Nieuws ‘Eén-China’ principe

Door toedoen van China houdt Taiwan geen vrienden meer over

Taiwan is weer een bondgenoot kwijtgeraakt: El Salvador heeft maandag diplomatieke banden aangeknoopt met de Volksrepubliek China en daarvoor die met Taiwan doorgesneden. Het is de derde vriend die Beijing dit jaar van Taipei heeft afgepakt, en het land heeft nu nog maar 17 diplomatieke bondgenoten over, waarvan de meeste kleine stipjes op de wereldkaart zijn.

De Salvadoraanse minister van Buitenlandse Zaken Carlos Castaneda proost dinsdag met zijn Chinese collega Wang Yi op de diplomatieke banden die de twee landen met elkaar zijn aangegaan. Foto EPA

Volgens Joseph Wu, de Taiwanese minister van Buitenlandse Zaken, is El Salvador gewoon weggekocht. Zo heeft het land Taipei onlangs om ‘een astronomisch bedrag’ gevraagd voor een havenproject dat alle betrokkenen ‘met een schuld zou achterlaten’. Taiwan kwam daarom niet over de brug. Ondertussen zou Beijing El Salvador grote investeringen en hulpprogramma’s in het vooruitzicht hebben gesteld, op voorwaarde dat het voor China zou kiezen.

Wat betreft China is het het één, of het ander: als een land diplomatieke banden met Taiwan onderhoudt, is er geen diplomatieke relatie met China mogelijk. Dit komt voort uit het ‘Eén-China’ principe, een heilige formule die stelt dat er geen twee China’s kunnen bestaan. Het Chinese vasteland en Taiwan zijn sinds het einde van een burgeroorlog in 1949 van elkaar gescheiden, maar Beijing beschouwt het eiland als eigen grondgebied en is vastbesloten het weer onder Chinees bestuur te brengen.

De president van Taiwan, Tsai Ing-wen, toonde zich dinsdag strijdlustig. ‘Wij zullen ons richten op landen met dezelfde waarden, die samen met ons willen vechten tegen het gedrag van China op het internationale toneel, dat steeds meer uit de hand loopt.’

De Taiwanese president Tsai Ing-wen Foto EPA

De knoet

Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, want als het Beijing niet lukt om landen te verleiden, dan wordt de knoet gebruikt. Op het tropische Palau bijvoorbeeld, een eilandengroep in de Stille Oceaan, staan hotels leeg en hebben reisorganisaties de luiken naar beneden gedaan. Voorheen was deze archipel populair onder Chinese toeristen, maar vorig jaar bestempelde Beijing het land als een illegale bestemming, omdat het er geen diplomatieke banden mee heeft (en Taiwan wel). Deze ban doet pijn: in 2017 waren 55 duizend van de 122 duizend toeristen op Palau afkomstig uit China. In datzelfde jaar kwamen er maar 9 duizend toeristen uit Taiwan, dus daar moet de toeristenindustrie het niet van hebben.

Ook bedrijven krijgen ervan langs. Zo werden hotels en luchtvaartmaatschappijen de afgelopen maanden onder druk gezet om hun websites aan te passen, zodat Taiwan en China hierop niet als twee aparte entiteiten worden voorgesteld. Bij veel maatschappijen kun je nu geen ticket meer boeken naar ‘Taipei, Taiwan’, maar vlieg je naar ‘Taipei, China’.

Begin deze maand werd zelfs een broodjeszaak het slachtoffer van deze geopolitieke storm. De Taiwanese president Tsai was op doorreis in de VS, onderweg naar enkele van haar schaarse bondgenoten in Centraal-Amerika. Onderweg stapte ze binnen bij een filiaal van 85C Bakery Cafe, een keten die ooit is begonnen in Taiwan, maar nu ook in China en de VS zit. Tsai werd hartelijk ontvangen en werknemers maakten enthousiast selfies met de president. Maar toen deze op Facebook terechtkwamen, werden Chinese klanten woedend en riepen zij op tot een boycot.

Dieptepunt

De relatie tussen China en Taiwan is op een dieptepunt beland sinds president Tsai in 2016 tot president werd gekozen. Zij is lid van de Democratische Volkspartij (DPP) die onafhankelijkheid nastreeft. Mocht Taiwan ooit concrete stappen nemen in de richting van formele onafhankelijkheid, dan leidt dat volgens de Chinese wet automatisch tot militair ingrijpen. Tsai was in Beijing dus bij voorbaat al verdacht, en moet uiterst omzichtig te werk gaan om China niet op de tenen te trappen.

Het is opvallend hoe actief Beijing bondgenoten van Taiwan probeert af te pakken sinds Tsai aan de macht is – sinds 2016 zijn Burkina Faso, de Dominicaanse Republiek, Panama, en Sao Tome en Principe in de armen van China gevallen. Sommige analisten geloven echter dat het niet zozeer met Tsai te maken heeft, maar met de strategie van Xi Jinping, de machtigste Chinese president sinds Mao, om Taiwan in zijn regeerperiode weer in de Chinese moederschoot terug te brengen.

Handelsoorlog

Het is niet waarschijnlijk dat de Verenigde Staten op de rem zullen trappen. Donald Trump walste direct na zijn verkiezing weliswaar over China’s tenen door een felicitatietelefoontje van Tsai aan te nemen en er uitbundig over te twitteren, maar toen hij China na zijn inauguratie bezocht, zei hij het ‘Eén-China’ principe te onderschrijven. Daarna werd de kwestie-Taiwan overschaduwd door de kwestie-Noord-Korea, een probleem waarbij Trump China hard nodig heeft. 

De afgelopen maanden is de Amerikaanse relatie met Beijing weliswaar weer vertroebeld door een handelsoorlog, maar Taiwan is zich er heel goed van bewust dat het nergens op hoeft te rekenen. De Taiwanese minister van het Vasteland zei vorig jaar te vrezen dat Taiwan zomaar een offer zou kunnen zijn dat Trump brengt in ruil voor Chinese samenwerking inzake Noord-Korea, of voor handel. ‘Een goede deal’ lijkt voor Trump in elk geval zwaarder te wegen dan democratie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.