Nieuws Donorkinderen

Donorkinderen van vruchtbaarheidsarts Karbaat eisen schadevergoeding

Ruim vijftig kinderen die zijn verwekt met donorzaad uit de kliniek van de omstreden vruchtbaarheidsarts Jan Karbaat stappen naar de rechter. Ze eisen een schadevergoeding, omdat Karbaat hun donorvaders niet of onvoldoende heeft onderzocht op ­erfelijke afwijkingen.

Jan Karbaat.

Zeventien van de kinderen zeggen een afwijking te hebben die het gevolg is van deze gebrekkige controle. Volgens hun advocaat Tim Bueters is bij de donorkinderen onder meer sprake van autisme, adhd, reuma en diverse longaandoeningen. Hij stelt dat Karbaat en zijn Medisch Centrum Bijdorp in zowel folders als gesprekken met wensouders jarenlang hebben beweerd dat er wel degelijk werd gescreend op erfelijke afwijkingen.

De groep donorkinderen en ouders eist daarom een schadevergoeding van de nabestaanden van Karbaat, die in 2017 overleed. Onlangs bleek na dna-onderzoek dat zeker 50 donorkinderen met het zaad van Karbaat zelf zijn verwekt. Karbaat heeft altijd ontkend dat hij zijn eigen sperma voor kunstmatige inseminatie inzette.

Tijdens een rechtszaak die draaide om het verkrijgen van Karbaats dna, stelde de rechtbank in Rotterdam al vast dat Karbaat ‘geen adequate screening’ bij donoren had verricht en dat daardoor bij donorkinderen ‘ernstige erfelijke afwijkingen’ kunnen zijn ontstaan.

De nieuwe rechtszaak is een logisch vervolg op de conclusie van de rechtbank, zegt Bueters. ‘De eerste stap is nu dat de rechter bepaalt of de normoverschrijdingen aan Karbaat toegerekend kunnen worden, maar dat lijkt me niet zo’n probleem.’ In een vervolgprocedure moet dan worden beslist welke schade kan worden gevorderd en of er een causaal verband is tussen de handelingen van Karbaat en de fysieke klachten van de donorkinderen.

Voor Nathalie de Jong (39), een van de kinderen die nu naar de rechter stappen, lijdt dit geen twijfel. ‘Mensen als ik zijn ziek geworden van onze donor’, zegt ze. De Jong lijdt aan drie vormen van reuma.

De donor die inclusief De Jong 55 kinderen verwekte, werkte destijds voor Karbaat, die hem had aangespoord sperma te doneren. In een gesprek met zijn kinderen kreeg De Jong te horen dat de man, die overleed voor ze hem kon ontmoeten, eveneens reuma had.

Bueters noemt het uitgesloten dat de zeventien donorkinderen de afwijkingen van hun moeders hebben gekregen. ‘Deze moeders zijn de afgelopen jaren allemaal onderzocht. We weten dat de erfelijke afwijkingen alleen aan de kant van de donor voorkomen.’

Volgens Bueters was het niet eenvoudig om in de jaren zeventig en tachtig onderzoek te doen naar erfelijke afwijkingen bij zaaddonoren. ‘Maar dan nog had Karbaat beter kunnen doorvragen over hun medische geschiedenis. En het is gebruikelijk dat een donor in een vragenlijst moet invullen of erfelijke afwijkingen bij hem of in zijn familie voorkomen.’ Van die vragenlijsten is volgens hem niets terug te vinden in de archieven van Karbaat.

De 53 kinderen en hun ouders eisen om verschillende redenen een schadevergoeding. Bueters: ‘Sommigen doen dit, omdat ze door de stress over hun biologische vader studievertraging hebben opgelopen. Anderen willen de kosten terug die ze hebben gemaakt om zich in te schrijven in de commerciële dna-databanken die wereldwijd verwantschap onderzoeken. En een aantal heeft psychologische hulp moeten zoeken, doordat dit hun leven op hun kop heeft gezet.’

Behalve het niet-screenen van donoren, wordt Karbaat verweten dat hij moeders of stellen met een kinderwens had toegezegd het zaad van één donor voor meerdere kinderen te reserveren, terwijl sommige broers en zussen nu een andere donorvader blijken te hebben.

Bueters zegt de erven-Karbaat al eerder te hebben aangeschreven over een schadevergoeding. ‘Karbaat heeft die fouten gemaakt, dus hij zou de schade moeten vergoeden. En omdat hij er niet meer is, kom je bij zijn erfgenamen uit.’

Jean-Pierre Vandervoodt, de advocaat van Karbaats nabestaanden, liet weten niet op vragen te willen ingaan.

Lees ook de reportage over de donorkinderen van Karbaat: In de kliniek van de omstreden fertiliteitsarts Jan Karbaat zijn levens verwoest nog voordat ze werden geboren. De arts liet na spermadonoren te screenen op erfelijke aandoeningen. Donorkinderen lijden nu aan genetische ziekten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.