Nieuws Amsterdam

‘Doofpot’ rond arrestatie zoon burgemeester Halsema? ‘Jeugdige arrestant wordt altijd beschermd tegen schending van privacy’

De aanhouding in juli van de zoon van burgemeester Femke Halsema kwam pas woensdag naar buiten, via De Telegraaf. Was hier sprake van bescherming van een minderjarige of van een doofpot? De Amsterdamse burgemeester reageert met een brief aan haar stadgenoten.

De Telegraaf bracht het nieuws over de 15-jarige zoon van Femke Halsema op de voorpagina.

De 15-jarige zoon van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema werd half juli aangehouden wegens het bezit van een nepwapen. De Telegraaf bracht het nieuws woensdag naar buiten. Volgens de krant bestaat binnen politie en justitie groot ongenoegen omdat de zaak ‘onder de pet zou zijn gehouden’. Onzin, zeggen politie en Openbaar Ministerie. Zaken tegen minderjarigen worden altijd buiten de publiciteit gehouden.

De burgemeester reageerde met een brief aan alle Amsterdammers. De Telegraaf zou nooit over de kwestie hebben bericht als het niet om de zoon van de burgemeester ging, aldus Halsema: ‘Mijn zoon is een gewone Amsterdamse jongen die inderdaad een fout heeft begaan die hij moet herstellen. Hij verdient geen extra publieke straf, alleen omdat hij mijn zoon is.’

De aanhouding vond plaats op in het weekend van 14 juli. Volgens De Telegraaf had Halsema’s zoon met een vriendje een ‘gewapende inbraak’ in een woonboot gepleegd. Peter Plasman, advocaat van de zoon van Halsema, bestrijdt dat. ‘Er lagen twee bootjes. Een daarvan is waarschijnlijk ooit een woonboot geweest. Nu was het een dump die vol afval lag. De deur van de boot stond open. Daarnaast lag nog een open bootje, een soort sloep, waar ze ook zijn geweest. Misschien hebben ze daarvoor een klep geopend, maar dat weet ik niet’, zegt Plasman.

Tussen het afval vonden de jongens twee brandblussers die ze naar buiten hebben gesleept en leeg gespoten. Een omwonende waarschuwde de politie. De jongens zijn gaan rennen en de zoon van Halsema heeft daarbij een verboden ‘nepwapen’ weggegooid, dat hij volgens Halsema bij zich had om selfies te maken. De Telegraaf spreekt van een alarmpistool, Plasman wil slechts zeggen dat het om een verboden nepwapen ging. Volgens De Telegraaf werden in de woonboot ook twee messen gevonden. Plasman zegt dat de zoon van Halsema in elk geval niet is aangehouden vanwege het bezit van die messen.

Eindeloos gepraat

‘Ik heb hem opgehaald, bestraft en daarna eindeloos met hem gepraat’, schrijft Halsema in haar brief. Tegen de politie zei ze dat haar zoon behandeld moest worden als ‘elke Amsterdamse jongen’. Wel zei ze te hopen ‘dat men discreet zou zijn omdat mijn functie mijn zoon kwetsbaar maakt voor publiciteit die hem jarenlang kan achtervolgen’. De politie besloot de naam van de jongen in het systeem af te schermen, zodat hij niet voor iedereen zichtbaar was. ‘Dat doen we wel vaker bij kwetsbare mensen’, zegt een woordvoerder van de Amsterdamse politie.

Halsema lichtte naar eigen zeggen de gemeentesecretaris, het integriteitsbureau van de gemeente, de commissaris van politie en de hoofdofficier van justitie in. Het Openbaar Ministerie liet weten dat de zaak naar het parket van Haarlem werd overgeheveld, teneinde belangenverstrengeling te vermijden. ‘Dat overhevelen gebeurt wel vaker, als een zaak te dichtbij komt. Onlangs nog met de zaak van Jorrit Nuijens, de wethouder van Diemen’, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie in Amsterdam. Nuijens werd opgepakt omdat hij agressief was, zich verzette tegen arrestatie en agenten bespuugde.

‘Onvrede bij politie en justitie over ‘doofpot’’, schreef De Telegraaf op de voorpagina. Het is echter gebruikelijk dat zaken tegen minderjarige verdachten uit de media worden gehouden, zegt advocaat Plasman. ‘Het jeugdstrafrecht biedt bescherming tegen publiciteit. Daarom worden zaken achter gesloten deuren afgehandeld en worden de gegevens van de verdachten niet bekend gemaakt’, aldus Plasman.

Dat wordt onderstreept in een persbericht van het Openbaar Ministerie: ‘Ook internationale kaders schrijven voor dat de jeugdige vanaf het allereerste contact met politie en justitie beschermd moet worden tegen de schending van zijn privacy omdat dat – gezien zijn kwetsbare positie – nodeloze stigmatisering op kan leveren.’ Een misstap op jonge leeftijd kan iemand lang achtervolgen, zeker in tijden van Google. De Amsterdamse korpschef Frank Paauw schrijft in een interne mail, waarover NRC Handelsblad beschikt: ‘Vanaf het eerste moment ben ik op de hoogte gesteld van deze zaak; een zaak waarmee we niet anders zijn omgegaan dan andere, vergelijkbare zaken waarbij minderjarigen betrokken zijn. Over de identiteit van verdachten doen we nooit uitspraken, bij minderjarigen betrachten we zo mogelijk nog meer terughoudendheid om hun privacy te beschermen.’

Privékwestie

‘Er is geen sprake van een doofpot’, schrijft Halsema. ‘Er is sprake van een privékwestie, van een jongen van vijftien jaar wiens gegevens in vergelijkbare zaken nooit openbaar zouden zijn gemaakt. Waarbij de politie ambtsgeheim heeft en journalisten er bij andere, minderjarige Amsterdamse jongens zonder strafblad niet over zouden piekeren hun gegevens zo op straat te gooien’.

Had Halsema de zaak niet beter zelf naar buiten kunnen brengen, meteen nadat haar zoon was aangehouden? ‘Dan redeneer je vanuit het perspectief van de burgemeester’, zegt advocaat Plasman. ‘Halsema heeft als moeder geprobeerd haar minderjarige zoon te beschermen. Als ze de zaak zelf in de openbaarheid had gebracht, had ze haar zoon opgeofferd om haar positie als burgemeester te beschermen.’ 

Uiteindelijk duurde het een maand voordat De Telegraaf erover schreef, waarschijnlijk na een lek bij de Amsterdamse politie. Politie en Openbaar Ministerie hebben een onderzoek geopend naar schending van het ambtsgeheim. Onlangs werd een oud-agent van de Amsterdamse politie hiervoor veroordeeld. Aan de website GeenStijl had hij de persoonsgegevens gegeven van de man die bij het Centraal Station voetgangers had aangereden en volgens sommigen een aanslag had gepleegd.

De Telegraaf wilde geen commentaar geven, op een zinnetje na: ‘We staan achter ons verhaal.’

Bestuurders leven in een glazen huis, maar media hebben ook een ethische verantwoordelijkheid, zegt Marcel Becker, hoofddocent ethiek

‘Ben je als bestuurder verantwoordelijk voor delicten die door je naasten worden gepleegd? Strikt genomen natuurlijk niet. Maar het menselijk denksysteem is irrationeel. In het geval van Halsema: de burgemeester strijdt tegen geweld door vuurwapens in haar stad, terwijl haar zoon met een wapen wordt gearresteerd. Bestuurders moeten beseffen dat zulke associaties gemaakt worden. Ben je een slechte wethouder van Financiën als je zoon gokschulden heeft? Natuurlijk niet. Toch zal de beeldvorming in je nadeel werken.

‘Bestuurders moeten dat beseffen, maar media hebben ook een verantwoordelijkheid. De Telegraaf heeft niet alleen de privacy van een minderjarige geschonden, er wordt ook met veel suggestie en insinuatie een beeld neergezet. Er wordt een associatie gemaakt tussen de zoon met zijn wapen en de strijd tegen vuurwapengeweld. Anonieme bronnen zeggen dat de kwestie in de doofpot wordt gestopt, terwijl dat niet wordt onderbouwd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden