Dood door ophanging voor Killing Fields van Irak

De VS gaven 75 miljoen dollar uit voor het oprichten van het tribunaal dat Saddam Hussein moet gaan berechten. Maar louter Iraakse rechters zullen bepalen of hij de strop krijgt....

Van onze buitenlandredactie

Saddam Hussein en zeven anderen, onder wie een halfbroer, staan vanaf vandaag terecht in de streng beveiligde Groene Zone in Bagdad, waar ook de overgangsregering en buitenlandse ambassades zijn gevestigd. Saddam wordt berecht door het Iraaks Speciaal Tribunaal (IST), dat in juli 2003 in het leven werd geroepen om leden van het oude regime te vervolgen.

De rechters

In totaal zijn er Iraakse 49 rechters, die in Europa op hun taak zijn voorbereid. Hun namen zijn om veiligheidsredenen niet bekendgemaakt. In maart werd een van hen wel bekend; deze Barwis Mohamed Marwani werd prompt vermoord. Het IST bestaat uit twee kamers met elk vijf rechters. Verder is er een Kamer van Beroep met negen rechters. Daarnaast heeft het tribunaal onderzoeksrechters en een afdeling vervolging. De rechters, die allemaal van Iraakse herkomst zijn, worden voor een periode van vijf jaar benoemd.

Tijdens zijn proces zal Saddam met vijf rechters geconfronteerd worden. Getuigen zullen worden ondervraagd door de voorzitter van de rechtbank. Saddam kan ook getuigen laten oproepen.

De eerste dag van het proces vandaag zal gevuld worden met het identificeren van de verdachten, het voorlezen van de aanklachten en de moties van de advocaten.

De voorbereiding

Het IST heeft vijftig rechercheurs naar bewijsmateriaal laten speuren. Het team werd geleid door Greg Kehoe, een advocaat uit Florida. Zij hebben zevenduizend getuigen gesproken en honderden massagraven geopend. Kehoe vond lijken van vrouwen en kinderen, die met een ‘oorschot’ waren gedood. De advocaat zag het lijk van een jongetje dat zijn rode voetbal nog in zijn handen had. Kehoe noemde de graven de ‘Killing Fields’ van Saddam. Kehoe en zijn team bestudeerden twee miljoen documenten.

De getuigen

Tijdens de rechtszaak zal Saddam slachtoffers die tegen hem komen getuigen, niet kunnen zien. Ze worden door een scherm afgeschermd. Saddam kan wel zijn rechters zien, al is nog niet duidelijk of hun namen tijdens het proces openbaar zullen worden. Ook is nog niet bekend of de rechtszaak op televisie wordt uitgezonden. Journalisten zijn wel welkom.

De verdediging

De voormalige president van Irak wordt verdedigd door een klein team advocaten onder leiding van de onervaren Khalil Dulaimi, die al heeft laten weten dat hij de zaak wil laten verdagen omdat hij onvoldoende tijd heeft gehad de bewijsstukken te bestuderen. Abdel Haq Alani, een lid van het team van de verdediging, zei tegen de BBC dat de advocaten willen inzetten op het feit dat Saddam volgens de toenmalige grondwet volledige immuniteit genoot. Volgens de verdediging kan niet met terugwerkende kracht wetgeving worden aangenomen die de imunniteit opheft. Ook noemde hij het ‘illegaal’ dat het IST is opgericht door de bezetter van Irak, de VS. ‘Dat is strijdig met het internationaal recht.’

Saddams helpers

Naast Saddam Hussein staan nog zeven anderen terecht, onder wie enkele topfiguren van het oude regime: Barzan Ibrahim al-Hassan (een halfbroer van Saddam Hussein, presidentieel adviseur en voormalig chef van de inlichtingendienst), Taha Yassin Ramadan (vice-president), Awad Hamed al-Bander al-Sadun (voormalige opperrechter van de Revolutionaire Rechtbank), Abdullah Kadem Roweed al-Musheikhi (een plaatselijke functionaris van de Baath-partij in Dujail), Mizher Abdullah Roweed al-Musheikhi, Ali Daim Ali en Mohammed Azawi Ali.

De straf

In theorie kan Saddam voor de eerste aanklacht, de moord op tientallen burgers in het plaatsje Dujail, al de doodstraf krijgen. Die straf moet binnen dertig dagen na de uitspraak uitgevoerd worden. In Irak worden ter dood veroordeelden opgehangen.

Hoger beroep

Saddam kan tegen een eventuele straf in beroep gaan bij de Kamer van Beroep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden