Doorvragen tot er geen vraag meer over is

Rob van Gijzel staat op een lage, 43-ste plaats van de PvdA-kandidatenlijst. Toch is hij veel in het nieuws, omdat hij zich vastbijt in spraakmakende dossiers....

HIJ WAS de onbekendste parlementariër in 1993: Rob van Gijzel. Minder dan 1 procent van de Nederlanders had wel eens van hem gehoord. Niemand kan zich dat nu nog voorstellen. Hij is niet van de buis te slaan als het over Schiphol, de NS, de Bijlmer of de hogesnelheidslijn gaat.

De verdenking van grootschalige fraude in de bouwwereld is de meest recente kwestie waarin Van Gijzel zich heeft vastgebeten. Anderhalf jaar al weet hij van de dubbele boekhouding van het Groningse bouwbedrijf Koop-Tjuchem. Hij kreeg de stukken in handen gespeeld.

'Waarom komen mensen met dergelijke dossiers toch altijd naar u toe', riep D66-collega Francine Giskes vorige week jaloers.

'Hij straalt openheid uit', zegt voormalig PvdA-fractieleider Jacques Wallage, thans burgemeester van Groningen. 'Mensen die hem op televisie zien, bellen hem met geheimen en ontdekkingen. Hij is betrokken en geëngageerd.'

Rob van Gijzel is 47 jaar. Hij zit twaalf jaar in de Kamer en hoort bij de oude garde in zijn fractie. Een marathonloper is hij (pas nog in New York, tijd: 3 uur en 55 minuten) en een gezinsman. Hij laat een Kamerdebat lopen voor de verjaardagen van zijn dochters.

Zijn vader was journalist bij Het Vrije Volk. In Eindhoven deed Van Gijzel mavo en havo. Nadat hij zijn diploma van de pedagogische academie had gehaald, vertrok hij naar Amsterdam om andragologie te studeren. Het eerste jaar zat hij nog wel in de collegebanken. Het tweede jaar trok de politiek al te veel. In 1980 werd hij voorzitter van de Jonge Socialisten.

'Rob is een echte volksvertegenwoordiger', zegt zijn voormalige fractievoorzitter Wallage. 'Hij hecht veel waarde aan wat hij van gewone mensen hoort. Hij blijft doorvragen tot hij geen vraag meer over heeft.'

Na de onthulling over de bouwfraude in het tv-programma Zembla dook Van Gijzel er bovenop. Hij eist een strafrechtelijk onderzoek en wil dat de Kamer zelf de aanbestedingspraktijk gaat onderzoeken.

Een déjà vu-gevoel hebben ze in de fractie. 'Het doet ons erg denken aan de aanloop naar de Bijlmerenquête' zegt fractiegenoot Peter Rehwinkel. 'Toen stortte hij zich ook met al zijn energie op de ramp om alle ontbrekende gegevens boven tafel te krijgen.'

Hij kan dit heel goed, zeggen andere fractiegenoten. Zo floreert hij, met een eigen kwestie waarop hij zich kan uitleven. Voor fractieleider Melkert is Van Gijzel nooit de vertrouwenspersoon geworden die hij voor diens voorganger Wallage was. De fractie ziet dat Melkert korzelig op Van Gijzel reageert en gewoonlijk iets uitstraalt van 'begin je weer.'

De oorzaak daarvan ligt in de afloop van de Bijlmerenquête. Toen is er iets geknakt tussen die twee. Zes weken lang trokken Melkert en Van Gijzel samen op. Van Gijzel had Melkert altijd gezegd dat het hem om de inhoud ging, niet om de poppetjes.

Op het allerlaatst eiste Van Gijzel het aftreden van D66-minister Els Borst. Samen met Rob Oudkerk stemde hij mee met de oppositie. Hij bekende Melkert toen dat hij altijd al had gevonden dat de affaire niet zonder consequenties mocht blijven. Melkert voelde zich bedonderd.

'Van Gijzel heeft toen óók een klap gekregen', weet Oudkerk. 'Híj voelde zich als woordvoerder in de steek gelaten door zijn fractie. Het gebeurt natuurlijk bijna nooit, dat je als woordvoerder wordt gepasseerd.'

Oud-commissievoorzitter Meijer (CDA): 'Hij had de kwestie zes jaar lang, van 1990 tot '96, op de agenda gehouden, wist het meest van de Bijlmer, maar mocht om partijpolitieke redenen geen aftreden eisen. Ik begreep hem.'

Toch kan Melkert Van Gijzel niet beknotten in zijn activiteiten, eenvoudigweg omdat die dat nooit zou accepteren. In de fractie weten ze dat er dan met deuren wordt geslagen in het voormalige ministerie van Koloniën, waar de PvdA-fractie huist.

Van Gijzel wil zijn eigen agenda bepalen en laat zich door niemand iets in de weg leggen. 'Ik gaf hem die vrijheid, want ik vond hem loyaal en authentiek', zegt Wallage.

'Hij wordt altijd wel weer gebeld door een trambestuurder, een magazijnbediende of een vakbondsjongen. Er zit iets aards in zijn netwerk. En als je zo wordt gevoed, dan krijg je vanzelf dat fanatieke.'

Zo kennen ze hun voorzitter ook bij de oudste korfbalvereniging van Nederland ALO. 'Hij speelt in het zevende, maar is daar nog altijd bloedfanatiek', zegt secretaris Jos Coeland.

'Als hij een plan heeft, dan zál het ook lukken. Bij zijn aantreden als voorzitter, zei hij dat de vereniging moet groeien. We zijn drie jaar verder en hij heeft het voor elkaar. We zijn gegroeid van 220 naar 330 leden.'

Bij ALO noemen ze hem een charmante kerel, die de sociale binding binnen de club heel belangrijk vindt. Hij introduceerde een kindermiddag en een bar avond, en is zelf wel twee keer in de week aanwezig.

Hans Ouwerkerk, voorzitter van de selectiecommissie van de kandidatenlijst voor de Kamerverkiezingen, vindt Van Gijzel een goed Kamerlid. 'Hij bijt zich in kwesties vast, maakt er meer werk van als het moet, en is zeer gemotiveerd.'

Hij zette Van Gijzel na drie periodes op de 43ste plaats van de kandidatenlijst. Het is een lage plaats. Maar in eerste instantie stond hij nog lager; tussen de 50ste en 55ste plaats.

Dat vond Van Gijzel een belediging voor al het werk dat hij heeft verzet. Hij eiste een hogere plek. Maar hoger dan 43 zat er niet in. Van Gijzel liet deze week doorschemeren dat zijn eigen fractievoorzitter dat geëist heeft.

Ouwerkerk vindt de 43ste plaats gepast. Hij wil Van Gijzel daarmee laten weten dat er voor hem ooit een einde aan het Kamerlidmaatschap komt. 'Ik ben eerlijk. Iemand als Nebahat Albayrak heeft meer toekomst in Den Haag dan hij.'

Het terriërgedrag van Van Gijzel wordt trouwens niet door iedereen even positief beoordeeld. Wijnand Duyvendak van Milieudefensie: 'Hij blaft wel vaak hard, maar bijt bijna nooit door.'

Duyvendak, die net als Van Gijzel bijna acht jaar de ontwikkelingen van Schiphol volgt, geeft voorbeelden. 'Bij de Nederlandse Spoorwegen is Van Gijzel groot voorstander van de privatisering geweest. Maar nu loopt hij voorop als het erom gaat de NS aan te vallen op haar prestaties. Terwijl de slechte prestaties voor een groot deel te wijten zijn aan de verzelfstandiging.'

'Bij Schiphol maakte hij eerst een enorm nummer over het risico dat een vliegtuig neerstort. Heel begrijpelijk na de Bijlmerramp. Maar toen het erop aankwam bij de behandeling van de Luchtvaartwet, slikte hij zijn eisen in.'

Voor Duyvendak staat, net als voor Oudkerk, Van Gijzels kennis buiten kijf. 'Hij is misschien wel het deskundigste Kamerlid als het om Schiphol gaat.'

Oudkerk, de beoogd lijsttrekker voor de PvdA in Amsterdam, vindt het onbegrijpelijk dat Van Gijzel zijn deskundigheid na drie periodes niet anders gebruikt. Hij zou hem dolgraag als verkeerswethouder naar de hoofdstad halen.

Maar Van Gijzels hoofd staat naar andere zaken: 'Ik krijg tientallen tips binnen over aanbestedingen die niet deugen. Ambtenaren die de zaak hebben toegedekt. Er is een put opengemaakt in de bouwwereld, die niet snel weer dicht zal gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden