'Doorgaan met hulp, ook al deugt de overheid niet'

Stoppen met de steun aan landen met een 'fout' regime is verkeerd, vindt Simone Filippini, de directeur van Cordaid. 'Het resultaat staat of valt met de overheid.'

Minister voor Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen op bezoek in een vluchtelingenkamp in Malakal, Zuid-Soedan, begin september.Beeld Daniel Rosenthal

Was het een fout van PvdA-minister Lilianne Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking om de hulp aan de Zuid-Soedanese regering op te schorten? 'Je kunt wel zeggen dat een overheid niet deugt, maar bij de opbouw van een land kun je er niet omheen', zegt oud-diplomate Simone Filippini (54), directeur van de hulporganisatie Cordaid waar Ploumen voorheen de scepter zwaaide. Ploumen verdedigt vanavond haar beleid in de Kamer.


Falende staten, mislukte staten, ontwrichte staten: hoe je ze ook noemt, 's werelds jongste natie Zuid-Soedan voert dit jaar de internationale ranglijst aan. President Salva Kiir en zijn ontslagen vicepresident Riek Machar ontketenden eind vorig jaar een burgeroorlog die duizenden levens kostte, anderhalf miljoen mensen op de vlucht dreef en volgens de VN binnenkort leidt tot een hongersnood zoals Afrika in geen decennia gekend heeft. Nederland stak honderden miljoenen euro's en jarenlange diplomatieke inspanningen in de 'geboorte' van het onafhankelijke Zuid-Soedan, in 2011.

Simone FilippiniBeeld Hendrik Jan van Beek / PicturePress

Het is toch logisch dat Ploumen tegen de regering zegt: u laat de bevolking lijden, u krijgt geen geld meer?

'Het is een duivels dilemma. Als je de handen van de centrale overheid aftrekt, heb je geen invloed meer. Het was naïef, van Nederland en andere donoren, om te denken dat rebellenleiders na decennia strijd opeens bekwame bestuurders zijn. De donoren moeten gezamenlijk optrekken, de leiders van de strijdende partijen met de koppen tegen elkaar slaan. De boosheid van Nederland maakt geen indruk. Wat zei de Zuid-Soedanese minister met wie Ploumen sprak tijdens haar recente werkbezoek? 'Slaapt u er nog eens een nachtje over.' Hondsbrutaal. Ik vraag me af wat minister Ploumen ermee bereikt heeft.'

Ze wil extra geld geven aan particuliere hulporganisaties in Zuid-Soedan. Dat klinkt als goed nieuws voor Cordaid.

'Het is mooi om meer geld uit te geven. Maar het resultaat staat of valt met de overheid. Die moet functioneren. Het gaat om bloody basics: hoe worden inkomsten en uitgaven beheerd? Toen ik ambassadeur in Macedonië was, zette Nederland zich in voor een kadaster, de douane, een rekenkamer, kortom, voor instrumenten die een land nodig heeft voor goed bestuur. Mijn diplomatieke ervaring van een kwart eeuw is dat er overal integere bewindslieden en ambtenaren zijn. Die moeten wel een handje geholpen worden.'

De hulp aan Macedonië werd wegens succes niet geprolongeerd. Afrika is een ander verhaal. Het aantal ontwrichte staten daar groeit, nu ook door ebola.

'Ebola toont aan dat veronachtzaming van de gezondheidszorg in fragiele gebieden, door nationale overheden en ook door de internationale gemeenschap, een gevaar oplevert voor de hele wereld. Reden temeer om te pleiten voor extra steun aan zulke gebieden. Als het aan Cordaid ligt, wordt meer dan de helft van het budget van Ploumen daaraan besteed.'

Ploumen mag de komende jaren een half miljard extra besteden. Het geld gaat voornamelijk op aan noodhulp. Dat ligt toch voor de hand bij zoveel crises?

'Natuurlijk, noodhulp is geboden. Onze stelling is: daarop moet zo snel mogelijk structurele hulp volgen. De minister noemt de Centraal-Afrikaanse Republiek als bestemming voor noodhulp. Prima, Nederland had nauwelijks aandacht voor dat land. Maar de nieuwe regering is er, net als in Zuid-Soedan, onervaren en verdient steun bij de opbouw van het land.


'In Mali lijkt Nederland op de goede weg, met een mix van substantiële militaire steun (450 man, tegen nog geen dertig politiemensen en militairen in Zuid-Soedan, red.), trainingsprogramma's voor lokale overheden, hulp bij de opbouw van een rechtsstaat. Het is nog te vroeg om te spreken van een succesverhaal. We hebben een lange adem nodig. Neem Afghanistan, daar vindt Nederland het welletjes. Het ontwikkelingsbudget is nog maar een fractie van wat het was. Helaas. Het is kortzichtig om te zeggen: hup, op naar de volgende crisis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden