Dorp twist over verbouwen pand aan haven of nieuwbouw op industrieterrein: Toekomst visafslag verscheurt Urker gemeenschap

In de kantine van de visafslag van Urk hangt de lucht van vis, koffie en zware shag. Een stuk of zestig vissorteerders zitten te wachten op de vis....

MAC VAN DINTHER

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

URK

De gemeentelijke visafslag van Urk is een anachronisme. Maar een florerend anachronisme. Sinds het afsluiten van het IJsselmeer stelt Urk als vissershaven niets meer voor. Toch is de Urker visafslag de grootste van Europa. Elke week worden hier honderdduizenden kilo's tong, schol en kabeljauw geveild. De vis wordt per vrachtwagen aangevoerd uit allerlei vissershavens in Nederland. Want in Urk zit de handel, en waar de handel zit, daar gaat de vis naartoe.

Maar de trots van het dorp is een splijtzwam geworden. De visafslag is aan vernieuwing toe, daar is iedereen het over eens. Maar Urk wordt verscheurd door de vraag hoe dat moet gebeuren. Door het verbouwen van de afslag, kosten pakweg negen miljoen gulden, of door voor 25 miljoen een nieuwe afslag te bouwen op het industrieterrein.

De strijd tussen voor- en tegenstanders van nieuwbouw laait hoog op. In Urk kent iedereen iedereen en de visafslag is van allemaal. Het gaat er zo fel aan toe, dat burgemeester S. Veninga zich geroepen voelde om vanaf zijn vakantieadres de ruziënde partijen tot kalmte te manen.

Het college van B en W is vóór nieuwbouw. De vrachtwagens met vis moeten nu dwars door het centrum van Urk naar de haven, waar de afslag is. Na de veiling moet de vis over dezelfde weg terug naar het industrieterrein, een stukje buiten de bebouwde kom, waar de visverwerkende bedrijven zitten. Het is veel efficiënter de vis meteen naar het industrieterrein te brengen, aldus B en W.

Het college presenteerde in juli een plan voor nieuwbouw aan de raad. Maar de stemmen staakten onverwacht op zeven tegen zeven. Opvallende dissident binnen het college is SGP-wethouder A. Hakvoort van visserijzaken, die tegen het plan van zijn eigen college stemde. 'Het ondernemersplan rammelt aan alle kanten. De kans is groot dat de nieuwe afslag een fiasco wordt, zeker gezien de huidige teruggang in de visserij, meent hij.

De visafslag in Urk bestaat bij de gratie van aanvoer uit andere havens. Om vissers te lokken betaalt Urk ongeveer de helft van de transportkosten per vrachtwagen. Dat kan de afslag, die zo'n negen ton winst maakt per jaar, zich nu nog permitteren. Maar als deze zich in de schulden steekt, wordt dat moeilijk, aldus Hakvoort.

Ook zonder zijn steun had het nieuwbouwplan het wel gehaald, als raadslid K. Koffeman van Gemeentebelangen had meegestemd. Maar Koffeman trok zich kort voor de raadsvergadering terug, naar verluidt omdat hij werd geïntimideerd. Het raadslid wil er niet op ingaan. 'Ik heb 25 jaar in de raad gezeten, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt.'

Ook de vissers zijn verdeeld. De Urker afdeling van de Nederlandse Vissersbond is fel tegen nieuwbouw. De Producentenvereniging Oost (PO) is even hardnekkig vóór.

Uit woede over de patstelling in juli boycot een deel van de leden van de PO de Urker visafslag. 'De huidige afslag voldoet niet meer aan de eisen van de tijd op het gebied van koeling en hygiëne', zegt secretaris G. Meun. 'Daarom is nieuwbouw de beste oplossing.'

Op zichzelf heeft Meun wel gelijk, vindt vishandelaar R. Loosman, die vrijdags komt inkopen voor zijn exporthandel. De hal waar de vis wordt gesorteerd, is gekoeld, maar de opslaghal niet. Dat is een probleem, erkent hij. 'De vis wordt hier zondagnacht gelost en staat dan zeven uur ongekoeld in de loods. Je ziet hem achteruit gaan.'

Maar Loosman heeft er een hard hoofd in of nieuwbouw voor 25 miljoen wel rendabel is. 'Met de hoeveelheden vis die er nu worden omgezet weet je zeker dat dat niet lukt.' Als dan ook nog een deel van de vissers wegblijft, kun je het helemaal schudden, vindt hij.

Het nieuwbouwplan komt op 31 augustus opnieuw in de raad. De strijd gaat niet alleen om geld, maar ook om macht. De vraag is wie het voor het vertellen krijgt op de afslag. De PO wil dat de nieuwe afslag wordt geprivatiseerd en in handen komt van een coöperatie van vissers, net als in de landbouw gebruikelijk is. De trend is dat de overheid zich terugtrekt, aldus Meun. 'Waarom zou de afslag dan nog een gemeentelijk bedrijf moeten zijn?'

Aangezien de PO de grootste vissersvereniging is, krijgt zij het de facto voor het zeggen. Daar zijn ook vissorteerders en de heftruckrijders bang voor. Zij hebben op de huidige afslag een monopolie. Op de nieuwe afslag raken ze die waarschijnlijk kwijt. Vandaar dat zij de Vissersbond steunen in hun verzet tegen nieuwbouw.

Dat verzet wordt aangevoerd door P. Bos, voorzitter van de Urker Vissersbond en fractievoorzitter van de SGP in de gemeenteraad. Naast geld en macht heeft de SGP ook godsdienst in de strijd geworpen. Als de oude visafslag wordt verlaten, bestaat de kans dat deze een toeristische bestemming krijgt. En op meer toeristen zit Urk niet te wachten, zegt wethouder Hakvoort, want die komen ook op zondag en dat zien ze in het gereformeerde Urk niet graag. 'Urk moet een vissershaven blijven.' Meun stelt hem gerust: 'We willen hier geen Volendamse toestanden.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden