Drie vragen dopingaffaires

Doping, dat heeft toch geen zin op het ijs? - drie vragen over dopingaffaires in de schaatssport

Ook het schaatsen kende dopingaffaires. Maar de vinger wees vrijwel altijd naar Oost-Duitsland en Rusland.

Een verzegeld potje urine. Op elk potje werd met een gasbrander was gesmolten. In dat vet werd een stempel van de KNSB gedrukt. Beeld de Volkskrant

Het mysterie van het dopingkoffertje ontrafeld

Twee topsschaatsers verbazen iedereen met hun prestaties. De volgende dag zijn de urinemonsters van Yvonne van Gennip en Ria Visser verdwenen. Waar was het koffertje waar ze in werden bewaard? 33 jaar lang wilde niemand er over praten. Tot nu.

Wat weten we over doping in het schaatsen?

Een populaire opvatting in het schaatsen is dat doping geen zin heeft. Schaatsen zou te technisch zijn en doping niet bij de cultuur van de sport passen. Maar zeker op de ­langere afstanden komt het, behalve een goede bocht rijden, aan op uithoudingsvermogen en snel herstellen na afloop. Tot de val van de Sovjet-Unie hing over de overwinningen van Russische en Oost-Duitse schaatsers vaak een zweem van dopinggebruik.

Tientallen schaatsers zijn gepakt vanwege het gebruik van verboden middelen. Internationaal trokken het anabolenschandaal rond Sovjet-­wereldkampioen Goeljajev en de Noor Krosby en de dopingzaak van de Duitse Claudia Pechstein de aandacht. In het Nederlandse schaatsen loopt de dopinghistorie grofweg van Ernst Beets in de jaren zestig (Beets hield het op Otrivin-neusdruppels, de contra-expertise bleek negatief) tot de positieve epo-controle van marathonschaatser Thom van Beek in 2016.

Hoe verhoudt doping in het schaatsen zich tot andere sporten?

De dopingaffaires in het schaatsen lopen parallel aan verboden middelen die ook in andere sporten werden gebruikt: van de anabolen in de jaren tachtig tot epo in de jaren negentig en het hartmedicijn meldonium een paar jaar geleden. Maar de schaal waarop in het wielrennen en de atletiek naar verboden middelen werd en wordt gegrepen, lijkt op het schaatsen niet van toepassing.

Anders dan wielrenners hebben topschaatsers nooit toegegeven dat ze hun heil zochten in verboden producten. En de paar ontluikende schandalen in het Nederlandse schaatsen zijn in de kiem gesmoord. Toen de Haarlemse huisarts Michel Karsten zich in 1992 liet ontvallen dat hij een schaatser uit de nationale olympische ploeg van anabolen had voorzien, daagden de schaatsers hem voor de rechter.

Karsten weigerde de naam van de schaatser te noemen en redde zo de reputatie van de hoofdpersoon. Maar dat hij hem of haar doping verstrekte, net als tientallen andere topsporters die hij bediende, houdt hij tot de dag van vandaag vol.

Wat zegt deze geschiedenis over het schaatsen anno nu?

Om te begrijpen wat de mores in een sport zijn, moet je de geschiedenis van een sport kennen. Hoe serieus is er omgesprongen met het onderwerp doping? Hoeveel dopinggevallen zijn er geweest? En wat zegt dit over de rol van de betrokken sportbond?

Sportbonden en hun besturen zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor het overeind houden van een sport en het aantrekken van sponsors. In andere sporten, zoals de atletiek, is gebleken dat bestuurders meehielpen dopinggevallen te verdoezelen. In het geval van het koffertje speelden ook persoonlijke belangen een rol om de verdwijning in de doofpot te stoppen, zoals de toenmalig KNSB-secretaris zegt.

Doping in het schaatsen

Eindelijk is er een ontknoping in een dopingmysterie dat al ruim dertig jaar boven de Nederlandse schaatssport hangt. Hoe onze journalisten tot die ontdekking kwamen, een overzicht van eerdere dopingaffaires in het schaatsen en waarom een gebeurtenis van ruim dertig jaar geleden ook nu nog relevant is, daarover leest, ziet en hoort u hier meer.

Video: Hoe urinestalen Yvonne van Gennip en Ria Visser verdwenen

Na een anonieme tip en maandenlang graafwerk kwamen er verrassende bevindingen uit het onderzoek naar doping in de schaatssport rollen. U hoort erover in deze aflevering van onze podcast Het Volkskrantgeluid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.