ReportageEurogroep

Door Europa opgejaagde Hoekstra danst in Kamer op het slappe koord

Minister Wopke Hoekstra was in het Kamerdebat over steun aan Zuid-Europa te betrappen op meerdere ongerijmdheden. De Kamer wil van geen schuldendeling weten, EU-landen eisen meer solidariteit.

Minister Wopke Hoekstra en Minister Wouter Koolmees.

De Zuid-Europeanen mogen Wopke Hoekstra dan ‘weerzinwekkend’ vinden vanwege diens kritiek op hun begrotingsbeleid; het Nederlandse parlement staat vierkant achter hem. De Tweede Kamer laat zich door de Italianen en Fransen geen eurobonds aanpraten. Ook van mildere vormen van Europese schuldendeling worden de meeste Kamerleden vrij nerveus, zo bleek dinsdagochtend tijdens een debat met de minister van Financiën.

Alleen PvdA, GroenLinks en D66 willen dat Hoekstra meer concessies doet dan hij van plan is. De kritiek van de Europagezinde coalitiepartij D66 klonk daarbij opvallend mild. Financieel woordvoerder Joost Sneller mocht het Hoekstra duidelijk niet al te lastig maken. 

SP’er Renske Leijten probeerde hem vergeefs uit de tent te lokken: ‘Het valt mij op dat D66 zich nu niet sterk maakt voor eurobonds. Volgens D66 zijn eurobonds toch het beste instrument voor internationale solidariteit?’ 

Sneller: ‘Eurobonds passen bij een federale unie die we nu nog niet zijn. Dus eurobonds zullen pas op lange termijn een rol spelen. En naar mijn mening ook móéten spelen.’

PvdA’er Henk Nijboer ging er als enige met gestrekt been in. Hij vindt Hoekstra’s opstelling ‘ronduit beschamend’. ‘Niet alleen de woordkeuze en opstelling, maar ook de inhoudelijke benadering moet veranderen. We exporteren als een gek, ook naar Italië en Spanje. Dus ook uit eigenbelang zou het kabinet bereid moeten zijn tot solidariteit.’ 

PvdA-leider Lodewijk Asscher sprak zich vorige week in een opinieartikel op de nieuwssite Politico klip en klaar voor eurobonds uit.

Hogere schuldenberg

Een ruime Kamermeerderheid is het niet eens met Nijboer. De meeste woordvoerders vinden het terecht dat Nederland voorwaarden stelt aan financiële hulp voor landen als Italië en Spanje. Leijten: ‘Gezamenlijk schulden maken is geen teken van internationale solidariteit. Iedereen die stelt dat een hogere schuldenberg solidariteit is, is de weg kwijt.’ 

Aukje de Vries (VVD): ‘Solidariteit betekent niet dat we van de eurozone een transferunie moeten maken.’

Veel Kamerleden reageerden argwanend op het voorstel van de Europese Commissie om een sociale zekerheidsfonds op te richten. Nederland moet mede garant staan voor de obligaties die de Commissie namens dat fonds uitgeeft. ‘Zijn dit geen eurobonds via de achterdeur?’, wilde PvdD’er Lammert van Raan weten. 

Hoekstra zei dat het kabinet ‘bedenkingen’ heeft bij dit fonds, er ‘niet enthousiast’ over is, maar dat dit toch ‘echt iets anders’ is dan eurobonds. De Tweede Kamer leek niet overtuigd. Ook dit Surefonds gaat obligaties uitgeven waarvoor alle 27 EU-landen garant staan. Dat komt toch vrijwel op hetzelfde neer, ook al heten die leningen geen eurobonds?

Extra kapitaalinjectie

Hoekstra’s verdediging van de Nederlandse positie bevat meer paradoxale elementen. Zo heeft het kabinet volgens hem geen moeite met de extra kapitaalinjectie van 25 miljard euro in de Europese Investeringsbank (EIB). Ook voor dat bedrag staan alle EU-landen garant en ook dat geld wordt gebruikt om op de financiële markten namens de hele EU geld te lenen. 

Alleen is dit EIB-geld bestemd voor het bedrijfsleven en daar hebben de CDA’er Hoekstra en de VVD’er Rutte aanmerkelijk minder moeite mee dan met een fonds voor sociale uitkeringen.

Een andere ongerijmdheid is Hoekstra’s betoog over het noodfonds ESM. Eerst herhaalde hij dat alle eurolanden over genoeg geld beschikken, met dank aan de grootscheepse steunacties van de Europese Centrale Bank. Het zou dus nergens voor nodig zijn het ESM nu al in te zetten. Om daar meteen op te laten volgen dat Nederland het ‘redelijk’ vindt het gebruik van het ESM toch toe te staan en zelfs de leenvoorwaarden ietwat te versoepelen.

Die verkrampte redenering is het directe gevolg van de grote politieke druk die eurolanden op Nederland uitoefenen. Duitsland lijkt er al mee akkoord om Italië en Spanje vrijwel zonder voorwaarden geld te laten lenen uit het ESM. Nederland wil vasthouden aan de bestaande voorwaarde dat landen in ruil voor ESM-leningen economische hervormingen moeten doorvoeren. 

Hoekstra weet dat hij achteruit onderhandelt en slechts kan proberen te redden wat er te redden valt. Terwijl de honden in de Tweede Kamer blaffen, trekt de Europese karavaan verder.

Lees verder

Terwijl duizenden stierven aan corona, verweet minister Hoekstra landen als Italië en Spanje dat ze niet goed op de centen hadden gepast − en wekte grote woede. Dinsdag proberen de ministers van Financiën van de Eurozone eruit te komen. We bellen EU-correspondent Marc Peeperkorn.

De Europese ministers van Financiën moeten het dinsdag eens zien te worden over de financiële noodhulp aan EU-landen die zwaar getroffen zijn door het coronavirus. Maar de meningen verschillen. Frankrijk, Duitsland, Nederland en de Europese Commissie hebben alle eigen voorstellen ingediend. Wat gaat het worden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden