Wolf rukt op in Nederland

Dood schaap door een roedel wolven? Dan geen compensatie meer voor hobbyboeren

De provincies zijn van plan om hobbyboeren in bepaalde gevallen niet langer te compenseren voor wolvenschade. Als, zoals verwacht, een roedel wolven zich volgend jaar in Nederland vestigt krijgen de niet-beroepsmatige boeren na een periode van één jaar hun dode dieren niet meer vergoed.

Een schapenhouder naast de stroomdraden die hij rond zijn veld met schapen heeft laten spannen.Beeld Simon Lenskens

Dat valt te lezen in een concept van het nieuwe Wolvenplan dat is opgesteld door het Interprovinciaal Overleg (IPO) en in handen is van de Volkskrant. Eerdere Wolvenplannen voorzien al in de financiële tegemoetkoming voor boeren, zowel hobby- als beroepsmatig, wiens veedieren worden gegrepen door een enkele, zwervende wolf. Het nieuwe protocol, een niet-bindend advies aan de provincies, anticipeert onder andere op de vestiging van een roedel wolven in Nederland.

'Nieuwe situatie'

Het is in die situatie dat hobbyboeren buiten het vangnet van de overheid vallen. Het Wolvenplan spreekt in dat geval van een ‘nieuwe situatie’. In de ogen van de provincies is het risico op een aanval van een wolf dan immers voorspelbaarder. Na een ‘overgangstermijn’ van een jaar, waarin hobbyboeren passende maatregelen kunnen treffen om hun dieren tegen de wolven te beschermen, ontvangen zij geen enkele vorm van compensatie meer voor hun dode dieren. 

Geen hobby op de zolderkamer

Gijsbert Six, van het Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders, laakt het nieuwe plan van de provincies. ‘Als het de overheid er om gaat draagvlak te creëren voor de wolf in Nederland, dan kun je natuurlijk niet een groot deel van de schapenhouders compensatie voor schade en preventie ontzeggen’, zegt Six. ‘Wij zetten in op preventie en daarvoor verwachten we ondersteuning van de overheid. Dit is geen hobby op een zolderkamer. We houden oude rassen in stand, verlevendigen het landschap en vervullen vaak een toeristische functie.’

De wolf die in 2015 in Drenthe werd gezien.

Maar in het nieuwe Wolvenplan geldt de bescherming tegen wolven voor hobbyboeren juist als eigen verantwoordelijkheid. ‘Schade aan niet-bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren is in principe een algemeen maatschappelijk risico dat burgers geacht worden zelf te dragen,’ valt er in het concept te lezen. Maar, zo zegt Six, ‘zo lust ik er nog wel een paar. Een bedrijf wordt toch ook geacht de eigen broek op te houden?’ Gevraagd naar een reactie verwijst de IPO naar BIJ12, de organisatie die het (natuur)beleid van de provincies uitvoert en de schade voor getroffen boeren taxeert. Dat zegt niet inhoudelijk op de plannen te willen reageren, zolang de onderhandelingen gaande zijn.

Terugkeer na anderhalve eeuw

In 2015 keerde de wolf terug in Nederland na een afwezigheid van anderhalve eeuw. Dit jaar eindigden tot nu toe zeker 135 schapen als wolvenvoer. Daarbij werd door BIJ12 voor ruim 15 duizend euro aan schade getaxeerd. Nu wordt een schadeclaim toegekend aan zowel hobby- als beroepsmatige boeren als met zekerheid of grote waarschijnlijkheid kan worden vastgesteld dat hun dieren door een wolf zijn gedood. De tegemoetkoming bedraagt dan maximaal de dagwaarde van het schaap. De overheid steunt boeren deels in het nemen van preventieve maatregelen, hoewel zij stelt dat dit de eigen verantwoordelijkheid van de boeren blijft. Hobbymatige schapenhouders krijgen eventuele kosten niet vergoed.

Zowel dit najaar als volgend jaar worden meer slachtoffers onder de schapen verwacht. In het Duitse Meppen, nabij de grens met Drenthe, bevindt zich een wolvenkoppel met zes jongen. Expertisecentrum Wolven in Nederland rekent erop dat die jongen volgend jaar aan de wandel gaan en mogelijk de grens naar Nederland oversteken. BIJ12 verwacht dit najaar al een toename van incidenten. ‘De jonge wolven in Duitsland worden dan verstoten door de roedel,’ zegt een woordvoerder van de organisatie. ‘De dieren gaan zwerven en komen dan wel eens een schaap op hun pad tegen.’

Onvoldoende gesteund

In augustus bleek uit een rondgang van de Volkskrant dat boeren zich onvoldoende gesteund voelen door de overheid in het opvangen van de schade. Schapenhouders vinden de financiële steun die zij krijgen van het Rijk te laag. Ook willen zij dat de overheid betaalt voor preventieve maatregelen om de wolf buiten hun erf te houden.

Steun van de overheid voor hobbyboeren is niet in de eerste plaats een financiële kwestie, benadrukt Six van het Platform voor Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders. ‘Het gaat bij de schade om miljoenen euro’s, niet om honderden miljoenen. Het gaat om het principe. Wij willen morele steun van de overheid.’ Dit najaar moet het plan, dat zich volgens BIJ12 in een 'vergevorderd stadium' bevindt, definitief worden.

De wolf rukt op en dat kost boeren schapen en geld. Wie betaalt dat?

Eerder dit jaar reisde onze verslaggever af naar het Drentse Benneveld, waar schapenboer Eise Boersma met stroomdraden en hekken de wolf op afstand probeert te houden. Voor de kosten draait hij zelf op. ‘De overheid zal op de een of andere manier wat moeten doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden