Analyse Trump over defensiebudget Duitsland

Door Trumps strafexpeditie krijgen Amerikanen een nog slechter imago in Duitsland

Het besluit van Donald Trump om duizend Amerikaanse militairen te verplaatsen van Duitsland naar Polen heeft veel weg van een strafexpeditie. Voor de zoveelste keer bekritiseerde de president deze week het Duitse defensiebudget en de Duitse afhankelijkheid van Russisch aardgas.

Soldaten op de Amerikaanse legerbasis bij Hohenfels in Duitsland. Beeld Getty

De troepenverplaatsing mag dan niet bijster groot zijn – er zijn circa 35 duizend Amerikanen gelegerd in Duitsland – het is wel een ‘statement’, oftewel een boodschap, zei Trump woensdag in het bijzijn van de Poolse president Andrzej Duda op het gazon voor het Witte Huis. Polen plaatst zich dit jaar naar verwachting in het rijtje van Navo-landen die 2 procent van hun nationaal inkomen besteden aan defensie-uitgaven. Overeenkomstig afspraken die leiders van de Navo-lidstaten in 2014 maakten, na de Russische annexatie van de Krim en de Russische militaire steun voor Oekraïense separatisten.

Anders dan Polen komt Duitsland zijn verplichtingen niet na, stelde Trump. ‘Duitsland staat op 1 procent, dat zou 2 procent moeten zijn’, zei de president. Niet helemaal correct: Duitsland geeft dit jaar 1,23 procent uit aan defensie en hoeft, volgens de Navo-afspraken, pas in 2024 op 2 procent uit te komen.

Ook hekelde Trump de aanleg van de gaspijplijn Nord Stream 2 van Rusland naar Duitsland. ‘Wij beschermen Duitsland tegen Rusland, en Rusland incasseert miljarden dollars uit Duitsland’.

De uitspraken van Trump tekenen de slechte verhouding tussen twee belangrijke Navo-bondgenoten. De bemoeienis van de Amerikanen met de Duitse politiek leidde eerder dit jaar zelfs tot een diplomatieke rel. De Amerikaanse ambassadeur In Berlijn, Richard Grenell, waarschuwde Duitsland om niet in zee te gaan met de Chinese telecomgigant Huawei. Doen de Duitsers het toch, dan moet hun samenwerking met Amerikaanse inlichtingen- en veiligheidsdiensten op een laag pitje worden gezet, of zelfs gestaakt worden. Huawei wordt in Washington gezien als een spionageafdeling van de Chinese overheid.

Ook beklaagde Grennell zich publiekelijk over de ‘onaanvaardbaar‘ lage Duitse defensie-uitgaven. Een prominent parlementslid van de rechts-liberale FDP pleitte zelfs voor uitzetting van de diplomaat. Zo’n vaart liep het niet. Maar bondskanselier Angela Merkel maakte duidelijk dat ze genoeg heeft van de Amerikaanse kritiek op de hoogte van het defensiebudget. Steevast wijst ze op de grote bijdrage van de Duitse krijgsmacht aan operaties wereldwijd, van Navo-missies in Afghanistan en Oost-Europa tot missies onder de vlag van de VN en de EU in Afrika en het Midden-Oosten.

‘Anti-Amerikaanse reflexen’

Op dezelfde dag dat Trump weer eens uithaalde naar Duitsland, liet de partijvoorzitter van Merkels CDU, Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK), zich opmerkelijk mild uit over de Amerikaanse president. Je kunt hem niet in één adem noemen met autocratische leiders als Erdogan en Poetin, zei ze op een Amerikaans-Duitse veiligheidsconferentie in Berlijn. Ze toonde er begrip voor dat de Amerikanen klagen over het Duitse defensiebudget. ‘Het gaat om wederzijds vertrouwen. Het gaat ook om de vraag of Duitsland een betrouwbare partner is.’

AKK, vaak genoemd als toekomstige bondskanselier, beseft tegelijkertijd dat het onbehagen in haar land over de Amerikaanse houding groeit. De altijd al in Duitsland aanwezige ‘anti-Amerikaanse reflexen’ zijn sinds het aantreden van Trump versterkt. Uit een onderzoek van het Amerikaanse PEW-centrum uit 2018 blijkt dat 73 procent van de Duitsers de relatie met de VS als ‘slecht’ beschouwt. Een stijging van 17 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. PEW concludeerde dat de Amerikanen (‘Amis’, in de volksmond) een ‘sterk negatief’ imago hebben onder de Duitse bevolking.

Heel anders is de situatie in Polen, waar Trump in 2017 een warm welkom door de bevolking ten deel viel. Deze week bood hij zijn Poolse ambtgenoot Duda een eerbetoon met het overvliegen van het Amerikaanse gevechtsvliegtuig F-35 (in Nederland beter bekend als de JSF), een type waarvan Polen ten minste dertig toestellen wil aanschaffen. Trump prees Polen ook omdat het land zelf opdraait voor de kosten van de verplaatsing en huisvesting van Amerikaanse militairen. In Polen zijn al ruim vierduizend Amerikanen gestationeerd, op basis van rotatie. President Duda zou graag een grotere en permanente Amerikaanse aanwezigheid zien, maar dat staat op gespannen voet met afspraken tussen de Navo en Rusland.

Hoe dan ook, in Polen wordt een militaire basis ‘Fort Trump’ gedoopt. Op Duits grondgebied is een kampement met die naam ondenkbaar.

LEES WAT WE EERDER SCHREVEN OVER DE HANDELINGEN VAN DE VERENIGDE STATEN OMTRENT HET DEFENSIEBELEID VAN NAVO-BONDGENOOT DUITSLAND

De Amerikaanse ambassadeur in Duitsland, Richard Grenell, verstuurde dreigbrieven naar bedrijven die betrokken zijn bij de aanleg van de gaspijplijn Nord Stream 2 van Rusland naar West-Europa. Trumps ambassadeur waarschuwt voor sancties en verhoogt daarmee de druk op een binnen de Duitse regeringscoalitie toch al gevoelig dossier.

De Amerikaanse president Trump dreigt de samenwerking met Duitse inlichtingen-en veiligheidsdiensten op een laag pitje zetten als de regering in Berlijn in zee gaat met de Chinese telecomgigant Huawei. In een reactie beklemtoonde bondskanselier Merkel dinsdag dat Duitsland zelfstandig een besluit neemt. De VS beschouwen het bedrijf als een verlengstuk van de Chinese regering.

De Verenigde Staten uiten scherpe kritiek op de procentuele neergang van het Duitse defensiebudget. Na een lichte stijging in 2020 zakt het Duitse aandeel binnen de Navo weer. Bondskanselier Angela Merkel verwierp dinsdag de Amerikaanse verwijten.

Uitspraken van de Amerikaanse ambassadeur in Berlijn, Richard Grenell, hebben geleid tot een diplomatieke rel tussen de Verenigde Staten en Navo-bondgenoot Duitsland. Na zijn kritiek op de Duitse defensie-uitgaven klonk in het parlement zelfs de roep om het uitzetten van de topdiplomaat.

De Verenigde Staten gaan duizend extra militairen naar Polen sturen. De troepenmacht maakt deel uit van een samenwerking op het gebied van veiligheid en economie, zegt Donald Trump. Polen had ingezet op een Amerikaanse legerbasis, maar die komt er niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden