Dood Paard brengt gedurfde en geslaagde 'Virginia Woolf'

Een verschrikkelijk goede voorstelling. En alles treft doel: in volle overtuiging richting ondergang.

Wie is er bang voor Virginia Woolf? van Edward Albee door Dood Paard. In Frascati Amsterdam, 8 mei.


Daar nog op 10 en 11 mei. doodpaard.nl


Een enorme babyfoto hangt tegen de achterwand van het theater. Niet een lieflijke opname van een schattig kind, eerder een baby met een gekwelde grimas. Alsof hij pijn lijdt, alsof hij gebutst is. Het kind dat er nooit kwam.


Kinderloosheid is een van de vele thema's in Who's afraid of Virginia Woolf? van Edward Albee dat nu gespeeld wordt door Dood Paard. Een remake van een voorstelling uit 1994 toen Dood Paard nog maar net bestond en de spelers piepjong waren. Intussen zijn Manja Topper en Kuno Bakker, die destijds ook al Martha en George speelden, naar de werkelijke leeftijd van Albee's protagonisten toegegroeid.


Deze week is het Dood Paard Week in theater Frascati in Amsterdam en daarin is deze nieuwe versie van Virginia Woolf de hoofdmoot. En wat een verschrikkelijk goede voorstelling is het geworden, met de nadruk op verschrikkelijk. In veel eerdere versies (Nederland kent een rijke Virginia Woolf-traditie) is de oorlog tussen George en Martha weliswaar heftig en gênant, maar altijd gloort er toch ook iets van hoop en liefde. Als George en Martha elkaar en hun huwelijk bijna hebben afgemaakt, likken ze tenslotte hun wonden en leven door.


Bij Dood Paard is dat nog maar helemaal de vraag. Na bijna drie uur (het stuk wordt nagenoeg integraal gespeeld, in de vertaling van Gerard Reve) rest maar één conclusie: dit komt nooit meer goed. Deze mensen hebben elkaar getreiterd, gepijnigd en tot op het bot beledigd, maar het heeft niets opgeleverd. Snoeihard, bruut en soms volkomen maf - dat zijn deze George en Martha. Het jonge stel Nick en Honey dat in deze nacht getuige is van het demasqué, kijkt er met eenzelfde verbijstering naar als wij, het publiek. Want ook wij zijn te gast op deze macabere after-party, temeer daar de spelers nogal recht op de zaal spelen.


Het toneelbeeld is sober, met behalve die babyfoto, in elke hoek van het podium een grote kamerplant en in het midden een drankkast met glazen. Er wordt de hele nacht door gezopen maar er wordt geen glas aangeraakt: abstractie is het stijlmiddel, Albee's taal zijn de wapens. Woorden als genadeloze dolkstoten, verwensingen, beschimpingen en ten slotte bezweringen. Het tempo ligt hoog, slechts af en toe is er gelegenheid om even op adem te komen. Als de spelers na een enorme uitbarsting van verbaal geweld minutenlang stil zijn en het ook niet meer weten, dendert dat ongemak ook over onze hoofden heen.


De grote kracht van deze productie is verder het ensemblespel. Vaak zijn Nick en Honey de bijzitters op de bank, hier doen zij volwaardig mee in het gekkenhuis. Gillis Biesheuvel speelt met zijn slungelige lichaam en merkwaardige tekstbehandeling een atypische American hero en Naomi Velissariou is een even naïeve als behoorlijk getroebleerde Honey. Toch gaat het ook hier om de omtrekkende bewegingen die George en Martha maken om elkaar te vinden of voorgoed kwijt te raken. Kuno Bakker speelt George met een vernietigende opgewektheid, die hij knap volhoudt. Manja Topper is als Martha magistraal. In haar rode soepjurk trekt ze alle registers open - van zacht fluisterend en flemend, tot gillen op orkaansterkte, met een stemgeluid dat angstaanjagende hoogten bereikt. Zij is ordinair en grof, af en toe aandoenlijk hulpeloos, en vooral een hysterische helleveeg. Maar alles treft doel, en heeft ook een doel: in volle overtuiging de ondergang tegemoet gaan.


Dood Paard heeft een gedurfde, zeer eigentijdse visie op een stuk dat doorgaans gaat over twee mensen die het niet met elkaar hebben gemaakt, over de aanstormende jeugd en over kinderloosheid. Martha en George hebben zich een zoon gefantaseerd, als reddingsboei, een fantoom, een baby met de grimas van een duivel. Als George die zoon uiteindelijk dood verklaart, is het vonnis geveld.


Dit komt niet meer goed. Nooit meer.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden