Doodstraf voor oud-president van Zuid-Korea

Een rechtbank in Zuid-Korea heeft gisteren oud-president Chun Doo-Hwan ter dood veroordeeld. De rechtbank achtte Chun schuldig aan hoogverraad wegens zijn rol in de militaire staatsgreep van 1979....

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

Zijn opvolger Roh Tae-Woo hoorde een gevangenisstraf van tweeëntwintig jaar tegen zich uitspreken. Chun en Roh regeerden Zuid-Korea in de tussen 1980 en 1993. Dertien militaire ondergeschikten en negen naaste medewerkers moeten tot tien jaar de gevangenis in.

De stortvloed van meer dan dertig vonnissen eindigde gistermiddag met celstraffen voor negen leiders van zakenimperia, die het militaire bewind honderden miljoenen dollars hadden toegeschoven.

De militaire ex-presidenten hebben de beschuldigingen van hoogverraad weersproken. De huidige regering ontketende in hun ogen een politieke heksenjacht en heeft geen oog voor de gevaren die het land in 1979 bedreigden na de moord op president Park Chung-Hee. Noord-Korea stond volgens hen klaar om te profiteren van de instabiele situatie.

De vonnissen van de districtsrechtbank in het zuiden van de hoofdstad Seoul volgden in grote lijnen de eis van de openbare aanklager. Die had tegen Chun de doodstraf en voor Roh levenslang geëist. De drie rechters gaven Roh een mildere straf, wegens zijn verdiensten voor het land. Roh loodste Zuid-Korea de Verenigde Naties in, haalde de Olympische Spelen naar Seoul en knoopte betrekkingen aan met China en de Sovjet-Unie. Tevens erkenden de rechters zijn rol in de overgang naar de democratie, die Zuid-Korea van een succesvolle economie onder strak militair commando een voorloper in Aziatische democratische hervormingen maakte.

Algemeen wordt in Zuid-Korea verwacht dat deze 'dag des oordeels' in wat de media 'het proces van de eeuw' noemen, niet het einde van de juridische strijd is. Tegen Chuns vonnis wordt automatisch beroep aangetekend en de verdedigers van de andere veroordeelden willen waarschijnlijk ook een hogere rechtsgang proberen.

In heel Azië is het proces met grote belangstelling gevolgd. Niet alleen in de jonge democratieën die proberen in het reine te komen met de uitwassen van corruptie en machtsmisbruik, maar ook door de autoritaire heersers in de regio, die voor hun eigen toekomst vrezen.

De meeste Koreanen verwachten dat de huidige president, Kim Young-Sam, de coupplegers uiteindelijk gratie zal verlenen. De doodstraf wordt in Zuid-Korea bijna nooit meer voltrokken. Kim opende in december het onderzoek naar de militaire staatsgreep om de 'fouten in de geschiedenis recht te zetten'. Maar omdat hij zich na zijn verkiezing in 1993 nog uitdrukkelijk tegen zo'n afrekening had verklaard, geloven veel Koreanen dat hij met de rechtsgang wilde voorkomen dat de op dat moment snel uitdijende, reusachtige corruptieschandalen hem persoonlijk zouden meesleuren. Eind vorig jaar werd ontdekt dat Chun en Roh honderden miljoenen dollars smeergeld in hun zak hadden gestoken.

Veel Koreanen verdenken de huidige regering wel van politieke motieven, maar zij willen tegelijkertijd opening van zaken over de manier waarop de ontluikende democratische beweging destijds gruwelijk werd neergeslagen. Het bloed dat tijdens de mei-opstand van 1980 in de zuidwestelijke stad Kwangju vloeide, heeft een traumatische uitwerking gehad. Volgens de militaire junta bedroeg het dodental 200, maar sommige activisten spreken van duizenden slachtoffers, van wie velen moedwillig zouden zijn vermoord.

Ook gisteren waren enkele tientallen familieleden van slachtoffers in witte rouwkledij naar de rechtbank in het zuiden van Seoul gekomen. Enkele moeders begonnen luid te huilen toen het nieuws uit de streng bewaakte rechtszaal sijpelde, dat Roh niet net als Chun de doodstraf had gekregen. Ze waren ook boos omdat de twee generaals niet rechtstreeks verantwoordelijk werden gesteld voor het bloedbad in Kwangju, maar de rechters zeiden wel dat ze 'volksverzet hadden onderdrukt om zich een weg te banen naar de macht'.

In Kwangju waren organisaties van nabestaanden ontevreden over de rechtsgang, omdat de rechterlijke macht in Zuid-Korea niet onafhankelijk zou zijn. Zij eisen dat het onderzoek naar het bloedbad nog eens wordt overgedaan door een strikt onpartijdige rechter.

Ondanks deze kritiek is het vonnis een keerpunt in de Koreaanse geschiedenis, omdat voor het eerst hoge ambtsdragers verantwoording moesten afleggen voor hun daden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.