Donoren komen beloften zelden na

Meteen na een ramp is de solidariteit met de slachtoffers groot. Dat verandert als de media weg zijn. Van de beloofde hulp komt dan nog maar weinig terecht....

Tweede kerstdag 2003: een aardbeving met een kracht van 6,5 op de schaal van Richter verwoest in tien seconden de Iraanse stad Bam bijna volledig. Er vallen een kleine 30 duizend doden. De hulp komt vrij snel op gang. Maar een jaar later worden de straten van Bam nog steeds omzoomd door ingestorte gebouwen.

Ofschoon de tenten van de daklozen grotendeels uit het straatbeeld zijn verdwenen, is slechts 5 procent van de huizen herbouwd - 90 procent van de stad lag plat. Zo'n 75 duizend inwoners hebben een noodwoning in de buurt van de stad.

De Iraanse president Mohammed Khatami heeft de grenzen van de solidariteit leren kennen. Hij klaagt dat van de toegezegde 1 miljard dollar aan buitenlandse hulp slechts 17 miljoen is binnengekomen.

Direct na de ramp werd de internationale hulp geconcentreerd op het terrein van het oude sportstadion. Vandaar uit opereerden de hulpverleners. Nu is het kamp gesloten en zijn er nog maar enkele hulporganisaties actief.

In Bam overheerst de ontnuchtering. 'Kijk eens om je heen, hoeveel nieuwe gebouwen zie je nou na een jaar?, zegt een zekere Hassan in de Christian Science Monitor. De bevolking mort, er zijn enkele rellen geweest. De psychologische problemen van de mensen in Bam leiden volgens hulpverleners tot een groeiend drugsprobleem.

Gyumri, Armenië, 7 december 1988. De tweede stad van Armenië wordt getroffen door een aardbeving die 25 duizend levens eist. Ook hier is er veel internationale hulp. De droevige televisiebeelden laten overal ter wereld de portemonnees openspringen.

Vijftien jaar later verkeert de economie nog steeds in een diepe crisis. Van de overlevenden is 85 procent werkloos en overal heerst diepe armoede. Verspreid rond de stad leven een kleine 14 duizend mensen nog steeds in containers, die hier domiks heten. In het dorp Saramej zijn na zestien jaar van de 256 verwoeste huizen er 50 herbouwd.

Izmit, Turkije, 17 augustus 1999. Twintigduizend doden vallen tijdens een aardbeving in Noordwest-Turkije. De verwoesting is enorm in steden als Izmit, Gölcük en het naburige Adapazari. Ook hier is er aanvankelijk veel internationale hulp, ondanks het wantrouwen van sommige Turkse autoriteiten (de extreem-rechtse minister Osman Durmus weigert bijvoorbeeld bloeddonaties uit Griekenland).

In Izmit duurt anno 2005 de crisis voort. De aandacht van de staat heeft zich ergens anders op gericht, verklaart de burgemeester, en dat geldt ook voor het buitenland. Veel Turken in de regio wonen nog steeds in tenten of containers en hebben weinig hoop op verbetering van hun lot.

De aandachtspanne is maar kort en dat is dodelijk voor wat echt nodig is: reconstructie. Dat is nou eenmaal een zaak van lange adem, meent Eric Schwartz die onder president Bill Clinton directeur van multilaterale en humanitaire zaken van de Nationale Veiligheidsraad was.

Hij zegt dat de VS prima inspringen op de directe noodhulp bij natuurrampen, maar zodra CNN zijn camera's heeft ingepakt, de belangstelling verflauwt. Juist de periode van reconstructie erna is zo belangrijk, onderstreept Schwartz, herbouw van scholen, huizen en fabrieken, traumabestrijding bij overlevenden.

Er is één lichtpuntje voor de getroffenen in Zuidoost-Azië: de Chinese stad Tangshan werd op 28 juli 1976 met de grond gelijkgemaakt door een aardbeving die ruim 240 duizend levens eiste. Negentien jaar later staat de stad er weer. Ze is opnieuw ontworpen en met succes: het aantal inwoners is gegroeid van 800 duizend direct na de ramp naar 1,5 miljoen. Nieuwe industriën en buitenlandse investeerders hebben van Tangshan een booming city gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden