Reportage Crowdfundingcampagne voor bioboer

Donateur die bioboer hielp: ‘Hier werken ze op een manier zoals het in deze tijd nodig is’

De donateurs mogen als dank aanwezig zijn bij de eerste weidegang van de koeien van boer Gerben Engwerda. Beeld Marcel van den Bergh

Het boerenechtpaar dat vorig jaar door een crowdfundingcampagne van zijn kinderen werd gered van de ondergang, ontmoette zaterdag bij de eerste weidegang zijn donateurs. ‘Deze betrokkenheid is overweldigend.’

Zijn toehoorders hebben hem van de ‘ondergang gered’, maar boer ­Gerben Engwerda kan het niet laten ook het ­‘onrecht’ dat eraan vooraf ging even aan te stippen. ‘De politiek heeft ons in de steek gelaten’, zegt hij in blauwe overall vanaf een hooibaal. ‘Ze hebben alle boeren bij de lurven gepakt, terwijl wij aan alle regels voldoen.’

Het is een verwijzing naar de vorig jaar ingevoerde fosfaatrechten, die tot hun verbazing – of naïviteit – ook voor biologische melkveehouders gingen gelden. Terwijl ze geen bijdrage leveren aan het mestoverschot, wat de reden was voor het invoeren van een fosfaatrechtenstelsel. Deze landelijke grens aan de vee­stapel zorgt ervoor dat de Engwerda’s nu niet kunnen groeien van 45 naar de ­geplande 80 biologische koeien, terwijl ze daar wel een stal voor bouwden en ­bovendien per dier een hectare land te bieden hebben.

De Volkskrant is niet voor het eerst op bezoek bij Gerben en zijn vrouw Carla Engwerda. We volgen het echtpaar op hun boerderij Louwsmar sinds vorig jaar - en blijven dit doen -, omdat daar in het Friese Tytsjerk een aantal grote en kleinere problemen van de hedendaagse veehouderij samenkomen.

Geen opvolger in de familie, te weinig fosfaatrechten om de nieuwe stal vol te kunnen zetten, een asbestdak en zeldzame rassen die moeten concurreren met de productievere ‘turbokoeien’ van de intensieve veehouderij. Om maar wat te noemen. En niet te vergeten: de kopzorgen – nog een omvangrijk probleem op het platteland.

De Engwerda’s mogen dan biologisch werken en voldoen aan de meeste eisen voor kringlooplandbouw zoals de overheid die voor ogen heeft, eind vorig jaar moest er mooi wel een crowdfundingcampagne aan te pas komen om de ­rekeningen te betalen. De actie van de kinderen was niet zonder effect. Binnen een paar dagen was de benodigde ruim 40 duizend euro binnen.

Het boekjaar 2018 is daarmee ­glad­gestreken, maar de problemen zijn niet weg. De lening bij de bank is ook dit jaar niet gedekt met het aantal dieren dat de Engwerda’s maximaal mogen houden. ‘Het blijft altijd druk op je ­houden, ook op deze vrolijke dag’, zegt Engwerda, ­terwijl de zon af en toe door de grijze lucht boven zijn polder piept. ‘Maar deze ­betrokkenheid is overweldigend.’

Als dank voor hun bijdrage zijn alle donateurs zaterdag uitgenodigd bij de eerste weidegang. Zodat ze zelf kunnen zien hoe de zeldzame Fries roodbonte en zwartbonte koeien – waarvan een deel door de doneeractie is gered van de slacht – een sprongetje van geluk maken in de openlucht. En om de vraag te ­beantwoorden: waarom een boerderij redden van de ondergang?

José ‘geen achternaam in de krant’ (57), Den Haag

‘Wat hier gebeurt zie ik in het grotere geheel van de Nederlandse politiek, waarin het ene wordt gezegd, maar het andere gedaan. Net als met groene energie en andere klimaatmaatregelen. Hier laten ze zien hoe je anders met dieren en je omgeving omgaat. Dan vind ik het onvoorstelbaar dat de regering boeren als deze niet uitzondert van de strenge mest­regels. Dit valt me tegen van de aardig ogende Landbouwminster Carola Schouten, die in mijn ogen dus alleen zegt dat ze een landbouw als deze wil, maar ondertussen de grote steunt.’

José Beeld Marcel van den Bergh

Kees van der Mei (49), Breukelen

‘Als ik doneer, dan het het liefst aan mensen in mijn omgeving. Beter dan aan tv-acties of goede doelen, omdat je nooit precies weet waar het terechtkomt. Ik ben bij Suitsupply een collega van boerenzoon Meindert Engwerda, die de doneeractie voor zijn ouders opzette. Het verhaal dat hij eerder in de Volkskrant deed over de problematiek op de boerderij ­inspireerde me om ook een bijdrage te leveren aan deze ondernemers in de problemen.’

Kees van der Mei Beeld Marcel van den Bergh

Marleen Slotboom (59), Leeuwarden

‘Hier werken ze op een manier zoals het in deze tijd nodig is. Biologisch en verantwoord. Ik ken Gerben doordat hij bij ons thuis altijd de biologische streekproducten uit hun winkel ­bezorgt. Dat wil ik niet missen. Eeuwig zonde als een bedrijf als dit aan het huidige landbouwsysteem ten onder gaat. En oh ja, mijn paarden staan in zijn wei. Ik wilde wel eens zien hoe die reageren op dansende koeien.’

Marleen Slotboom Beeld Marcel van den Bergh

Klaartje Nijland (‘leeftijd doet er niet toe, nou ja: boven de 70'), Amersfoort

‘Zo, ik zit lekker en heb koffie. Ik kon het op mijn ov-fiets vanaf station Leeuwarden niet vinden en heb er twee uur over gedaan. Maar ik doe graag dingen alleen. Ik ben een sociale individualist, ik volg mijn impulsen. En dus ben ik hier vandaag bij vanuit Amersfoort, omdat dit een klein, biologisch bedrijf is met ook nog dubbeldoelkoeien – voor zowel de melk en het vlees. Daar wil ik wel wat aan geven, want ik ben geen vegetariër hoor. Ik houd van vlees, alleen niet te veel.’Rianne Hoekstra (30) en Gerrit de Groot (29), Leeuwarden

Klaartje Nijland Beeld Marcel van den Bergh

Rianne Hoekstra (30) en Gerrit de Groot (29), Leeuwarden

‘Die platgespoten gele weilanden (van onkruidbestrijder glyfosaat, red.), die je in deze tijd in Friesland veel ziet, vind ik een angstaanjagend gebeuren. Alles wat biologisch is dragen mijn man en ik dan ook een warm hart toe. Zonder bestrijdingsmiddelen en antibiotica, dan weet je zeker dat het gezond is. Daarom vind ik het mooi dat we met zijn allen een bedrijf als dit in stand kunnen houden.’

Rianne Hoekstra, Gerrit de Groot en kinderen Beeld Marcel van den Bergh

Weidegang

In 2018 liet 82 procent van de melkveehouders de koeien grazen in de wei, een record sinds in 2012 het Convenant Weidegang werd afgesloten door de zuivelsector. De overeenkomst was destijds nodig, omdat steeds minder dieren buiten kwamen. De koe in de wei wordt gewaardeerd door liefhebbers van het Nederlandse landschap en is volgens landbouworganisatie LTO dan ook ‘essentieel voor het maatschappelijk draagvlak van de melkveehouderij in Nederland’. Een weidekoe graast ten minste 120 dagen buiten en minimaal zes uur per dag. Door het gunstige weer organiseerde LTO dit jaar in maart al een ‘koeiendans’. Nog een unicum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.