Doorgroeien met de handrem erop

De driehonderd daklozen zijn er met naam en toenaam bekend. Maar Zwolle floreert en dijt uit. Bij welke schaal raakt de stad zijn knusheid kwijt?...

Door Anja Sligter

Zwolle heeft de voordelen van een stad, maar niet de nadelen. Je kunt er zomaar op straat worden gegroet, terwijl de voorzieningen allesbehalve dorps zijn. Dit knusse imago blijft, zelfs nadat de IJsseltoren – een landmark van 90 meter – aan de A28 is verrezen en Stadshagen – een uiterste moderne vinexlocatie voor twaalfduizend woningen – uit de grond wordt gestampt.

Zwolle blijft low profile, een echte fietsstad. ‘Nergens zijn zoveel fietshandelaren als hier’, zegt burgemeester Henk Jan Meijer (VVD). Het biedt een gemakkelijk uitgangspunt bij ruimtelijke ordeningdilemma’s: is de oude binnenstad in twintig minuten te bereiken op de fiets?

Een tweede Vinex-wijk valt daarom af. Er zal waar mogelijk worden ‘ingebreid’ op openvallende plekken in de stad en kleinschalig worden uitgebreid aan de randen. Die beslissing heeft de gemeenteraad vorige week genomen voor de toekomst tot 2020.

De vraag is of daarmee de discussie niet tot na 2020 is verschoven. De stad dijt namelijk gestaag, maar onafgebroken uit. De stad profiteert van zijn strategische ligging tussen sporen, water en wegen en scharniert soepel tussen oost, west, noord en zuid.

De snelweg die dwars door de stad loopt, is eerder een kans dan een last, zegt burgemeester Meijer. De A28 mag van de politiek een catwalk worden, weliswaar beperkt in hoogte, wel voluit in de breedte.

Al is de komst van Ikea afgeketst. ‘Zij wilden nog dichter bij de snelweg.’ Meijer kan er wel om lachen. Het college had in de onderhandelingen niet helemaal goed begrepen dat die 100 meter een breekpunt was voor de meubelgigant.

De burgemeester verkeert in de aangename positie dat scholen en ondernemingen zich en masse in de stad willen vestigen. Het gaat Zwolle economisch uitzonderlijk goed, al jaren én tegen de stroom in. In de topvijftig van gemeenten met de beste economische prestaties, elk jaar gepresenteerd door weekblad Elsevier, staat de stad op de tweede plaats.

In een rondrit door de stad blijkt dynamiek in al zijn onderdelen. Als er niet al wordt gebouwd, dan komt dat eraan. Vooral de geïsoleerde ligging van Zwolle en de ruimte zijn een ongekende luxe voor deze oud-wethouder uit Den Haag.

‘In een cirkel rond de stad is niets, alle concurrerende voorzieningen zijn een uur rijden van Zwolle vandaan. We hebben de infrastructuur en bovendien alle ruimte. Amersfoort en Groningen kijken met een scheef oog naar onze mogelijkheden.’

Maar er is ook een keerzijde aan groei. Bij welke schaal raakt Zwolle zijn knusheid kwijt? Sinds 2003 praten de inwoners in stadsdebatten mee over de ‘spagaat’ van Zwolle. Die discussies gaan over menselijke maat en sociale cohesie. Nu blijven de problemen nog beperkt tot drie of vier flatgebouwen. Er zijn in Zwolle slechts driehonderd daklozen, die met naam en toenaam bekend zijn. Nu zit de publieke tribune van de gemeenteraad nog vaak nog vol met betrokken inwoners.

Bij hoeveel groei raakt Zwolle dat karakter kwijt? Daar komt bij dat bij elke nieuwe bouwlocatie groen wordt opgeofferd waaraan de Zwollenaar is gehecht. Hij zal zijn wandelrondje en vrije uitzicht kwijtraken. Eén partij, Swollswacht, pleit er daarom voor om de stad dan maar op slot te gooien, maar de raad houdt alle mogelijke locaties voor uitbreiding open, zelfs de allergroenste wordt niet uitgesloten. Sommigen hopen dat dalende bevolkingsgroeicijfers de vraag naar woonruimte zullen beïnvloeden.

Zwolle mag doorgroeien, maar met de handrem erop. Het gevaar is dat met de Hanzelijn, waarbij Amsterdam op een reisafstand van een uur komt te liggen, de stad nog aantrekkelijker wordt en de rem er vanaf vliegt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden