Donner: gemeenten, u zult spijt krijgen van afwijzing

Tijdens het jaarcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), werd slechts deels ingestemd met het bestuursakkoord.

ULFT - Klokslag 12 uur stijgt bevrijdend applaus op in de fabriekshal van wijlen de kachelfabriek DRU in Ulft. Het zit er bomvol burgemeesters en wethouders. Ze hebben de stemkastjes nog ongebruikt op schoot, maar wat hun betreft kan het bestuursakkoord met het Rijk door. Het laatste vuiltje is grondig weggepoetst door het domweg uit het akkoord te tillen. Want ze zullen niet accepteren dat er te veel wordt beknibbeld op de sociale werkvoorziening. Tegen de zin van het kabinet.

Zes maanden was er over het akkoord gebakkeleid met het kabinet. De gemeenten zelf wilden dolgraag belangrijke taken naar zich toe trekken. Daarmee was het allemaal begonnen. Taken zoals de jeugdzorg bijvoorbeeld of de AWBZ. 'Want wie kan dat beter dan wij', zegt Annemarie Jorritsma, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het Rijk wilde vooral bezuinigen. Nu ligt er een akkoord met de omvang van een afstudeerscriptie, waarin de gemeenten voor acht miljard aan nieuwe taken in hun schoot krijgen geworpen samen met twee miljard aan bezuinigingen.

Het was een spannend proces geweest, vertelt Jorritsma. Ze had er soms slapeloze nachten van gehad, vooral toen het ging rommelen in hun vereniging. De ene na de andere lokale bestuurder klom op de barricaden om zijn of haar onvrede te uiten met de bezuinigingen, totdat tenslotte alle gramschap zich richtte op de onzekerheid omtrent de sociale werkvoorziening. Het gold voor de meest zwakken van onze samenleving, zij die niet de bijstand maar werk verdienen en die dat niet alleen kunnen. Ook niet met de werkgevers. En daarover waren ze het van links tot rechts roerend eens.

Dus zitten de lokale bestuurders gisteren grimmig zij aan zij op het VNG-congres, hun jaarlijkse Boekenbal annex Huishoudbeurs. Pakweg drieduizend, zich nog net niet verdringend achter het spreekgestoelte. Maar er zijn wel moties, schorsingen en vrijwel lege wandelgangen. Buiten staan hun auto's geparkeerd in een wei in het buitengebied van het Gelderse Ulft, pal naast de wei waar WSW'ers, vakbonden en politieke partijen actievoeren, allemaal aangevoerd per bus. Ulft zelf heeft nauwelijks weet van deze invasie.

De strijd binnen is geen vanzelfsprekende. Verdeeldheid, zegt Jorritsma, daar heeft alleen onze tegenstander voordeel van. Ze vreest een splitsing der geesten omdat er forse politieke druk is om het hele bestuursakkoord bij het oud vuil te zetten, getergd als de bestuurders zijn door de snoeiharde reacties van premier Rutte en minister Donner op hun aarzelingen eerder deze week. Zou de VNG een onderdeel uit het akkoord slopen, jammer dan, maar dan is er geen akkoord, aldus het kabinet. Alles of niets.

Donner herhaalt dat woensdag in het hol van de leeuw, maar dan is het besluit al genomen om de gewraakte paragraaf uit het akkoord te tillen en het kabinet onder druk te zetten deze zaak op te lossen. In overleg met de VNG uiteraard. Het is bij tijden een staaltje van hogere politiek, omdat alleen wordt gestemd over het voorstel van het VNG-bestuur de paragraaf uit het akkoord te tillen. Wel onderhandelen waar het kabinet weigert te onderhandelen. Het voorstel wordt met een 'Noord-Koreaanse' uitslag (86,6 procent voor) aangenomen. Het bestuursakkoord zelf blijft buiten schot en dus impliciet recht overeind.

Nog eenmaal veert de zaal op als minister Piet Hein Donner het spreekgestoelte beklimt. 'Geef werk dat bij me past en ik hoef nooit meer te werken. Hier staat een zorgeloze werkloze', zegt hij als een cabaretier de Chinese wijsgeer Confucius na, waarna hij zijn treurnis uitspreekt over het door de gemeenten gemankeerde bestuursakkoord. 'U zult er spijt van krijgen. In een paar maanden tijd zijn we heel ver gekomen. Ook het kabinet is in dit proces gaan geloven.' Maar vervolgt hij: 'Gaan we nu beiden mokkend in een hoekje zitten, zwelgend in ons eigen gelijk. Ik hoop het niet. Het bestuur van dit land gedijt bij samenwerking.'

Het is een tekst met een dubbele boodschap, ook al dankzij Confucius. 'Het kabinet kan dit akkoord niet anders zien dan als een afwijzing', zegt de minister met nauwelijks verholen irritatie. Maar hoe serieus is die uitspraak als daarop volgt: 'dat mensen niet over bergen struikelen, alleen over molshopen. Dus hier zullen we ook wel overheen komen.'

Jorritsma begrijpt als geen ander de hint. Ze heeft op haar beurt leentjebuur gespeeld bij de Chinese wijsgeer. 'Alleen de allerwijste en de allerdwaaste veranderen nooit van mening. Laten we er dus nog maar een nachtje over slapen.'

Het meest historische congres van de VNG aller tijden is daarmee een feit.

Commentaar pagina 28

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden