zijn de afgelopen jaren gedaan, maar wetenschappers konden die hypothese nooit bevestigen. Volgens de Italiaan deden zijn opponenten de verkeerde metingen.


De Canadese artsen gebruikten voor hun onderzoek niet alleen echo's maar voor het eerst ook een katheter. Tussen de onderzochte ms-patiënten en de gezonde controlegroep bleek bij geen van de metingen verschil te bestaan.


Neuroradioloog Mike Wattjes, verbonden aan het MS-centrum van het Amsterdamse VUmc, noemt het Canadese onderzoek 'de doodsklok' voor de Zamboni-theorie. Katheteronderzoek, waarbij aderen zichtbaar worden gemaakt met contrastvloeistof, geldt als de gouden standaard voor het ontdekken van vaatvernauwingen. Nu blijkt ook uit die metingen dat vernauwingen bij ms-patiënten niet vaker voorkomen. Ze kunnen dus nooit de oorzaak van de ziekte zijn.


Als CCSVI al zou bestaan, zegt hij, dan zou zeker de helft van de gezonde bevolking er last van moeten hebben. 'Maar er zit zoveel variatie in de diameter van de halsaderen. Dat heeft vaak te maken met aanleg. En een vernauwing van een ader zegt helemaal niets over de snelheid van de bloedstroom.'


De Canadese resultaten maken ook duidelijk dat echo's, veelgebruikt bij het stellen van de diagnose CCSVI, een onbetrouwbaar resultaat opleveren. Wattjes: 'Bij tien metingen krijg je tien keer een andere uitslag .'


Wereldwijd zijn miljoenen euro's besteed aan het onderzoek naar de Italiaanse hypothese. Ook de Nederlandse stichting MS-Research gaf subsidie. 'Het moge duidelijk zijn dat er nu geen reden bestaat om er nog geld aan uit te spenderen', benadrukt Wattjes. Artsen die niet in de dotterbehandeling geloofden, hebben de afgelopen jaren forse kritiek gekregen van patiënten, zegt hij: ze zouden financiële belangen hebben en aan de leiband lopen van de industrie. 'Maar het is eigenlijk andersom. Meteen nadat Zamboni zijn theorie lanceerde, kwam hij met een dure behandeling en konden artsen tegen betaling bij hem in de leer.'


En die zogeheten bevrijdingsbehandeling is niet eens zonder gevaar, aldus Wattjes. 'Soms wordt zelfs een stent in een ader geplaatst en moeten patiënten levenslang medicijnen slikken om dat buisje open te houden. Ik vind dat medisch gezien onverantwoord.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden