Dossier

DE NATIONALE Inzameling Eerherstel Willem Oltmans is een groot succes geworden. De eindstand is ¿ 306,26. Achttien mensen gaven de gevraagde ¿ 14,28, één inzender rondde het bedrag af tot vijftien en een leraar uit Groningen maakte maar liefst vijftig gulden op mijn girorekening over....

Wie meent dat ik nu een inzameling ga houden om de VARA te helpen met die 7,5 miljoen heeft het mis, en dat is niét omdat ik betreur dat die frisdrank niet meer bestaat. Exota bestond voor ruim de helft uit koolzuur en voor ruim de andere helft uit water, kleur- en smaakstoffen en conserveergif. Wie twee flessen achter elkaar opdronk, explodeerde zelf. Van Dam heeft de fabrikant zeker 7,5 miljoen gulden bespáárd aan smartegeld voor uiteengespatte Exota-drinkers.

Een vraag die ik trouwens nergens zag opgeworpen, is: wie schoot die fles kapot? Ook uit juridisch-technisch oogpunt lijkt mij dit van cruciaal belang, en het is vreemd dat de rechter er geen aandacht aan besteedde.

Uit opnamen, op 8 januari 1971 door een amateurfilmer in de studio gemaakt, blijkt dat het de Ombudsman zèlf was. We zien hoe Marcel Parcival Arthur van Dam een fles midden tafel plaatst, tien stappen opzij doet, terwijl hij zich op zijn linkerhak omdraait een pistool vanachter zijn broekriem vandaan trekt en met gestrekte arm in één keer die fles aan diggelen schiet. Dan steekt hij grijnzend het wapen omhoog en blaast in de walmende loop.

Het filmpje kwam pas twee weken geleden in bezit van de Volkskrant. Nadere research leverde enkele interessante feiten op. Ten eerste: de Ombudsman werd niet gepresenteerd door Marcel van Dam, maar door een stand-in, de acteur Luuk van Ooijen. Dit verklaart ook hoe Van Dam (later door Frits Bom beschuldigd van alcoholisme) in een keer raak schoot - een gebeurtenis waarnaar kort daarop een andere frisdrank werd vernoemd. Aan de carrière van de veelbelovende Van Ooijen, die enkele malen met vakantie was geweest op Cuba, kwam in 1971 abrupt een einde.

Verder blijkt uit ballistisch onderzoek dat er een tweede schutter in het spel moet zijn geweest. Op het filmpje is zichtbaar hoe de grote scherven van de buik van de fles naar links vallen, terwijl de hals een fractie van een seconde later naar rechtsboven springt. Dit kan niet met één schot zijn gebeurd, evenmin met twee schoten uit dezelfde richting.

De theorie van de tweede schutter werd in 1979 al verkondigd door Willem Oltmans in een door weinigen opgemerkt artikel in het vakblad Horecava.

Ten slotte wijs ik op het zwartboek over de zakenman J. Leutscher, in 1988 opgesteld door het krakerscollectief SPOK. Leutscher kocht de boedel van de failliete Exota-fabrikant. Volgens het zwartboek is Leutscher 'een typisch exemplaar van een bepaald soort zakenlieden die al zwendelend hun fortuin maken'. SPOK noemt ook de advocaat (later minister) F. Korthals Altes, die 'hielp met Leutschers belastingfraude en het oplichten van een Franse bank'.

Pikant detail: de naam Oltmans komt in het zwartboek niet voor.

Het dossier-Exota is nog lang niet gesloten.

Rob Vreeken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden