Doorreizen naar VS ideaal van honderden asielzoekers

Welgeteld vijftig Nederlandse Irakezen, Iraniërs en Bosniërs zijn dit jaar al toegelaten tot Amerika. Dat lijkt een te verwaarlozen aantal, maar de stichting Doormigratie Vluchtelingen in Den Haag viert het bijna als een doorbraak....

JEROEN TROMMELEN

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

AMSTERDAM

Zelfs Amerika noemt zich tegenwoordig geen migratieland meer en de wens van veel vluchtelingen om vanuit Europa de klassieke oversteek te maken, wordt daardoor slechts mondjesmaat gehonoreerd. Maar de meest barre tijd, met slechts enkele tientallen toewijzingen per jaar, lijkt voorlopig voorbij.

Vele honderden asielzoekers in de Nederlandse centra zouden graag doorreizen naar Amerika, Canada of Australië. Die landen staan nog steeds te boek als oorden van onbegrensde mogelijkheden en werkgelegenheid. Daar tegenover biedt Nederland weliswaar een veel betere eerste opvang, maar de taal, bureaucratie en reële kans op werkloosheid hebben op veel vluchtelingen een demotiverend effect.

Amerika en Canada zijn ook populaire bestemmingen voor de niet-officiële migratie, de mensensmokkel. Afgelopen week arresteerde de politie in Enschede nog een voormalige Iraniër uit die stad die zijn landgenoten voorzag van valse papieren om in Canada hun asielverzoek kracht te kunnen bijzetten. Gewoon doorreizen naar Canada is door onderlinge terugname-overeenkomsten de laatste jaren een stuk moeilijker geworden.

Volgens de Haagse migratie-stichting hadden de Verenigde Staten tot aan het begin van de jaren negentig een ruimhartig toelatingsbeleid voor vluchtelingen die in Europa waren gestrand. Het ging toen vooral om Oostblok-burgers. Na de val van de muur was het volgens Davis echter knokken voor elke toewijzing, ook al ging het om echte vluchtelingen en heeft Amerika nog steeds een officieel quotum voor toe te laten asielzoekers.

Dit jaar bedraagt dat quotum 90 duizend personen. Daarvan mogen er 45 duizend uit Oost-Europa komen, 25 duizend uit Oost-Azië en zevenduizend uit Afrika. Ook vluchtelingen die in een ander (Europees) land een asielaanvraag hebben ingediend, kunnen in aanmerking komen - zolang althans hun aanvraag niet is gehonoreerd. Vooral asielzoekers in Duitsland, Scandinavische landen en Nederland maken er gebruik van.

Australië stelt kwaliteitseisen aan door-migrerende vluchtelingen en Canada verlangt vaak financiële garantstellingen. De criteria voor toelating in de Verenigde Staten zijn onduidelijk. Davis: 'Er staat vrijwel niets op papier. Eigenlijk hangt alles af van het gesprek met één persoon. Die beoordeelt de aanvrager vermoedelijk ook op geschiktheid voor de arbeidsmarkt en dat soort factoren, hoewel dat er officieel niet toe doet.'

Het ergste dat de kandidaat kan overkomen, is dat hij tijdens zijn Amerikaanse procedure een vluchtelingenstatus krijgt in Nederland. Dat gebeurt regelmatig, zeker nu een status op humanitaire gronden (C-status) ook reden is geworden voor afwijzing. Dan wordt duidelijk hoe graag veel vluchtelingen doorreizen.

'Ik heb mensen huilend weg zien gaan, roepend dat ze hun Nederlandse status zouden verbranden. Vaak zou de overtocht een vorm van gezinshereniging zijn. Veel vluchtelingen zijn toevallig in Nederland terechtgekomen omdat de smokkelaar hen hier heeft afgeleverd.' Volgens de programma-manager zouden asielzoekers 'ontzettend blij' zijn wanneer hun Nederlandse verzoek in de ijskast wordt gelegd, zolang het Amerikaanse nog loopt. Volgens de Immigratiedienst IND is dat echter onmogelijk.

Doormigratie naar Amerika is tot dusver een vrijwel exclusieve aangelenheid van Bosniërs, Irakezen en Iraniërs. Zij worden met name genoemd op de Amerikaanse quotum-lijst, maar andere nationaliteiten, zoals Somaliërs of sommige religieuze vluchtelingen uit de voormalige Sovjet-republieken, maken eveneens kans. Davis: 'Maar vermoedelijk is niet iedereen daarvan op de hoogte, en het is niet iets dat door de Amerikaanse consulaten wordt gepropageerd.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden