Postuum eli asser (1922 - 2019)

Door de oorlog getekende Eli Asser wilde mensen ‘een beetje plezier geven’

De Nederlandse schrijver en tekstdichter Eli Asser is vrijdag op 96-jarige leeftijd overleden. Zijn dochter Hella de Jonge maakte het overlijden zondag bekend tijdens een toespraak ter gelegenheid van Holocaust Memorial Day in Zaandam. De Jonge gaf aan dat zij het belangrijk vond om haar toespraak door te laten gaan. De relatie met haar vader was immers getekend door de oorlog.

Eli Asser in 1969. Beeld Hollandse Hoogte / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Eli Asser werd op 22 december 1922 in Amsterdam geboren als zoon van een standwerker op de markt. Zijn Joodse familie zou hevig worden getroffen in de Tweede Wereldoorlog: Assers vader, zijn moeder, de eerste vrouw van zijn vader, zijn broer en zus werden naar de Duitse concentratiekampen gebracht en vermoord. Asser zelf werkte in 1943 als leerling-verpleger in de Joodse psychiatrische inrichting Het Apeldoornse Bosch. Toen ook daar een deportatie dreigde, wist Asser samen met zijn vriendin Eva Croiset te vluchten en onder te duiken. Later vertelde Asser dat hij in zijn leven werd geplaagd door schuldgevoel en zich vrijwel dagelijks heeft afgevraagd of het eigenlijk wel terecht is dat hij er nog was. 

Eli Asser in 2002. Beeld Joost van den Broek

In 2014 maakte dochter Hella, beeldend kunstenares en bekend van de projecten met haar man Freek de Jonge, een documentaire over de oorlogsgeschiedenis van haar familie, getiteld ‘Verlies niet de moed’. In een interview over de documentaire in het tv-programma De Wereld Draait Door uit 2014 blikte Eli Asser terug op zijn leven: ‘Ik heb geprobeerd om te leven in de positieve gedachte dat ik er nog ben, en dat ik daar heel blij mee moet zijn. En dat ik daar iets mee moet doen. Dat heb ik gedaan door mensen een beetje plezier te geven in het leven. Een plezier dat mijn ouders niet hebben gekregen.’

Ministerie van Moeilijke Zaken

Met dat ‘plezier geven’ verwees Asser naar de vele teksten die hij in zijn leven heeft geschreven voor kranten en bladen, radio, televisie en theater. Na de oorlog ging Asser als journalist werken bij o.a. het Haagsch Dagblad en weekblad Vrij Nederland. Naast journalistiek ging hij ook andersoortige teksten schrijven, zoals in 1953 toen hij voor de VARA het komische hoorspel MiMoZa (het Ministerie van Moeilijke Zaken) schreef.

Asser verwierf nationale roem met het scenario en vooral de liedjes die hij schreef voor ‘t Schaep met de 5 Pooten, de komische tv-serie die in 1969 met groot succes werd uitgezonden bij de KRO. De serie over de belevenissen van barman Kootje (Piet Römer) en zijn stamgasten in een bruine Jordanese kroeg liep slechts één seizoen, maar de liedjes met teksten van Asser en muziek van Harry Bannink werden al snel hits. In de kroeg werd door de stamgasten uit volle borst liedjes gezongen als ‘Als je mekaar niet meer vertrouwen kan’, ‘Het zal je kind maar wezen’ en ‘Een kastelein is ook een mens’. Asser blonk uit in puntige dichtregels als ‘Er is één ding dat ik nooit zou willen missen / En dat is vissen’ (uit het liedje ‘Vissen’) en ‘Vriendschap, liefde, broederschap, het zijn geen loze kreten / We leven echt niet voor de grap, dat mag je nooit vergeten’ (uit ‘We benne op de wereld om mekaar te hellepen, niewaar?’).

Adèle Bloemendaal, Willeke van Ammelrooy en Piet Römer in 't Schaep met de 5 Pooten. Beeld ANP Kippa

Tijdloze liedjes

In 1973 volgde een nieuw succes voor televisie: Citroentje met suiker, opnieuw een serie die zich afspeelt in een Amsterdamse kroeg, ditmaal De Kip met de Gouden Eieren geheten. Naast zijn werk voor tv schreef Asser ook veel teksten voor theatershows van onder andere Adèle Bloemendaal en Leen Jongewaard, twee hoofdrolspelers uit ’t Schaep. Op andere momenten in zijn carrière werkte hij samen met cabaretiers als Wim Sonneveld, Rijk de Gooijer en Frans Halsema. In 1979 maakte hij een musical-versie van het klassieke toneelstuk Potasch & Perlemoer.

Assers bekendste liedjes worden ook de laatste jaren nog altijd veelvuldig uitgevoerd, vooral dankzij de populaire remake van de tv-serie ’t Schaep met de 5 pooten, die vanaf 2006 werd uitgezonden bij de KRO, ditmaal met Pierre Bokma in de rol van kroegbaas Kootje. Dit voorjaar staat er een nieuwe musicalversie van ’t Schaep met de 5 pooten gepland in de Nederlandse theaters. Met een nieuw script van cabaretier Raoul Heertje, maar met als leidraad de vertrouwde liedjes van Harry Bannink (muziek) en Eli Asser (tekst). De première van de nieuwe musical is op 14 april in het Amsterdamse DeLaMar Theater. Hierdoor zullen de tijdloze liedjes van Eli Asser ook dit voorjaar in Nederland te horen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.