Doodsteek christelijke hobby's

Voor het eerst in tien jaar gloort er een coalitie zonder christelijke inbreng. Hoe zou de immateriële agenda er als gevolg hiervan kunnen gaan uitzien?

DEN HAAG - Terwijl PvdA en VVD aan de formatietafel bezig zouden zijn de weigerambtenaar voorgoed uit de bannen, kondigt D66 aan de initiatiefwet ter verruiming van koopzondagen nog deze maand door de Kamer te loodsen. Een ontwikkeling die confessioneel Nederland vreest, lijkt deze week ingezet.


Nooit eerder was de invloed van christelijke partijen op het Binnenhof zo klein als nu. Bij elkaar opgeteld hebben CDA, ChristenUnie en SGP slechts 21 zetels in de Tweede Kamer. Geen van hen lijkt mee te doen in de nieuwe coalitie. Ook gedogen zit er dit keer niet in. In beide Kamers is een ruime liberaal-vrijzinnige meerderheid.


Daar wordt in confessionele kringen met grote zorg naar gekeken. De herinneringen aan de paarse kabinetten-Kok zijn slecht. Toen werden vele taboes geslecht: de winkels bijna altijd open, ook op zondag, het homohuwelijk, afschaffing van het bordeelverbod, de verruiming van de euthanasiewetgeving. Het bracht de doorgaans gezagsgetrouwe mannenbroeders van de SGP er destijds toe voor het eerst echt harde oppositie te gaan voeren tegen de 'liberale fundamentalisten'.


Dreigt eenzelfde scenario in de komende jaren? Jazeker, meende onlangs de een na de andere spreker op een discussiebijeenkomst op het Rotterdamse Wartburg-college. Op die streng gereformeerde enclave in Rotterdam-Zuid vonden ze het maar onverantwoord dat het CDA had besloten maar eens een rondje regeringsdeelname over te slaan. Wie moest nu in het kabinet opkomen voor christelijke waarden als de vrijheid van onderwijs?


De CDA-vertegenwoordiger op die avond, het Eindhovense raadslid Ibrahim Wijbenga, kreeg het er benauwd van. 'Zelden kwam ik zo veel negativiteit tegen', zegt hij. Hij echoot de woorden van voorzitter Arrie Vis van de CDA-jongeren: 'Veel mensen vinden dat het CDA in een kabinet moet. Maar dat zijn wel vooral de mensen die er zelf niet op gestemd hebben.'


'Vergis je niet', zegt Gert-Jan Segers, Kamerlid voor de ChristenUnie en een van de sprekers die debatavond: 'De zorgen zijn groot. Vooral als het gaat over de vrijheid van onderwijs.'


Op tal van onderwerpen lijken de confessionelen een achterhoedegevecht te voeren, zoals bij de weigerambtenaren, de koopzondagen en het verbod op smadelijke godslastering (zie kadertjes). Die gaan er allemaal aan, weten ze bij SGP, CU en CDA.


Voldoende plannen die de confessionelen niet aanstaan. D66-Kamerlid Pia Dijkstra somt zonder aarzeling initiatieven op waarmee ze aan de gang wil: donorregistratie, verwijsrecht bij euthanasie, ruimere mogelijkheden voor levensbeëindiging, alimentatie-stelsel, modernisering huwelijksvermogensrecht en afschaffing van trouwen in gemeenschap van goederen.


Er komt heel wat op ze af, maar wie denkt dat de confessionelen in zak en as zitten heeft het mis. 'Christelijk Nederland zit niet zielig in een hoekje', zegt Segers. 'We zijn strijdbaar. Zeker als het gaat om de echt gevoelige onderwerpen: euthanasie, artikel 23, het gezin. Die strijd is nog níet gestreden.'


Ook in de SGP is nog geen paniek. 'D66 was destijds hét motorblok van Paars', zegt Menno de Bruyne, rechterhand van partijleider Van der Staaij. 'Ook nu verwachten we van hen het meeste activisme. Grote verschil is dat ze nu naar verwachting niet in de regering zullen zitten.'


De Bruyne hoopt en verwacht dat VVD en PvdA voorlopig heel andere dingen aan hun hoofd hebben. Mark Rutte en Diederik Samsom lijken nu vooral uit op een sociaal-economisch crisisakkoord, zonder al te veel ruis op andere dossiers. En dus kijkt de SGP een en ander vooralsnog welwillend aan.


CDA'ers wijzen erop dat nog niet alle invloed weg is, vooral dankzij de verhoudingen in de Eerste Kamer. Daar zullen PvdA en VVD, samen slechts 30 van de 75 zetels, de confessionelen regelmatig nodig hebben voor meerderheden. Naar die steun kunnen ze fluiten als ze tegelijk al te enthousiast met behulp van D66 en Groenlinks (samen 10 senaatszetels) aan het liberaliseren slaan op bijvoorbeeld medisch-ethisch gebied. 'Ja', zegt ook De Bruyne, 'onze welwillendheid vált te verspelen.'


----------------------------------------

Stokpaardjes voor de confessionelen

Vrijheid van onderwijs


In het Nederlands Dagblad werden confessionelen onlangs opgeroepen zich op te maken voor 'een nieuwe schoolstrijd'. Na bijna anderhalve eeuw rust zou opnieuw gestreden moeten worden voor het recht op een eigen identiteit in het onderwijs, belichaamd door Artikel 23 van de Grondwet. De scepsis geldt vooral de bemoeienis van de laatste jaren met het toelatings- en personeelsbeleid van scholen. Een leraar die homoseksueel blijkt, mag vanwege dat 'enkele feit' niet worden ontslagen. 'Zo geef je een school geen ruimte op anderszijn', zegt CU-Kamerlid Gert-Jan Segers. 'Hoort tolerantie geen tweerichtingsverkeer te zijn? Een school is van de ouders, níet van de overheid.'


De weigerambtenaar


Doorn in het oog van vrijzinnig Nederland: ambtenaren die weigeren homostellen te trouwen. Ambtenaren met bezwaren, moeten maar een ander vak zoeken. In het vorige kabinet wist de SGP, nodig voor een meerderheid in de senaat, de aanpak van de gewetensbezwaarde ambtenaar te blokkeren. Nu lijkt de strijd gestreden. Voor de verkiezingen beloofden GroenLinks, SP, PVV, D66, 50 Plus, PvdD én VVD en PvdA in een 'Roze Stembusakkoord' de weigerambtenaar naar het verleden te verbannen. 'Dat proces staat op de rails', erkent CU-Kamerlid Segers. Het CDA verwacht een 'sterfhuisconstructie' op dit onderwerp: wie er zit mag blijven, maar geen nieuwe weigeraars.


Godslastering


Al jaren hoofdpijndossier. Na de moord op Theo van Gogh probeerde toenmalig minister Donner (CDA) Artikel 147 uit het Wetboek van Strafrecht op te poetsen. In 2010 haalde (toen) VVD-Kamerlid Teeven onder druk van de SGP zijn handtekening onder een initiatiefwet van D66 en SP weg om het verbod te schrappen. Nu lijkt de discussie klaar: het verbod sneeft.


Koopzondagen


In 2010 ging de VVD de campagne nog in met de leus: shoppen is óók zondagsrust. Die kwam keihard terug toen, weer onder SGP-druk, de VVD vorig jaar moest terugkrabbelen. D66 en GroenLinks toonden pesterig de posters. Nu is de weg vrij. Een wet waarin gemeenten voortaan zelf het aantal koopzondagen bepalen is halfweg parlementaire behandeling. Gezien de verhoudingen, komt die erdoor.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden