Doodstraf dreigt voor majoor Hasan

Vandaag begint voor de Amerikaanse krijgsraad in Texas de beladen rechtszaak tegen voormalig legerarts Nidal Malik Hasan. In 2009 schoot majoor Hasan op de legerbasis Fort Hood dertien ongewapende collega-militairen dood, en verwondde hij er dertig, terwijl hij 'Allah is groot' riep.

NEW YORK - De aanklager zet in op de doodstraf tegen psychiater Hasan (42), die zelf vanaf zijn middel verlamd raakte toen hij door de politie werd neergeschoten. De islamitische extremist heeft schuld bekend, en zegt vanwege zijn geloof gehandeld te hebben. Hij werd geïnspireerd door zijn 'vriend' Anwar al-Awlaki, voordat deze Jemenitische haatprediker in 2011 werd gedood bij een aanval met een onbemand vliegtuig van de VS.


Hasan heeft zijn aangewezen advocaten tot twee keer toe heengezonden, en zal zichzelf verdedigen. Nabestaanden vrezen dan ook een 'circus' in Fort Hood, de legerbasis in Texas die extra wordt bewaakt, nu de internationale terreurdreiging toch al als 'zwaar' is aangemerkt. Eerder is de zaak enkele malen uitgesteld, onder meer omdat Hasan een islamitische baard liet staan. Gezichtsbeharing is in het leger verboden en dus ook voor Hasan, oordeelde een rechter; de verdachte moest zich scheren. Maar in hoger beroep werd besloten dat de geloofsvrijheid hem toestaat een baard te dragen.


Hoewel Hasans schuld buiten kijf staat, wordt de eis van de doodstraf beschouwd als een riskante zet, omdat die zo zeldzaam is. Zodoende 'moet elke keer het wiel worden uitgevonden', aldus de militair-rechtsgeleerde Victor Hansen. 'Er is weinig institutionele kennis of ervaring.'


De afgelopen dertig jaar zijn zestien militairen ter dood veroordeeld; elf van deze vonnissen werden in hoger beroep nietig verklaard. Naar verwachting zullen er jaren voorbijgaan eer deze rechtszaak in hoger beroep is afgehandeld.


Toch vindt de militaire aanklager dat alleen de doodstraf volstaat. Op 5 november 2009 wachtten honderden soldaten op medische controle, voordat ze zouden vertrekken naar Irak en Afghanistan. Hasan kende sommige van de militairen, die hij als psychiater had behandeld. Hij betrad het centrum met twee vuurwapens, uitte zijn liefde voor Allah, en begon gericht te schieten totdat hij werd uitgeschakeld.


Het bloedbad is overschaduwd door de recente massamoorden in Connecticut en Colorado. Maar volgens experts is het een uitzonderlijk zware misdaad. 'Ik kan geen vergelijkbare daad van militair wangedrag bedenken sinds My Lai', zei Geoffrey Corn, een voormalige legeraanklager. Hij refereert hiermee aan de massamoord door Amerikaanse soldaten in Vietnam, waar in 1971 één militair voor werd veroordeeld.


Tot ergernis van slachtoffers, nabestaanden en getuigen hebben president Obama en de legerleiding Hasans optreden nooit als moslimterreur omschreven. Het bloedbad is 'geweld op de werkvloer' genoemd. Deze eufemistische term is weliswaar correct, maar dekt de lading volgens critici niet. Hasan handelde als moslim, die zijn 'broeders' in Afghanistan - de Taliban en Al Qaida-strijders - wilde 'beschermen'. Voordat hij de moorden pleegde, had hij zichzelf omschreven als 'soldaat van Allah'. Ook had Hasan zijn Amerikaanse staatsburgerschap en militaire plicht afgezworen. Hij doodde doelbewust niet-moslims, aangezet door Al-Awlaki.


Dit ontkennen is het toppunt van politieke correctheid, vinden de critici. 'Elke hint dat dit een terreurdaad was, schijnt niet toegelaten te worden', aldus Neal Sher, een advocaat van nabestaanden. 'Krankzinnig.'


Er loopt ook een civiele rechtszaak tegen de overheidsdienaars die volgens nabestaanden wisten - of hadden moeten weten - dat Hasan instabiel was. Uit evaluaties die na de misdaad naar buiten kwamen, bleek dat zijn werk allang ondermaats werd bevonden en dat hij aan het radicaliseren was.


Naar verwachting zal Alonzo Lunsford vandaag een van de eerste getuigen zijn. Hij kende Hasan, die hem in het hoofd en lijf schoot. Lunsford deed eerst alsof hij dood was, trachtte toen te ontsnappen, maar werd alsnog in zijn rug geschoten. Hij heeft nog altijd een kogel in zijn lichaam. Lunsford is een van de vele slachtoffers die zich beklaagt over de vooralsnog 'softe' aanpak van de dader.


Het gebeurt vaak dat slachtoffers van misdaden de dader tegenkomen in de rechtszaal. Maar zelden wordt een overlever persoonlijk ondervraagd door de man die hem trachtte te doden. Vandaag zal deze scène zich ontvouwen in Fort Hood, waar de aangeklaagde bebaarde majoor in rolstoel optreedt als zijn eigen advocaat - en als ondervrager van de getuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden