Opinie

'Door de nieuwe zorgpremie zullen de ziektekosten alleen maar stijgen'

Een belangrijk nadeel van de inkomensafhankelijke zorgpremie is nog niet aan bod gekomen, betoogt huisarts Hans Gimbel. De zorgkosten zullen door de nieuwe maatregel alleen maar toenemen. 'De maatregel om de zorgpremie inkomensafhankelijk te maken staat haaks op het kostenbewustzijn bij de patiënt. Immers bij een inkomensafhankelijke premie is er geen enkele relatie meer tussen de premie en de kosten.'

Een patiënt op bezoek bij een huisarts Beeld anp

Over de voorgenomen inkomensafhankelijk zorgpremie is veel commotie ontstaan. Vooral over de met name door de hogere inkomens gevoelde onevenwichtige verdeling van de premie.

Daarnaast ook over het oneigenlijk gebruik van de zorgpremie voor inkomenspolitiek. Overigens is het de vraag of Nederland, waar in vergelijking met andere landen de inkomens al vergaand genivelleerd zijn, zonodig in deze economische crisistijd extra lasten op moet leggen aan midden en hoge inkomens, die niet bijdragen aan de oplossing van de crisis.

Mochten de coalitie partners toch de overtuiging hebben dat dit een noodzakelijke maatregel is, kies dan de koninklijke weg: verhoog de inkomstenbelasting. Dat is het instrument om inkomenspolitiek te bedrijven.

Zorgkostenverhogende werking
Een belangrijk nadeel van de voorgenomen maatregel is nog weinig aan bod gekomen en dat is de zorgkostenverhogende werking die van de maatregel uitgaat.

Het grootste probleem in de gezondheidszorg zijn de sterk stijgende kosten. Als daar geen halt aan wordt toegeroepen, gaat over enige tijd het grootste deel van ieders inkomen naar de zorgverzekeraar. Een belangrijke factor van de kostentoename is het feit dat patiënten geen flauw idee hebben wat de zorg kost. Je betaalt maandelijks een premie en of je nu wel of niet gebruik maakt van de zorg, de kosten blijven hetzelfde. Je krijgt geen overzicht van de kosten, zelfs niet als je erom vraagt bij de zorgverzekeraar. Dat leidt ertoe dat mensen bij een eenvoudig letsel van bijvoorbeeld knie of enkel, al gauw vragen om diagnostiek in de vorm van een röntgenfoto of zelfs een MRI, die nog aanzienlijk duurder is, los van het feit of deze diagnostiek zinvol is.

Klant is koning
Door de in 2006 ingevoerde marktwerking wordt dit nog eens versterkt: de patiënt is cliënt geworden, en de klant is koning.

Huisartsen die van oudsher terughoudend zijn met diagnostiek en behandeling, omdat het meestal gaat om self-limiting diseases (ziekten die vanzelf over gaan) worden door het marktmodel in toenemende mate onder druk gezet hierin mee te gaan, anders gaat de patiënt naar een andere arts die wel de wens van de patiënt honoreert.

In politiek Den Haag is inmiddels ook doorgedrongen dat kostenbewustzijn bij de patiënt een belangrijke stap is in de richting van kostenbeheersing. Hiertoe zijn in de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid diverse voorstellen gedaan, zoals het toesturen van de rekening aan de patiënt, maar tot nu toe niet uitgevoerd.

De maatregel om de zorgpremie inkomensafhankelijk te maken staat haaks op het kostenbewustzijn bij de patiënt. Immers bij een inkomensafhankelijke premie is er geen enkele relatie meer tussen de premie en de kosten. Je mag zelfs vrezen voor het omgekeerde: lage inkomens hoeven slechts een premie van 20 euro per maand te betalen, wat al gauw de mening zal doen postvatten dat het met de kosten in de gezondheidszorg wel meevalt. Bij de mensen die nu een veel hogere premie gaan betalen kan algauw de gedachte zijn dat, nu er zoveel betaald wordt, men ook recht heeft op allerlei door hen gewenste vormen van zorg. Nu al komt het regelmatig voor dat mensen zich melden in avond en nacht bij de huisartsenpost, waar de zorg het tienvoudige kost van de zorg overdag, met de mededeling dat men daar via de premie toch voor betaald heeft.

Eigen risico
De bedoeling van de nieuwe coalitie is dat ook het eigen risico inkomensafhankelijk wordt. Dit werkt nog eens versterkend op het effect van de inkomensafhankelijke premie: het laatste restje kostenbewustzijn wordt hiermee om zeep geholpen. De eerste zorgkosten in elk nieuw jaar, gaan ten koste van het eigen risico. Dit geeft dan wel inzicht in de gemaakte kosten, je betaalt het met je eigen risico. Maar de kosten in de zorg zijn zodanig hoog dat het eigen risico snel op is, en het effect vervolgens verdwenen.

Beter zou het zijn als een percentage van de kosten ten laste van het eigen risico komt, dan loopt het eigen risico langer door, zonder dat het opgehoogd hoeft te worden. De kosten blijven dan ook langer inzichtelijk.

Kostenbewustzijn is ook nodig om te bewerkstelligen dat de patiënt niet een dure oplossing kiest als er ook een goedkope is, bijvoorbeeld 's avonds naar de huisartsenpost gaan als de klachten ook de volgende dag bij de eigen huisarts behandeld kunnen worden. Oud minister Klink heeft onlangs berekend dat miljarden bespaard kunnen worden, als onnodige diagnostiek en behandeling achterwege blijft en zorg op de juiste plaats verleend wordt.

SEH
Het nieuwe kabinet heeft dit principe nu heel willekeurig alleen bij de SEH post in het ziekenhuis toegepast door een eigen bijdrage van 50 euro te vragen. Bij een bezoek aan de huisartsenpost in de avond bijvoorbeeld geldt dit niet.

Daarbij heeft men ook nog gesteld dat het alleen geldt als het onnodig bezoek betreft aan de SEH. Wie dat bepaalt en op welke manier is volkomen onduidelijk. De patiënt vindt het in ieder geval wel nodig, anders was hij daar niet heen gegaan.

Kortom kostenbewustzijn is een essentiële factor om de kosten in de gezondheidszorg binnen de perken te houden.
Het invoeren van een inkomensafhankelijke zorgpremie en daarbovenop ook nog een inkomensafhankelijk eigen risico staat daar haaks op.

Trek die maatregel in! Het levert geen gat in de begroting op (het is een kostenneutrale maatregel), de staatsschuld verandert er niets door en Rutte hoeft niet meer het onmogelijke uit te leggen.

Hans Gimbel is huisarts te Heerhugowaard

 
Mochten de coalitie partners toch de overtuiging hebben dat dit een noodzakelijke maatregel is, kies dan de koninklijke weg: verhoog de inkomstenbelasting. Dat is het instrument om inkomenspolitiek te bedrijven.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden