Door kankermedicijnen in te nemen mét licht ontbijt kunnen ziekenhuizen miljoenen besparen

Ziekenhuizen kunnen jaarlijks miljoenen euro's aan zorgkosten besparen als ze kankerpatiënten hun dure medicijnen laten innemen met een licht ontbijt. Van alle geneesmiddelen tegen kanker moet volgens de bijsluiter 40 procent op een nuchtere maag worden geslikt om een wisselwerking met voedsel te vermijden. Wetenschappers van het Radboudumc hebben vastgesteld dat de dosering van sommige kankermedicijnen omlaag kan als ze worden gecombineerd met een boterham met hagelslag of een bordje brinta.

De dosering van sommige kankermedicijnen kan omlaag als ze worden gecombineerd met een boterham met hagelslag. Beeld anp

Het Nijmeegse onderzoek is een voorbeeld van het groeiende aantal initiatieven van artsen en zorginstellingen om de stijgende zorgkosten te drukken. De studie wordt deels betaald door zorgverzekeraar VGZ, die projecten ondersteunt die de zorg beter en goedkoper maken.

Ook ziekenhuizen ondernemen van alles om de kosten omlaag te krijgen: specialisten op de eerste hulp, een dermatologenspreekuur bij de huisarts, alle artsen in vaste dienst (waardoor perverse behandelprikkels verdwijnen), minder opereren.

Kostenbesparing

Ziekenhuisapotheker Floor Lubberman zoekt van een aantal antikankermiddelen uit hoe ze beter kunnen worden opgenomen. Vorig jaar ontdekte ze dat van pazopanib, een middel tegen onder meer niercelkanker, een kwart minder nodig is als het wordt ingenomen met een ontbijt. Dat komt neer op een landelijke besparing van 3 miljoen euro per jaar.

Nu wordt bekeken of dat principe ook opgaat voor een veelgebruikt en kostbaar medicijn tegen uitgezaaide prostaatkanker. De eerste bevindingen wijzen uit dat patiënten na een ontbijt met de helft minder toe kunnen, zegt Nielka van Erp, ziekenhuisapotheker in het Radboudumc, die het onderzoek begeleidt. Als die resultaten overeind blijven, kan dat een landelijke besparing van 28 miljoen euro opleveren.

'We zouden dit onderzoek voor veel meer medicijnen moeten doen', zegt Van Erp. 'Het is een simpele manier om geld te besparen. Ik kan me voorstellen dat farmaceuten niet geïnteresseerd zijn, daarom zouden we dit met andere ziekenhuizen moeten bestuderen.' Goed idee, meent Ron Mathijssen, hoogleraar geïndividualiseerde oncologische farmacotherapie in het Rotterdamse Erasmus MC. Hij doet vergelijkbaar onderzoek en ontdekte dat een middel tegen longkanker beter in het bloed wordt opgenomen als patiënten de pillen innemen met een glas cola.

Geen verkooptruc

Het advies om medicatie op een nuchtere maag in te nemen, is geen verkooptruc van farmaceuten, benadrukt Van Erp. Fabrikanten moeten van geneesmiddelen uitzoeken of er een wisselwerking is met voedsel. Dat gebeurt met een ontbijt dat door de Amerikaanse medicijnautoriteit FDA is voorgeschreven. Zodra blijkt dat door de combinatie met voedsel een geneesmiddel sneller in het bloed wordt opgenomen, wordt inname op een nuchtere maag geadviseerd. Dan is zeker dat de concentratie van het geneesmiddel in het lichaam altijd hetzelfde is.

Maar een licht Europees ontbijt is heel wat anders dan een FDA-breakfast met eieren en spek. Pazopanib veroorzaakt vaak misselijkheid en dan is inname zonder voedsel vervelend. De onderzoekers testten een aantal typisch Nederlandse ontbijten. De opname van het geneesmiddel ging daarmee iets omhoog, waardoor patiënten toe konden met een lagere dosis.

Hoogleraar Mathijssen waarschuwt dat besparingen niet meteen aan de orde zijn. Voordat artsen bereid zijn een ontbijt te adviseren en de dosis te verlagen, is meer onderzoek nodig, zegt hij. Mathijssen betwijfelt bijvoorbeeld of een ontbijt valt te standaardiseren. 'Wat gebeurt er als een patiënt wat extra yoghurt neemt of een dag geen trek heeft? Dan verandert mogelijk de concentratie van het geneesmiddel in het bloed en dat kan gevaarlijk zijn.'

Het onderzoek van de Radboudumc is een voorbeeld van het groeiende aantal initiatieven van artsen en zorginstellingen om de stijgende zorgkosten te drukken. Beeld anp

Hier staat de specialist al klaar op de eerste hulp (+)

Op de eerste hulp van het ziekenhuis Bernhoven in Uden werken niet, zoals zo vaak, arts-assistenten, maar ervaren specialisten. Gevolg: de patiënt wordt sneller én beter geholpen. 'Aan de achterkant' is dan weer minder zorg nodig en dat drukt de kosten: 'Een fijn bijeffect.'

Verspilling in de zorg vraagt om slimme kostenbesparing (+)

Eenvijfde van alle zorgkosten draagt niet of nauwelijks bij aan een betere gezondheid van de patiënt. Volgens de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, kunnen landen veel minder geld uitgeven aan zorg zonder het belang van patiënten te schaden. 'Er is overduidelijk bewijs voor verspilling. Nu moet er gehandeld worden', schrijft de organisatie in een recent rapport. 'Dat kan met chirurgische precisie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden