Doodgeslagen in naam van Mao

Vlucht toch, zei haar man. Waarom zou ik, zei Bian Zhongyun dan, ik heb niets misdaan. En ze ging weer naar school, de Middelbare Meisjesschool van de Algemene Universiteit van Peking, waarvan ze onderdirecteur was, voor weer een sessie van vernedering en mishandeling door Rode Gardisten....

Het leek eerst gewoon weer een dag van eindeloze proletarische ‘strijdbijeenkomsten’ te worden, die zomerdag in Peking. De leraren kregen opdracht op het schoolplein te paraderen, emmers aarde torsend. Ze moesten schreeuwen: ‘Ik ben een kapitalist!’ Maar Bian viel, de emmer was te zwaar, en terwijl ze op de grond lag, begonnen leerlingen met hun legerlaarzen op haar in te trappen. Er werd geslagen met knuppels waarin spijkers zaten. Daarna werd ze gedwongen de wc’s schoon te maken. Toen bezweek ze.

Bian Zhongyun is een van de vele duizenden Chinese intellectuelen die werden vermoord in de begintijd van wat zo onschuldig de Culturele Revolutie heet. Voorjaar 1966 ontketende Mao Zedong deze campagne van terreur, waarin vooral scholieren en studenten werden gemobiliseerd en opgehitst tegen iedereen die Mao’s positie in gevaar kon brengen.

Vorig jaar, ter gelegenheid van de stille veertigste verjaardag van het begin van de Culturele Revolutie, maakte de onafhankelijke filmmaker Hu Jie er een documentaire over, als een soort monument voor de talloze anonieme slachtoffers van deze periode.

Hu kon van zijn documentaire een indringend relaas maken omdat hij toegang had tot uniek materiaal. Wang Jingyao, de echtgenoot van schooldirectrice Bian Zhongyun, kocht de dag na de moord op zijn vrouw een fototoestel en legde zijn lijdensweg nauwkeurig vast. Het zijn deze eenvoudige zwart-witbeelden van de teloorgang van een loyaal partijgezin die de documentaire grote dramatische kracht geven. Een pamflet, op een van de deuren in hun huis geprikt: ‘Spits je varkensoren en luister goed! We hakken je aan stukken als je je tegen ons durft te verzetten.’ Getekend: Afdeling 3, 4e jaar Middelbare Meisjesschool. De leerlingen van zijn vrouw.

‘Het was eigenlijk een koninklijke school’, zegt Wang. De meisjes waren familieleden van de hoogste leiders van partij en leger.

Diezelfde leerlingen, veertig jaar geleden tieners, zijn nu vrouwen van achter in de vijftig. Ze maken anno 2007 nog steeds deel uit van hoge partijkringen, waar de macht resideert. Een enkel telefoontje vanuit deze regionen was vorige week voldoende om het filmfestival Yunfest in de stad Kunming in de ban te doen. Alleen omdat de documentaire van Hu Jie er vertoond zou worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden