Door dierenliefde verbonden, samen tegen de provincie

Ook al botst het organisatorisch soms in de Oostvaardersplassen: 'Niet zeiken over een broodje hamburger'

De demonstranten bij de Oostvaardersplassen zijn zo verschillend dat zelfs een broodje hamburger al een twistpunt wordt. Maar wat ze delen is hun grote woede over het ‘verhongeringsbeleid’ van Staatsbosbeheer. 

Foto anp

Er staat een spelfout op Johan Wilminks (50) spandoek, hij weet het. ‘School niet afgemaakt en Wilders-stemmer, hè’, zegt hij lachend. Hij brengt een joint naar zijn mond waar een aantal tanden uit missen. In zijn andere hand een stok met het doek en de tekst: ‘Het leed wat Oostvaardersplassen heet’.

Zondag trof dierenvriend Wilmink (50) aan de rand van het natuurgebied bij Lelystad een paar honderd gelijkgestemden. Tenminste, wat betreft zijn opvattingen over het ‘schandelijke dierenleed’ dat de edelherten, heckrunderen en konikpaarden in de Oostvaardersplassen wordt aangedaan. Zijn politieke voorkeur en eetgewoonten – ‘Ik eet vlees, en veel ook’ – staan dan weer mijlenver af van bijvoorbeeld vegetariër-met-knot Benjamin Igl (29).

Dierenliefde heeft lak aan verschillen in politieke kleur en levensopvatting, bleek zondag onder het lentezonnetje in Flevoland. Al botst het organisatorisch soms wel. Het broodje hamburger dat de actievoerders door een van de organisatoren werd voorgehouden, kwam er niet na klachten van vegetariërs. Mediteren om in contact te komen met Moeder Aarde en zo licht en liefde te zenden naar de dieren, ging andere demonstranten dan weer te ver. ‘Doe mij maar gewoon een minuutje stilte.’

Foto anp

Bijvoeren

De gezamenlijke woede die het gemêleerde gezelschap bindt, richt zich met name op de provincie – verantwoordelijk voor het beleid in de Oostvaardersplassen. Grote grazers worden in het gebied grotendeels aan hun lot overgelaten en afgeschoten als ze te verzwakt raken door gebrek aan voedsel. Dierenliefhebbers trokken begin dit jaar met hooi richting het gebied en sommigen van hen bedreigden boswachters, waarna de provincie onder maatschappelijke druk en tegen het eigen beleid in Staatsbosbeheer zelf maar liet bijvoeren. Uiteindelijk is sinds 1 december vorig jaar bijna 60 procent van de totale populatie (die voor de winter ruim 5.000 bedroeg) doodgegaan, negen van de tien door afschot.

Aan het genadeschot gaan weken van honger en dus onnodig lijden vooraf, zeggen de demonstranten, die de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde op dit punt aan hun kant vinden. Omdat de dieren het gebied niet uit kunnen en een verbinding met de Gelderse Veluwe er niet komt, vinden de actievoerders dat Staatsbosbeheer een zorgplicht heeft. Ze eisen dat die stopt met afschieten, permanent gaat bijvoeren in de wintermaanden of het aantal grote grazers in het gebied permanent verlaagt, zodat er wel voldoende voedsel is in het kaalgevreten gebied.

Foto anp

Randdebielen

Twee bezoekers die het openbare deel van het gebied niet in mogen vanwege de demonstratie, storen zich aan de activisten. ‘Wij kunnen niet wandelen vanwege randdebielen die mensen bedreigen’, zegt Patricia, die niet met achternaam in de krant wil. ‘Laat Staatsbosbeheer zijn werk doen, hier werken mensen die prima weten waar ze mee bezig zijn.’

Joke Bijl van Staatsbosbeheer zegt de emoties van de tegenstanders te begrijpen, maar zegt dat dit nu eenmaal is hoe de natuur werkt. ‘Een gebied bepaalt zelf de ecologische draagkracht, wie het slimst omgaat met zijn reserves overleeft.’ Met het woord honger worden volgens haar ten onrechte menselijke gevoelens geprojecteerd op dieren. ‘Ze eten zich tonnetje rond en in de winter spreken ze die voorraad aan’, zegt Bijl. ‘Dit wordt vertaald als honger lijden, maar het is een natuurlijk proces. Op het moment dat toch lijden dreigt, schieten wij ze af.’

Deze beheervorm is jaren geleden voor gekozen en in de rechtbank meermalen overeind gebleven, zegt een woordvoerder van de verantwoordelijke gedeputeerde van de provincie Flevoland. ‘Het zijn wilde dieren, en daarom is er geen zorgplicht. Dit is het beleid en dat blijft het. Aan het einde van deze maand komt er een advies van de commissie-Van Geel en dan gaan we op een democratische manier kijken of het beheer anders moet.’

Foto anp

Beerput

De woorden uit het provinciehuis dienen volgens de tegenstanders alleen om de ‘gigantische beerput’ af te dekken van dit ‘mislukte’ en uit de hand gelopen experiment. In aanloop naar de demonstratie dreigden dierenvrienden zelf het omheinde gebied in te trekken om dieren eruit te halen, waarna de gemeente betonblokken plaatste.

‘Ga niet met vee slepen’, was zondag de waarschuwende reactie van Bas Metzemaekers, jager en een van de gezichten van het verzet. ‘De hele veehouderij krijgt daar last van. Dat moeten we ze niet aandoen.’ Zonder het expliciet te zeggen nam hij ook afstand van de bedreigingen door demonstranten aan het adres van boswachters van Staatsbosbeheer. ‘Ik heb sympathie voor ze, zij kunnen er niets aan doen dat ze zeven maanden per jaar kadavers moeten ruimen.’ Maar hij vroeg zich ook af hoe lang het demonstreren nog vreedzaam kan blijven als de beleidsmakers zich doof blijven houden.

Foto anp

In de menigte huilt Chantal Poldervaart (28), haar natte ogen verstopt achter een zonnebril. ‘Ik vind het echt heel erg, elk uur sterft hier een dier.’ Poldervaart en andere toehoorders worden door diverse sprekers opgeroepen samen te werken. Daar ontbreekt het nog weleens aan, gezien de keur aan groepjes op sociale media die zich verzetten tegen het beleid voor de Oostvaardersplassen. Zo werd zondag gelijktijdig met de demonstratie een stille tocht voor de dode dieren georganiseerd bij het provinciehuis.

‘We moeten niet versplinteren’, zegt Metzemaekers, de man die de hamburgers op het menu had willen zetten. Hij had ook nog een suggestie hoe de onderlinge verschillen te overbruggen: ‘Niet zeiken over een broodje hamburger.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.