Opinie

'Door kunstbezuinigingen lijkt cultuur niet zo belangrijk'

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 23 januari.

Beeld anp

Kunstsector

Een gigantisch bij-effect van de bezuinigingen in de kunstsector is dat de gemiddelde Nederlander bevestigd wordt in het vermoeden dat kunst niet zo heel erg belangrijk is voor ons leven (Ten eerste, 22 januari). Na het heen en weer geklungel met de btw op theaterkaartjes (was 6 procent; moest binnen 3 maanden naar 21 procent, hetgeen geschiedde en ging door heel veel kabaal uit de sector uiteindelijk toch weer terug naar 6 procent), en na de uitlatingen in diezelfde tijd, van diverse politici van met name VVD- en PVV-zijde, dat kunst nauwelijks van belang was, volgden de bezuinigingen, die nog eens onderstreepten welk marginaal gebeuren kunst in de ogen van politici en bestuurders is.

Gevolg van deze optelsom is een sterk afgenomen interesse in kunst (behalve de 'mammoet'-tentoonstellingen) en veel lege zalen. Faillissementen van schouwburg, theaters en producenten komen eraan. Wat een triest vooruitzicht.

Wim Visser, Amsterdam

Kunstsector 2

'Het is belangrijk dat mensen als vertalers, muziekdocenten en beeldend kunstenaars een fatsoenlijk inkomen kunnen verdienen', stelt SER-voorzitter Mariëtte Hamer (Ten eerste, 22 januari). Ze zegt dit naar aanleiding van een SER-rapport waarin gemeld wordt dat dat juist niet meer het geval is. Het is een voorbeeld van de gevolgen van de onder Rutte I en II ingezette veramerikanisering van de Nederlandse samenleving. Het erge is dat de gewone burger, die dit in toenemende mate zal treffen, weinig bezwaarmogelijkheden heeft.

Jan Tolsma, Leiden

Kunstsector 3

Geen of veel te weinig inkomen kunnen genereren uit ons vak, is slechts een deel van ons probleem. Erger vind ik het dat wij, ten eerste, veel tot heel veel moeten investeren om ons beroep überhaupt te kunnen uitoefenen en, ten tweede, werkelijk overal behandeld worden als sluitpost: 'Die lui zijn zó dol op hun werk, die doen het ook wel gratis.' Hoe vaak ik al niet aan opdrachtgevers heb moeten uitleggen dat ik in de winkel precies evenveel voor mijn brood & beleg moet betalen als zij...

San van Thiel, Haren

Kunstsector 4

Het is in Nederland nooit mogelijk geweest om van 'de kunst' te leven. Godfried Bomans snabbelde erbij voor 300 gulden per optreden, Simon Carmiggelt had een vaste baan bij Het Parool, Anton Pieck was tekenleraar op het Kennemer Lyceum te Haarlem, Rien Poortvliet leende zijn bedenksels uit voor kalenders en koffiemokken.

Onbegrijpelijk daarom dat veel kunstopleidingen nog steeds afgestudeerden afleveren, waar absoluut geen vraag naar is. Vergelijkbaar met de Scholen voor Journalistiek, die enthousiaste scribenten produceren, terwijl kranten door teruglopende oplagen het mes in hun personeelsbestand moeten zetten.

Je moet iets studeren wat je leuk vindt en waar je goed in bent, allicht. Maar het kan geen kwaad je af te vragen of je met het behaalde diploma ook een boterham kunt verdienen. Loodgieters, elektriciens en leraren wiskunde zijn veel gevraagd; schrijven, schilderen en beeldhouwen komen dan jammer genoeg op het tweede (hobbymatige) plan. Een eeuwenoude realiteit in het zuinige land waarin wij leven.

Ruud van Ling, Heerhugowaard toneelschrijver

Ga stemmen!

De conclusie van Jan de Visser (O&D, 22 januari) is heel onlogisch. Hij adviseert thuis te blijven omdat het om het 'giftigste referendum uit de geschiedenis' gaat. Maar juist door thuis te blijven, help je de democratie om zeep. Door niet te gaan stemmen, is de kans groter dat er een nee uitkomt met voldoende opkomst, want reken maar dat de aanhangers van dit referendum en de tegenstanders van Europa allemaal gaan stemmen. En áls daar al naar geluisterd wordt, zullen zij vervolgens merken dat delen van het verdrag toch in werking treden en al bestaande afspraken gewoon doorgaan. Dat helpt juist de democratie om zeep.

Van de vier geschetste uitkomsten is een ja-stem uit een voldoende hoge opkomst natuurlijk de beste. Maak dus gebruik van ons democratisch recht en ga stemmen, laat als onderdeel van die zwijgende meerderheid je stem horen en zorg dat al die aandacht in de media voor de hardste schreeuwers voor even verstomt!

Irene Poort, Wageningen

Kanker

Hoe kun je de kop maken 'Nederlandse kankerpatiënt goed af'? Wilt u dat nooit meer doen? En laat voortaan ook maar het vechten en het strijden tegen kanker achterwege. Het is geen oorlog of strijd, het is botte pech.

Henny Hoekstra-Beugeling, Leeuwarden

Lekken en liegen

Toch een griezelig gevoel dat een of meer fractieleiders in de Tweede Kamer hebben gelekt en gelogen.

Even griezelig dat dezelfde Kamer zegt daar niets tegen te kunnen doen, omdat er geen wet of regeling is die grond geeft tegen het lekken en liegen op te treden. Dus gaat de Kamer voort met het vertegenwoordigen van het volk en het controleren van de regering.

Zou er iemand zijn die onderzoekt of majesteit of de regering of de Eerste Kamer of de Raad van State of de Rekenkamer of de Ombudsman of de Hoge Raad instrumenten heeft om de Tweede Kamer te controleren en het lekken en liegen te onderzoeken? Misschien iets voor de voorzitter van de Kamer om dat na te gaan?

Gebeurt er niets, dan blijft de penetrante geur van lekken en liegen hangen en zal het griezelige gevoel in de samenleving, dat toch al bestaat, sterker en sterker worden.

David Vesters, Boskoop

Liever Opstelten

Na een klein jaar Van der Steur als minister verlang ik terug naar Opstelten. Die wist ook nooit hoe het zat, maar de onnavolgbare wijze waarop hij dat aan het volk meedeelde, was tenminste om te glimlachen. En je kreeg geen pijn in je ogen van oranje dassen. Van der Steur gaat voor het record excuses maken. Dat is niet wat je van een minister verwacht en hij is er niet bepaald goed in. De coalitie houdt hem in het zadel. Tot de volgende misser?

Peter Nierop, Purmerend

Nederlands

Al die verhalen dat het Nederlandse onderwijs het best vergeleken kan worden met een diploma-drukkerij blijken dus waar te zijn. Veel scholieren verlaten het middelbaar onderwijs zonder het Nederlands goed te beheersen. Sommigen zijn en blijven analfabeet, ook al hebben ze een diploma gekregen. Geen volksvertegenwoordiger toont zich geschokt, een gevoel dat ze toch zo goed beheersen. Er zijn in het verleden Kamervragen gesteld over minder belangrijke onderwerpen.

Hendrik Bruins, Leeuwarden

Straf niet, licht voor

Iraanse vluchteling en prominent PvdA-lid Sander Terphuis ventileert wel een erg kortzichtige mening (O&D, 20 januari). En hij is helaas niet de enige. Wie in zijn onschuld een weg inslaat en het bord Verboden Toegang negeert, omdat hij de taal niet meester is, dient te worden voorgelicht, niet te worden bestraft.

Wie als vluchteling na een kort verblijf als asielzoeker de hem aangeleerde dominantie ten opzichte van vrouwen praktiseert, vertoont geen 'walgelijk' gedrag. Dat woord is van toepassing op de Utrechtse serieverkrachter, die beter wist. Ontoelaatbaar lijkt me een betere term. En ook hier geldt mijns inziens allereerst voorlichting: hij wist niet beter. Eerst daarna komt, bij recidive, bestraffing in zicht. En uitzetting, wat hem bij de voorlichting is aangezegd.

Onder voorlichting versta ik iets anders dan een vertaalde grondwet aanbieden. Voor het begrijpen daarvan is een juridische achtergrond noodzakelijk. Na het ondertekenen van een participatiecontract zou minimaal aan betrokkene de vraag dienen te worden gesteld even kort de hoofdzaken samen te vatten van wat er ondertekend is. Waarschijnlijk valt er in de ogen dan alleen onbegrip te lezen. Ook hiervoor vraag ik begrip.

Leo van Geet, Zwolle

Hermansmat

De Eerste Kamer laat uitzoeken waar-om zij nog bestaat op basis van een plan van Loek Hermans (Ten eerste, 20 januari). Mogelijk een strategie ('Hermansmat') om juist de Tweede Kamer op te heffen want zonder Eerste Kamer kan er geen Tweede Kamer zijn. Sterker nog: de Tweede Kamer wordt dan Eerste Kamer.

Arjen Oldenhuis, Rotterdam

Radio 1

Dank aan Jean-Pierre Geelen voor zijn stuk 'Radio' (V, 22 januari). Het werd hoog tijd. Eigenlijk was zijn toon nog veel te mild, maar ja, welke toon moet je aanslaan tegen de brij van onbenul die Radio 1 geworden is. Ergernis over het gemis aan buitenlands nieuws, woede over al die kletsmajoors die tegen elkaar praten in plaats van tegen de luisteraar, verbazing over het belang dat aan de vox populi wordt gehecht? Het is ronduit beledigend hoe je als luisteraar wordt bejegend.

Er moeten daar toch mensen zijn die zich schamen voor wat ze doen? Het ergste is nog dat ze ervan overtuigd zijn dat dit de manier is om jonger publiek aan te trekken. Hoe treurig kan een land ervoor staan als dit zou werken.

Fred van Dijk, Hilversum

Strafrechtadvocaat

Wat is nou eigenlijk de taak van een strafrechtadvocaat? Vrijwel altijd vraag ik me dat af, meestal naar aanleiding van berichten in de pers of interviews met advocaten. De taakop- vatting van sommige advocaten lijkt te zijn de belangen van hun cliënt te behartigen door te streven naar een zo laag mogelijke straf of, nog liever, helemaal geen straf. Maar als we uitgaan van een rechtsstaat, waarin het van groot belang is, dat er aan beide partijen recht wordt gedaan en het rechtsgevoel van de samenleving niet geschoffeerd wordt, roept die houding gefronste wenkbrauwen op.

Vanzelfsprekend is het de taak van de advocaat er scherp op te letten dat er een eerlijk proces wordt gevoerd. Dat de zienswijze van zijn cliënt aandacht krijgt, dat er oog is voor de context van de zaak, dat rekening wordt gehouden met eventuele verzachtende omstandigheden, en dat al deze aspecten mee worden gewogen voor het oordeel en de strafmaat. Dat hoort bij een beschaafde, democratische samenleving.

Maar is het de taak van de advocaat, ook al weet hij of heeft hij een sterk vermoeden dat zijn cliënt schuldig is, om alles uit de kast te halen (slachtoffers onderuit te halen, bewijsvoeringen doelbewust te ondermijnen, met vormfouten te jongleren, et cetera) om zijn cliënt vrij of zo laag mogelijk gestraft te krijgen?

Moeten we dat dan een goede advocaat vinden of is dat gewoon iemand die, opportunistisch en welbewust, rechtsprincipes aan zijn laars lapt met absolute minachting voor de maatschappelijke consequenties? Kortom, gaat het om een rechtvaardig proces of om hoe dan ook je cliënt vrij te pleiten? Dit is vast een naïeve vraag, maar ik wil hem gewoon eens openlijk aan de orde stellen.

Felice Eisenburger, Assen

Mindfulness

Arnon Grunberg belooft ons minder stress en een positievere levensinstelling als we zijn voetnoot in de badkamer vijf keer hardop aan onszelf voorlezen (Voetnoot, 21 januari). De Portugese psycholoog Miguel Farias had namelijk in een interview in Vrij Nederland beweert dat het effect van mindfulness en placebo nagenoeg hetzelfde is.

In de laatste meta-analyse van 209 studies die over mindfulness verschenen is (Khoury et al., 2013), bleek dat mindfulness niet alleen effectiever is dan een wachtperiode (67 studies), maar ook dan actieve controlecondities waarin voor placebo gecontroleerd wordt (68 studies). Tot deze laatste behoren ook andere psychologische behandelingen als psycho-educatie of ontspanningstherapie.

Mindfulness bleek even effectief te zijn als cognitieve gedragstherapie (9 studies) en medicatie (3 studies).

Ik heb zijn oefening geprobeerd, maar vrees uit het resultaat te moeten concluderen dat ik nog minder talent voor meditatie heb dan Arnon Grunberg.

Anne Speckens, Nijmegen hoogleraar psychiatrie aan het Radboud universitair medisch centrum voor mindfulness

Kustplan

Perfecte actie, dat voorstel van Melanie Schultz om meer bebouwing in de kust toe te staan. Want, ten eerste, laat de VVD zien dat ze er voor de echte ondernemers durft te zijn. En, ten tweede, kan de PvdA met succes laten zien dat ze zoiets kan tegenhouden. Zondag bij Maurice de Hond kijken of dat helpt.

Wim Guiking, Leiden

Planeet

Ik las vandaag in de krant dat er een nieuwe planeet ontdekt is. Hij is blauw en heel ver van ons vandaan. Nog voorbij Pluto. De planeet heeft nog geen naam. Maar ik heb er vast een bedacht: Terranium. Dat betekent blauwe ijzige aarde.

Lola Boswijk (9 jaar), Groningen


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.