vier vragen elektronische enkelband

Door een storing vielen er plotseling 450 uit; hoe werken elektronische enkelbanden eigenlijk?

Door een storing bij Tele2 vielen afgelopen weekeinde plotseling 450 elektronische enkelbanden uit. Een flink deel van het totaal van 700, maar niemand lijkt misbruik te hebben gemaakt van de situatie. Vier vragen over de storing en de werking van enkelbanden.

Foto Rob Voss / Hollandse Hoogte

1. Leidde de storing tot een gevaarlijke situatie?

Volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid waren het Openbaar Ministerie (OM), reclassering en de politie goed op de storing voorbereid. ‘Ze hebben het hele weekeinde nauw met elkaar in contact gestaan’, zegt een woordvoerder. ‘Op basis van risicoprofielen werden maatregelen getroffen. Zo hebben we onbegeleid verlof in sommige gevallen omgezet naar begeleid verlof.’ Verder zijn politiebureaus geattendeerd en is de politie bijvoorbeeld extra langs gaan rijden bij dragers van enkelbanden.

Uit een eerste analyse van het ministerie blijkt dat de dragers geen misbruik hebben gemaakt van de storing. Volgens de woordvoerder was er sprake van ‘een regulier beeld’: de dragers van de banden gedroegen zich niet anders dan anders. De situatie het afgelopen weekeinde wordt geëvalueerd.

2. Hoe werkt een enkelband?

Er zijn twee typen enkelbanden, beide werden getroffen door de storing. Het ene type maakt gebruik van radiogolven, het andere van gps. Het eerste wordt in Nederland het meest toegepast, aldus hoogleraar reclassering Peter van der Laan van de Vrije Universiteit. ‘Die was er het eerst, dat speelt mee. En gps is de duurdere variant. Daarmee zijn mensen 24 uur per dag te volgen.’ 

In de software van de gps-band kan worden aangegeven dat de drager zich niet in een bepaald gebied mag begeven. ‘Denk aan iemand die is veroordeeld voor huiselijk geweld’, zegt Van der Laan. ‘Diegene mag niet in de buurt van dat huis komen.’ Doet de drager dat toch, dan gaat er een bericht naar een meldkamer van Reclassering Nederland, en kan er zo nodig direct worden ingegrepen door bijvoorbeeld de politie.

De variant die gebruikmaakt van radiogolven is vooral bedoeld voor huisarresten. Deze enkelband stuurt een signaal naar een modem. Het signaal valt weg als de drager zich buiten het afgesproken gebied, het bereik van het modem, begeeft.

3. Wie draagt een enkelband?

Mensen met een enkelband worden verdacht van of zijn veroordeeld voor een strafbaar feit. Op basis van advies van de reclassering bepaalt de rechter, het OM of de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) of een enkelband wordt toegewezen. Landelijk ging het in 2017 om ongeveer 2.850 aansluitingen, blijkt uit cijfers van Reclassering Nederland. Afgelopen weekeinde liepen 700 mensen met een enkelband rond, op het hoogtepunt van de storing waren er 450 uitgevallen.

Een deel van hen had door dat er iets mis was. ‘Bijvoorbeeld doordat de band ging trillen’, vertelt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid. ‘In sommige gevallen hebben de dragers zelf contact met ons opgenomen omdat ze iets merkten.’

4. Komen problemen met enkelbanden vaker voor?

Zelden. De ontwikkeling van de enkelband ging wel met horten en stoten. Het idee stamt uit de VS, begin jaren negentig deed de band in Europa zijn intrede. ‘De enkelband kende destijds de nodige technische problemen’, zegt Van der Laan. ‘Grote betonkolossen verstoorden gemakkelijk het signaal, iets soortgelijks werd gezegd over loden waterleidingen.’ De meeste technische problemen zijn inmiddels opgelost, benadrukt de hoogleraar. ‘Wat zich dit weekeinde heeft voorgedaan, het wegvallen van het signaal, is nieuw. En het komt niet eens door de enkelband zelf, maar door de telefonie.’

Een enkelband is gemaakt van rubber en glasvezelkabel, maar kan met veel kracht worden verwijderd. Over 2017 bleken dragers dat 63 keer te hebben gedaan. Verwijderen is strafbaar, maar in het ontwerp is meegenomen dat de band in noodsituaties weggehaald moet kunnen worden, bijvoorbeeld wanneer een arts een been in het gips moet zetten.

Hoogleraar Van der Laan begrijpt de onrust, maar stelt dat de band geen fysieke barrière is. ‘Het is geen celdeur, de werking is psychologisch. Het feit dat iemand in de gaten wordt gehouden, maakt hopelijk dat diegene zich gedeisd houdt.’

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.