Doos 13 van Leo Beenhakker

Een bovenstebeste kerel, Rinus Michels, maar nu zijn 75ste verjaardag uitbundig is gevierd, de slingers zijn opgeborgen en de hagiografieën zijn verschenen, is het tijd om een ouwe koe uit de sloot te halen....

Italia '90.

Oftewel het zwartste hoofdstuk uit de loopbaan van Michels, het deel waarin hij zelfzuchtig een wereldtitel voor Nederland verkwanselde.

Maar eerst de doos (13) van Leo Beenhakker.

In enkele media gaf Beenhakker onlangs prijs dat bij hem thuis in de kelder - in sommige publicaties was het de zolder; Beenhakker ziet niet op tegen een dichterlijke vrijheid meer of minder - een doos staat met dagboekaantekeningen die hij als interim-coach maakte tijdens het wereldkampioenschap in Italië. Al tijdens de aanstellingsprocedure begon hij notities te maken.

Dan denk je al gauw aan een legendarische opmerking. Na de uitschakeling in de tweede ronde door West-Duitsland verklaarde Beenhakker dat 75 procent van de gebeurtenissen in het kamp van Oranje niet naar buiten was gekomen.

Zo is er het nog steeds onopgehelderde incident van de neuswond. Op Sicilië verscheen Beenhakker plotseling zwaar toegetakeld op een persconferentie. Het gerucht ging dat iemand een asbak naar zijn hoofd had gesmeten.

Het WK-archief zit volgens Beenhakker in verhuisdoos 13. (Mooi Beenhakker-detail. Niet 12 of 14, maar 13.) Na zijn dood zal de doos in bezit komen van zijn zoon, Erwin. In Johan: 'Die moet dan maar bepalen wat hij ermee doet.'

Erwin Beenhakker is onder meer studioregisseur bij Canal+. Ik ken hem niet, maar ik zou hem vanaf deze plaats willen aanraden verhuisdoos 13 zo snel mogelijk te openen, desnoods in het geniep, als pa op de golfbaan staat of zo, de inhoud te kopiëren en mij tijdens een geheime ontmoeting de afschriften te overhandigen.

Benieuwd wat er over Rinus Michels in staat, de toenmalige werkvriend van Beenhakker. Zo noemde Michels dat toen, werkvriend. Het woord was goed gekozen, vanwege de lading van opportunisme. Niet vriendschap is de bepalende factor, maar werk. Ook als bestuurslid technische zaken kende Michels het klappen van de zweep.

Het waren heerlijke tijden, journalistiek gezien. De internationals weigerden met Thijs Libregts als coach naar het WK te gaan. De media konden zich geen betere voorbereiding wensen.

Het Algemeen Dagblad stond lekker lijnrecht tegenover De Telegraaf, de ene na de andere betrokkene liep leeg in de pers en in de nacht van 25 op 26 maart had de befaamde Nacht van Schiphol plaats, een bijeenkomst waarbij de Nacht van Schmelzer vergeleken een onbeduidende gebeurtenis was.

En middenin het web zat de man die twee jaar eerder van de internationals een mooi horloge met inscriptie had gekregen, nadat hij Oranje in West-Duitsland naar de Europese titel had geleid. Alles wat mis kon gaan, ging mis. En het ging mis door een kapitale blunder van Rinus Michels.

In de Leidschemeer-zaal van Hilton-Schiphol beslisten vijftien spelers over het lot van Libregts, een coach die door niemand serieus werd genomen, hoewel hij Nederland naar de eindronde had geloodst. (Libregts gooide er later nog een rechtszaak tegenaan waarin hij eiste dat hij wel naar het WK zou gaan, en de spelers van AC Milan niet. Ja, dááág.)

In een stemming over de opvolger kozen acht spelers voor Johan Cruijff, toen trainer van Barcelona. Leo Beenhakker (Ajax) kreeg vijf stemmen en Aad de Mos (Anderlecht) twee.

Wat de bijeenkomst zo belangwekkend maakte, was niet eens zozeer de stemverhouding, als wel het stemgedrag van de beste, tevens invloedrijkste spelers. Van Basten, Koeman, Gullit en Wouters kozen voor Cruijff.

Klaar, zou je zeggen, maar Cruijff was geen werkvriend van Michels. En Michels had voor zichzelf een rol als supervisor en adviseur in gedachten. Dat zou Cruijff nooit hebben geaccepteerd, die zou vertrouwelingen om zich heen hebben verzameld en van dat groepje maakte Michels geen deel uit.

Triest allemaal: op de dag dat de KNVB op aanraden van Michels Beenhakker tot bondscoach benoemde, verspeelde Nederland de wereldtitel.

De enige man die in staat was de meest talentvolle Nederlandse spelersgroep sinds 1974 tot een eenheid te smeden, tot een wereldkampioen, werd bewust buitenspel gezet, met een ravage als gevolg. Samengevat: 'Beenhakker was de baas, maar omdat Michels er ook was, werd het onwerkbaar.' Aldus Kees Jansma in Het Land van Oranje van David Winner.

In het boek staat op dezelfde bladzijde een citaat waarvan het spectaculaire gehalte mij pas bij herlezing opviel, een intrigerende variant op de 75 procent-uitspraak.

Beenhakker zegt: 'Ik had geen schijn van kans. Dat wist ik al voor het toernooi. Maar er was een speciale omstandigheid waardoor ik die functie accepteerde. Ik zal de reden nooit onthullen, maar er was een speciale reden om het te accepteren.'

Werkvrienden, een neuswond, 75 procent, het machtsspel van Michels, een speciale omstandigheid en een speciale reden.

De doos Erwin, open de doos. Nummer 13, in de kelder of op zolder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.