Nieuws Geluk

Door sociale doelen te stellen, is geluk een klein beetje maakbaar

Wie zijn welbevinden een klein zetje wil geven, doet er goed aan zichzelf een sociaal doel te stellen. Bijvoorbeeld: meer tijd met vrienden doorbrengen of een oude tante helpen. Een jaar later is de ‘levenssatisfactie’ van deze actieve gelukszoekers met gemiddeld 0,19 punten gestegen op een schaal van 1 tot 10. Dat blijkt uit onderzoek van de afdeling levensloopstudies van het Max Planck instituut in Berlijn. De studie is gepubliceerd in Psychological Science.

Vrijwilliger Tom schenkt koffie in voor bewoners van verpleegtehuis de Zorgbutler in Rotterdam. Beeld Hollandse Hoogte

De boekwinkels liggen vol met zelfhulpboeken met tips om ons geluk op te krikken. Maar er is wetenschappelijk geen enkel bewijs dat we het geluk actief naar ons toe kunnen trekken. Sterker nog: er zijn zelfs aanwijzingen in Amerikaanse studies dat het actief najagen van geluk ons ongelukkiger maakt. Een mogelijke verklaring daarvoor is, volgens de Duitse psychologe en geluksonderzoeker Julia Rohrer, dat we de verkeerde, zelfzuchtige doelen nastreven, zoals een nieuwe baan of stoppen met roken. Terwijl juist contact met anderen een van de belangrijkste voorspellers is voor geluk.

Daarom vroeg ze 1178 proefpersonen in 2014 om hun levenstevredenheid een cijfer te geven. Ook vroeg ze deelnemers of ze plannen hadden om dat geluk op te krikken. De deelnemers zonder een geluksstrategie waren een jaar later net zo gelukkig als eerst. Ook de deelnemers met een zelfzuchtige geluksstrategie waren een jaar later niet gelukkiger. Alleen de deelnemers die met een sociale strategie op de proppen kwamen, gingen zich (ietsjes) beter voelen.

‘Het effect is inderdaad klein, maar toch bijzonder’, vindt onderzoeker Rohrer. ‘In geluksstudies zie je vaak dat het effect van een gedragsverandering aanvankelijk best groot is, maar daarna heel snel vervaagt. Dat we na twaalf maanden nog een effect meten, had ik eerlijk gezegd niet verwacht. Daar komt bij dat de gemiddelde geluksscore al bij aanvang van de studie in 2014 best hoog was: 7,57.’

Sociale component

Rohrer bouwt voort op een eerdere, Amerikaanse studie uit 2015, waaruit bleek dat actief streven naar geluk in collectivistische culturen (zoals in Oost Azië) wel tot meer welbevinden leidt en in niet-collectivistische (zoals in de VS) niet. De verklaring daarvoor is dat mensen in collectivistische culturen de sociale component van geluk belangrijker vinden en dus minder zelfzuchtige ‘geluksdoelen’ nastreven dan in niet-collectivistische culturen. Alleen in de VS lijkt het streven naar geluk averechts te werken.

De Nederlandse psycholoog en geluksonderzoeker Ad Bergsma, niet betrokken bij de studie, plaatst flink wat kanttekeningen bij het onderzoek. ‘Het bewijs dat hier sprake is van een oorzakelijk verband is nogal dun. Zo is niet nagegaan of de geluksdoelen die de deelnemers zich stelden, ook uitgevoerd zijn. En stoppen met roken wordt genoemd als voorbeeld van een zelfzuchtig geluksdoel. Iedereen die daarmee gestopt is, weet: daar word je niet blij van.’

Daar komt nog bij dat de onderzoekers aanhaakten bij een bestaand panelonderzoek in Duitsland en dus weinig invloed hadden op het onderzoeksdesign. Toch heeft Bergsma het gevoel dat de bevindingen belangrijk kunnen zijn. ‘Dat er ondanks al die beperkingen een effect wordt gemeten, vind ik interessant. Dat zou je niet verwachten. Blijkbaar is de sociale component van ons geluk echt heel groot. En blijkbaar valt er toch iets te sturen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden