'Doping' tegen de smog

Medicatie tegen de smog tijdens de Olympische Spelen in Peking kan schelen. Een beetje.

De olympische atleten gaan de smog en hitte in Peking te lijf met wat er in hun koffers zit. De wapens tegen de smog en de hitte in Peking zitten in de koffers van de olympische atleten. Voedingsupplementen met extra anti-oxidanten als vitamine C en E, uitgebalanceerde trainingsschema’s. En voor de gevoelige types: astmamedicatie.

Zo moet de schade van de vuile lucht boven Peking tijdens de komende Olympische Spelen binnen de perken worden gehouden. Schade aan hun gezondheid maar vooral schade aan hun prestaties.

Het is een illusie om te denken dat het de komende weken schoon en aangenaam gaat worden in de Chinese hoofdstad. Het is er heet, de luchtvochtigheid kan oplopen tot 90 procent.

De achillespees van de zomerspelen is de luchtvervuiling. Een telkens weer binnensluipende inschuivende smogdeken bedekt de stad, een deken die wordt aangevoerd uit het zuiden. Daar, op enkele honderden kilometers van Peking, staat een batterij aan stroomcentrales en industrieën.

Het lokale autoverkeer draagt hooguit voor 30 procent aan de smog aldaar bij, hebben Amerikaanse onderzoekers berekend. Daar kan geen kunstmatig opgewekte regenbui boven de stad tegenop.

De actuele cijfers, te volgen op de websites van het KNMI en van het Nederlands Olympisch Comité (www.sport.nl) liegen er niet om. In de lucht boven Peking zweefde deze week overdag meer dan 500microgram fijnstof (per kubieke meter), het tienvoudige van wat er in Nederland op een vuile dag in de stad in de lucht zit – ver boven de Europese en de Amerikaanse norm. De ozonconcentratie deed daar deze week niet voor onder: na het middaguur liep die op tot 300microgram, blijkt uit metingen van de Chinese milieudienst.

‘Smog is een mengsel van allerlei chemische stoffen; voor de atleten zijn fijnstof en ozon de kwade pieren’, zegt Leendert van Bree van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), smogadviseur van de Nederlandse olympische ploeg. ‘Ozon en fijnstof veroorzaken schade aan de luchtwegen: longweefsel wordt beschadigd en raakt ontstoken. Zwellingen die daardoor ontstaan, belemmeren het in- en uitademen. Hoesten, pijnlijke slijmvliezen zijn het gevolg. In neus en keel, maar ook in de ogen.’

Duursporters
Tjeerd de Vries, arts van de Nederlandse ploeg, bevestigt dat de longfunctie van atleten, zeker van duursporters die lang veel lucht in- en uitademen, met 10 tot 20 procent kan afnemen. ‘Dat is in zo’n smog-omgeving de eerste twee dagen. Op dag vier is er herstel. Ontstekingen verdwijnen en zwellingen nemen af.’

In een smogrijke omgeving krijgen atleten meer last van astma- achtige verschijnselen. Sporters, zeker duursporters, zwemmers (chloor in het water) en schaatsers (flinke koude) zijn daar extra gevoelig voor. Zij hebben daar meer last van dan niet-sporters, vanwege de grote hoeveelheid lucht die er telkens tijdens inspanning met kracht langs de gevoelige slijmvliezen stroomt. Er is medicatie: ontstekingsremmers en luchtwegverwijders. Omdat niet elk kuchje of hoestje een astma-aanval is, mogen alleen atleten pas medicatie gebruiken na een positieve test op de aandoening. Daarbij wordt een astma- aanval opgewekt en de longfunctie gemeten.

Atleten krijgen voor de medicatie pas toestemming van het Olympisch Comité als ze de juiste meetdata hebben overgelegd. Zijn die er niet, dan worden de geneesmiddelen als doping aangemerkt wanneer ze in de urine worden aangetroffen, ook al is er volgens longartsen geen bewijs voor een prestatie-verhogende werking.

Het Olympisch Comité (OC) is strenger geworden sinds de vorige spelen in Sydney en in Athene, toen onevenredig veel atleten een medicatieformulier aanvroegen. Misbruik, aldus het comité.

Bèta-agonisten
Vooral het gebruik van luchtwegverwijders (bèta-agonisten) is nu strakker gereguleerd, ‘We hebben alle Nederlandse atleten onderzocht, en voor zo’n 5 tot 10 procent gaan we medicatietoestemming vragen’, verwacht de verantwoordelijke arts Tjeerd de Vries van de Nederlandse ploeg. Exacter kan hij het nog niet zeggen.

In Sydney en Athene lag het percentage potentiële medicatiegebruikers voor de deelnemende atleten in de buurt van de 5 procent, blijkt uit een publicatie van de Australische longarts Sandra Anderson, adviseur van het OC.

De Nederlandse atleten nemen op advies van artsen voedingssupplementen in om oxidatieve celschade als gevolg van smog tegen te gaan. ‘Daar zitten eiwitten en verschillende vitamines in’, zegt Leendert van Bree van het PBL. ‘Vooral vitamines C en E hebben een sterke anti-oxidantwerking, ze remmen smogschade, is het idee.’

De meeste olympische ploegen mijden de smogdeken in Peking zolang mogelijk. Ze bereiden zich voor in de buurt, met name in Korea. Nederland heeft een trainingskamp in Chuncheon, in de heuvels, aan de kust. Maar: ‘Elke sporter moet minimaal vijf dagen voor zijn sportprestatie in Peking zijn, om te acclimatiseren’, zegt ploegarts De Vries.

Of smog de sportprestaties gaat beïnvloeden? ‘O, zonder enige twijfel’, zegt De Vries. ‘Zeker de duursporters met loopnummers overdag zullen er last van krijgen. En vergeet de teamsporten niet, zoals hockey en voetbal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden