Update

Dossier: het ongewisse Griekse drama

Een Grexit, het vertrek van Griekenland uit de eurozone, lijkt nu toch echt ophanden. Zondag mogen de Grieken zich uitspreken in een referendum, maar vandaag al moet het land het IMF een terugbetaling doen en stopt het Europees noodprogramma. Hoe heeft dat kunnen gebeuren en wat ging eraan vooraf? Lees het in dit dossier.

Beeld ap

Allereerst, wat gebeurt er nu? Dat leest u in ons liveblog. De banken zijn in elk geval dicht vandaag. En als een bank eenmaal dicht gaat, dan blijft ie ook dicht. Het geld van de meeste Grieken zit gevangen (plusartikel), legt Yvonne Hofs uit.

De campagne voor het referendum komt op stoom en bespelen het ja- en het nee-kamp de kiezers met emoties. Maar: 'Niemand snapt wat nu eigenlijk de vraag is.' (plusartikel) Een verslag van correspondent Sarah Venema uit Athene.

Dat referendum gaat over het laatste voorstel dat op tafel ligt. Een vernedering voor de Grieken of juist een handreiking? De hoofdpunten op een rijtje. Hoe dan ook zal het referendum de impasse doorbreken, schrijft Hans Wansink in het commentaar. 'Voortmodderen kan niet meer nu het lot van Griekenland en zijn regering in handen van het volk ligt.'

Beeld JOS COLLIGNON
Beeld afp

Maar hoe kwam het zo ver dat de onderhandelingen werden afgebroken en een referendum werd uitgeroepen: Marc Peeperkorn reconstrueert de laatste vijf dagen van het overleg en het smsje:' 'Alsof er een bom op de onderhandelingskamer werd gegooid.'

Maar al langer, sinds het aantreden van de linkse regering in Griekenland, eind januari, heeft Athene zijn gesprekspartners weten te ergeren. Was dat soms de bedoeling? Ariejan Korteweg probeert een antwoord te vinden.

De Griekse parlementariërs debatteerden er zaterdagnacht over. Een historische vergadering, zag Sarah Venema. 'Katastrofi!'

Voor veel Nederlanders is de vraag: kunnen we nog wel naar Griekenland op vakantie. Jarl van der Ploeg geeft de vakantiegangers vier adviezen. (en ja, het kan)


Dinsdag zal Griekenland ondertussen niet aan de aflossingsverplichting van 1,5 miljard bij het IMF kunnen voldoen. Het land blijft zogezegd in gebreke. Op 1 juli zal dan formeel sprake zijn van een faillissement. En dan?

Zaterdag vond de zoveelste eurotop plaats. In ons liveblog is (terug) te lezen hoe bij steeds meer internationale ministers de moed in de schoenen zakte, hoe eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem aangaf erg 'teleurgesteld' te zijn en uiteindelijk hoe de boel klapte: minister Varoufakis verliet het overleg, de ministers praten zonder Griekenland verder. Ook zondag en maandag hielden we een liveblog bij, u kunt nu de ontwikkelingen van die dagen nog eens rustig teruglezen.

Minister Varoufakis verlaat de eurogroep in Brussel. Beeld Reuters

Casino

Onze correspondente in Athene, Sarah Venema, zette vrijdag voet in een Grieks casino. Immers: premier Tsipras gokt in Brussel, zijn landgenoten in het chique casino op de berg Parnitha. 'Het enige dat je kunt doen, is meespelen en verliezen.'

Vrijdagnacht
kwam premier Alexis Tsipras van Griekenland ineens met het plan om een referendum te houden over het financiële reddingsplan voor zijn land. De volksraadpleging zou op 5 juli moeten plaatsvinden. Tsipras wilde ook de geldverstrekkende instanties vragen om een verlenging van de deadline. Die werd eerder vastgesteld op 30 juni.

Onze Brussel-correspondent Marc Peeperkorn schreef donderdagavond dat er sprake was van grote frustratie, aan alle kanten. Donderdagmiddag probeerde Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem opnieuw met zijn Griekse collega Varoufakis tot een vergelijk te komen. Die wees echter de voorstellen van de trojka (Europese Commissie, ECB, IMF) af en kwam op de valreep met een tegenvoorstel dat weer door de geldschieters te licht werd bevonden.

De Griekse premier Alexis Tsipras aan het einde van de Eurotop van gisteren. Beeld afp

Hoezo, akkoord nabij?

Hoezo akkoord nabij? Het is laveren tussen afgrond en akkoord, schrijft Marc Peeperkorn. Woensdagnacht werd er weer geen akkoord bereikt, op de dag van de eurotop in Brussel wordt er verder onderhandeld. 'Bepaalde instituties' wijzen de voorstellen van de Griekse regering herhaaldelijk af, liet de Griekse premier Alexis Tsipras via een tweet weten, vlak voordat hij aanschuift bij een overleg met de geldschieters woensdagmiddag. Eerder leken nieuwe voorstellen van de Griekse regering juist in goede aarde te vallen. De verdeeldheid tussen de geldschieters lijkt te groeien.

Twee dagen na de ogenschijnlijke doorbraak in het Griekse drama wemelt het van de meningen. Peter de Waard verwacht een voortmodderakkoord. Is al dat pappen en nathouden erg, vraagt hij zich af in zijn column. Derk-Jan Eppink schrijft in zijn column over hoe de Grieken hun chaos de onze maken. Volgens Arnon Grunberg komt de Griekse crisis niet door te weinig, maar te veel democratie.

Ook in Athene zijn meningen niet van de straat. De pleinen in Athene stromen dagelijks vol met demonstranten. Zondag de tegenstanders van de bezuinigingen, maandag de voorstanders van de euro, dinsdag weer hun tegenstanders, schrijft correspondent Sarah Venema.

Griekse verkiezingen?

Het woord is aan de kiezer als het Griekse parlement niet akkoord gaat met de deal die Griekenland vermoedelijk deze week sluit met de geldschieters. Dat zei een woordvoerder van de Griekse regering dinsdag. Parlementariërs worden opgeroepen hun 'verantwoordelijkheid te nemen' en akkoord te gaan. Ondertussen verhoogde de Europese Centrale Bank (ECB) dinsdag het plafond voor de noodsteun aan Griekse banken verder. De ECB verruimde de mogelijkheid voor steun voor de vierde keer binnen een week.

De verhoging volgt op de bijeenkomst van maandagavond waar de Griekse premier Tsipras onder druk werd gezet door Europese collega's om op de valreep een faillissement van zijn land af te wenden. Nieuwe voorstellen van Athene om het pensioen- en btw-stelsel te hervormen, vielen alvast in goede aarde bij de geldschieters van Griekenland, schrijft EU-correspondent Marc Peeperkorn. Uit het vertrouwelijke 11-pagina's tellende plan van Tsipras blijkt dat hij toegeeft aan de belangrijke eis van de crediteuren om volgend jaar 1,8 miljard euro te bezuinigen op de pensioenen.

Maar juich niet te vroeg, schrijft economieredacteur Peter de Waard. Er is nog geen reden tot feest. Zo weigert Tsipras' regeringspartij Syriza hervormingen. Ook is onduidelijk of de Griekse voorstellen voldoende zijn onderbouwd en of de optelsom wel klopt. Een andere onzekere factor is of de achterban van Syriza in het Griekse parlement de concessies van de premier zal accepteren.

Mochten de geldschieters en Athene er toch niet uitkomen, dan nog is er niet veel aan de hand. 'Dat de EU of de euro uit elkaar vallen als Griekenland vertrekt, is onwaarschijnlijk', schrijft Adriaan Schout, coördinator Europa bij Instituut Clingendael. 'Hou daarom op met apocalyptische retoriek.'

Euroleiders bijeen in Brussel. Beeld epa

Soevereiniteit opgeven

Terug naar Brussel. Vooruitlopend op de bijeenkomst van de ministers van Financiën van maandagmiddag, waar de 'allerlaatste' voorstellen van Athene om een akkoord te bereiken met zijn geldschieters werden besproken, lagen er drie scenario's op tafel. Lees hier terug hoe de dag verliep.

Vooruitlopend op een akkoord wil Griekenland dat eurolanden meer soevereiniteit opgeven om de stabiliteit van de eurozone te garanderen. De eurocrisis leert dat vrijwillige afspraken alsook Europese regels niet voldoende zijn om nieuwe drama's als in Griekenland te voorkomen. Dat schreven de 'vijf presidenten' van Europa - voorzitter Juncker van de Europese Commissie, EU-president Tusk, ECB-baas Draghi, Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem, Europees Parlementsvoorzitter Schulz - in een gezamenlijk rapport dat maandag werd gepresenteerd.

Ondertussen in Athene. Daar zijn ze eerder murw dan bang, de Atheners die zondag op de terrassen zaten. Ze willen vooral dat er nu eindelijk iets gebeurt, schrijft correspondent Sarah Venema. Dat wil ook Eelke de Jong. Hij was zo enthousiast, toen het linkse Syriza aan de macht kwam. Maar het geduld van de hoogleraar internationale economie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen met de Griekse regering is op.

Halveer staatschuld

Ruil de halvering van de Griekse staatsschuld tegen drastische economische hervormingen in het land, was vorige week de oplossing van Xander van Uffelen in het commentaar van de Volkskrant. Zo dachten andere opiniemakers er vorige week over: 'Dit Griekse drama gaat allang niet meer over economie, maar over moralisme.'

Nu een akkoord lonkt, lijken de doemscenario's alweer ver weg. De Europese ministers van Financiën betwijfelden vorige week of Griekenland nog gered kon worden, schreef Marc Peeperkorn. Ze achtten de kans toen minimaal dat Athene afgelopen weekend met wezenlijke concessies zou komen. Had Tsipras toen al een oplossing klaarliggen? De Griekse premier was overtuigd dat de regeringsleiders afgelopen maandagavond een akkoord met hem zouden bereiken.

Verder teruglezen? Lees hier de liveblogs en geüpdate nieuwsberichten van vorige week:

Vrijdag 19 juni.
Donderdag 18 juni.
Woensdag 17 juni.
Dinsdag 16 juni.
Maandag 15 juni.

Lees hier een eerder dossier over Griekenland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden