Doos 1627 zou 'het dossier aller dossiers' bevatten

MÜNCHEN - Voor een volle rechtszaal maakte de van oorlogsmisdaden verdachte Iwan/John Demjanjuk gisteren een opmerkelijke entree. Weliswaar liet hij zich weer in een rolstoel binnenrijden, maar dit keer had hij een kartonnen bord op schoot met daarop in grote cijfers geschreven: 1627.


In het jaar 1627 werd de stad Groenlo heroverd op de Spanjaarden, maar dat was niet wat Demjanjuk bedoelde. Demjanjuk verwees met dit cijfer naar een dossier dat in de loop der jaren door de KGB zou zijn aangelegd. Zijn advocaat Ulrich Busch heeft dit dossier al eerder 'de moeder aller dossiers' genoemd. De inhoud ervan zou Demjanjuk op alle fronten vrijpleiten, maar door een complot van Russen, Amerikanen en Israëliërs wil het maar niet lukken het bewuste dossier boven water te krijgen. Rechter Alt vroeg wat er dan in die doos 1627 zat, maar om dat aan de weet te komen, moest je eerst inzage krijgen. En zo draaiden rechters en advocaten in een kringetje rond.


'Pure bluf', vonden de Nederlandse Nebenkläger, van wie er een flink aantal naar München is teruggekeerd nu het vonnis in zicht komt. Zij zagen in 'actie 1627' een nieuwe poging om het proces eindeloos te rekken. Ook de verklaring van Demjanjuk, die gisteren door zijn advocaat werd voorgelezen, wees erop dat de verdachte niet van plan is het einde van het proces op een gangbare manier af te wachten.


Demjanjuk, die is aangeklaagd voor medeplichtigheid aan de moord op 28 duizend Joden in het vernietigingskamp Sobibor, schilderde zichzelf wederom af als een slachtoffer, die evenzeer had geleden had als de Joden die waren omgebracht in de gaskamers. Hij zei dat zijn leven eerst was vernietigd door Stalin, die verantwoordelijk was geweest voor de genocide onder de Oekraïense boeren. Daarna was zijn leven opnieuw kapotgemaakt, toen hij als krijgsgevangene in handen van de nazi's viel. Toen hij na de oorlog eindelijk vrede vond in de Verenigde Staten maakte een 'Justiz Komplott' daar voor de derde maal een einde aan. Toch overleefde hij ook vijf jaar in een Israëlische dodencel. Maar nu, bijna zeventig jaar na dato, is het Duitsland dat hem wederom vernedert en dat hem het enige wil ontnemen dat hij nog bezit: zijn wil, zijn vrijheid en zijn ziel. Nota bene Duitsland, dat destijds 'ohne Gnade und grausam Millionen unschuldiger Menschen ermordet hat'.


Het eind klonk nog dramatischer. Als de rechters weigerden in te zien dat hij op grond van 'de historische waarheid' onmiddellijk moest worden vrijgesproken, dan zou hij - de 90-jarige Demjanjuk - binnen twee weken in hongerstaking gaan.


Na dit dreigement viel er een doodse stilte in de rechtszaal. De betekenis van deze woorden moest eerst doordringen. De uitspraak is over maand. Als Demjanjuk zijn dreigement uitvoert, moet hij tegen die tijd aan het infuus liggen of dood zijn. Wat dat laatste betreft maakte de verdachte de indruk dat het hem niet veel kon schelen. In bed liggend, keek hij vanachter zijn zonnebril naar het plafond.


'Heeft u begrepen wat uw advocaat zojuist heeft voorgelezen?', vroeg rechter Alt. 'Ja', fluisterde Demjanjuk.


Max Pam


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden