Door naar Europa, of een bedrijfje beginnen

Het Syrische conflict heeft honderdduizenden mensen naar Turkije gejaagd. Medische zorg is vrijwel afwezig, de meeste kinderen gaan niet naar school. 'Je moet hier voor jezelf opkomen.'

ISTANBUL - Het houten huisje in Istanbul waarin de Syrische vluchtelingenfamilie Mohamad bivakkeert, is een bouwval. De ramen zijn dichtgetimmerd, er is geen elektriciteit en in de gang staat een laag water. Het dak lekt. 'Hier om de hoek is laatst een huis ingestort', vertelt vader Adnan Mohamad. 'De vluchtelingen die er woonden waren ontsnapt aan de bombardementen in Syrië, maar werden hier bedolven onder het puin. Een wonder dat ze het hebben overleefd.'

Mohamad (32) zit op de grond bij een houtkacheltje in de geïmproviseerde woonkamer. De vochtige muren zijn afgedekt met doeken. Aan een spijker hangt een plastic zak met hompen brood en een babyfles waarin nog wat melk zit. Mohamad vertelt dat hij met zijn vrouw, vier kinderen en nog enkele familieleden twee maanden geleden is gevlucht uit de Syrische stad Raqqa. Hij was daar bouwvakker. In de Turkse metropool Istanbul overleeft hij door papier en plastic in te zamelen, waarmee hij 20 tot 40 Turkse lira per dag verdient (7 tot 13 euro). 'Ik probeer echt werk te vinden in de bouw, maar dat is lastig, ik spreek geen Turks.'

Mohamad loopt naar een vervallen pand aan de overkant van de straat, om de smerige badkamer te laten zien waar hij en zijn familie water halen. Zijn schoonmoeder is net bezig een grote witte jerrycan te vullen. Mohamad: 'Ik wil zo snel mogelijk door naar een normaal huis met elektriciteit en water, maar ik moet eerst werk vinden.'

In Turkije leven naar schatting 700 duizend vluchtelingen uit buurland Syrië. Een minderheid, 200 duizend mensen, heeft onderdak gevonden in een twintigtal tentenkampen langs de Syrische grens. De overigen zoeken zelf hun weg. De meesten trekken naar de Turkse steden.

In het verpauperde buurtje waar Mohamad leeft, krijgen de vluchtelingen een beetje hulp. Zo komen hulpverleners af en toe afgedankte kleding brengen. Een bakkerij verstrekt, op kosten van een hulporganisatie, gratis brood. Toegang tot medische zorg hebben de vluchtelingen niet of nauwelijks. Hun kinderen gaan doorgaans niet naar school. 'Istanbul is een grote stad', zegt Mohamad. 'Je moet hier voor jezelf opkomen.'

Heel wat vluchtelingen willen door naar Europa. In de straten rond het huis van Mohamad draaien gesprekken al snel uit op nieuwsgierige vragen over het vaderland van de verslaggever. Is Nederland rijk? Welke munteenheid gebruiken ze daar? Is het moeilijk er binnen te komen?

'Zweden is favoriet', glimlacht Mohamad Barakat (26), een gevluchte verkoopmanager uit een middenklassefamilie in Damascus. 'Je schijnt in Zweden alles gratis te krijgen: een huis, een inkomen van de staat, internet. Wat wil je nog meer? Twee vrienden zijn illegaal gegaan. Een heeft Zweden bereikt, de ander bleef steken in Griekenland.'

Zwart stempel

Barakat, een slanke man met een pet en een baardje, zit in een café een puddinkje te eten. Hij ontvluchtte Syrië in het voorjaar van 2011, toen de opstand begon, omdat hij als reservist werd opgeroepen en niets voelde voor vechten. Vanuit Istanbul probeerde hij door te reizen naar Frankrijk, waar een vriend van hem zit. Maar hij kreeg twee maal nul op het rekest bij het Franse consulaat. 'Ze hebben een zwart stempel in mijn paspoort gezet.'

Barakat heeft zich er bij neergelegd en in Istanbul een bedrijfje opgezet. Hij leidt Arabische toeristen rond en helpt Turkse bedrijven die producten willen verkopen in Arabische landen. Barakat woont in een huurflat en spreekt al een aardig mondje Turks.

Wat bedremmeld vertelt hij dat zijn belangrijkste probleem nu van romantische aard is. 'Ik wil graag trouwen. In Syrië zouden mijn ouders mij helpen een leuke vrouw te vinden. Mijn vader heeft veel contacten. Maar ik ben hier alleen en moet dus zelf een vrouw zien te vinden. Dat vind ik moeilijk.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden