Donna Tartt

Donna Tartt leek dit jaar wel een Nederlandse auteur. Ze schreef een boek dat Het Puttertje heet, naar een Nederlands schilderij uit de 17de eeuw. Dat boek beleefde zijn wereldprimeur in Amsterdam en Tartt viel daar links en rechts in het wild te bewonderen. Als je haar tenminste kon zien, want ze is erg klein.


Maar Donna Tartt is een Amerikaanse en haar aanwezigheid in Amsterdam maakte deel uit van een Amerikaans publiciteitsoffensief, in gang gezet door het grootste literaire agentschap ter wereld, International Creative Management Inc. ICM's auteurs zijn elk jaar goed voor minstens honderd vermeldingen in de bestsellerlijst van The New York Times.


Tartt beleefde in 1992 haar doorbraak aan de hand van ICM. ICM zette met haar debuut De verborgen geschiedenis hoog in. De gerenommeerde literair agent Amanda 'Binky' Urban bedong bij uitgever Knopf een voorschot van 450 duizend dollar. De eerste druk, normaal tienduizend, bedroeg 75 duizend exemplaren.


Tartt was op dat moment nog volkomen onbekend, haar enige claim to fame was haar vriendschap met studiegenoot Bret Easton Ellis, van de literaire hype Less than zero uit 1985. Maar dat zou niet lang duren. In september 1992, de maand waarin haar boek verscheen, publiceerde Vanity Fair een lang portret van Tartt van de hand van James Kaplan, 'Smart Tartt'. Het stuk begon met wat de meestgeciteerde woorden over Tartt zouden worden: Donna Tartt, who is going to be very famous very soon - conceivably the moment you read this - also happens to be exceedingly small.


Maar het meest opvallende van het portret was niet het begin, maar het eind. Al bleef dat in 1992 nog onopgemerkt.


De Amerikaanse editie van Het puttertje, The Goldfinch, verscheen op dinsdag 22 oktober 2013, een maand na de Nederlandse. Op diezelfde dag werd op Manhattan, in de Frick Collection aan East 70th Street, een tentoonstelling van oude Hollandse meesters uit het Mauritshuis geopend. Een van de schilderijen was Vermeers Meisje met de parel, een ander Het puttertje van Carel Fabritius.


Het leek alsof de pr-machine van ICM opnieuw had toegeslagen, maar dat was niet zo. Bij de Frick Collection wisten ze niet dat Tartt Het puttertje had geschreven, bij ICM was niet bekend dat Tartts subject vanaf de dag van de presentatie van haar boek in de stad was te zien. Uitgever Robbert Ammerlaan belde Tartt toen hij het hoorde. 'Dit geloof je niet', zei hij. Tartt was 'op een gekke manier' ontroerd.


Het eind van het Vanity Fair-portret uit 1992 was ook best weird.


'Plotseling ziet ze verrukt een wervelende troep puttertjes. 'Zie je die puttertjes?', schreeuwt ze. 'Puttertjes zijn de leukste vogeltjes, omdat ze hun nest bouwen in de lente, lang na alle andere vogels. Ze zijn de laatste die nestelen - ze vliegen maar een beetje rond en zijn heel lang blij, zingen en spelen. En pas wanneer het krankzinnig laat in het jaar is, worden ze rustig en bouwen hun nest. Ik hou van puttertjes', zucht ze, ineengekropen in de grote autostoel. 'They're my favorite bird.'


Bert Wagendorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden